Кіріспе
Мексикалық испан тіліндегі қарапайымдау сөз
Naco (әйел түрі naca) – мексикалық испан тілінде жиі қолданылатын, ағылшын тілінде "төмен дәрежелі", "мәдениетсіз", "вульгарлық" немесе "цивилизациясыз" деп аударылатын қарапайымдау сөз. Нако (ˈnako) көбінесе төменгі әлеуметтік-экономикалық топтармен байланысты. Дегенмен, бұл сөз барлық әлеуметтік-экономикалық топтарда қолданылады, бірақ орта және жоғары табысты адамдарға қатысты қолданғанда "вульгарлық", "жаман талғам" және "әдепсіздік" мағынасын білдіреді.
Анықтама және қолдану
Кубалық сөздік жазушы Феликс Рамос и Дуарте өзінің "Diccionario de Mejicanísmos" (1895) еңбегінде бұл сөзді алғаш рет тіркеген. Ол оны Тлаксала (Мексика) аймағында қолданылатынын айтады және былай анықтайды: "Көк мақтадан тігілген киім, ақ іш киім және гуараш киген үнді". "Нако" термині көбінесе адамдарды, мінез-құлықты немесе эстетикалық таңдауларды, әдетте қызық көрінетіндей етіп, мәдениетсіз немесе қарапайым емес деп сипаттау үшін қолданылады. Адам ретінде "нако" өзін "бандиттік санамен" ұстау арқылы, мәдениетсіз тіл қолдану арқылы, ерекше акцентпен сөйлеу арқылы, әлеуметтік әдеп нормаларын сақтамау арқылы немесе әзіл-қалжыңмен жаман талғамды көрсету арқылы жалпы мәдениетсіздік танытуы мүмкін. Бұл сөз "тотонако" сөзінен қысқартылған болуы мүмкін, ол тотонак халқының мүшелерін білдіреді және кейде жалпы жергілікті халықты қаралау үшін қолданылады. Бұл термин көбінесе төменгі әлеуметтік топтармен байланысты, бірақ сонымен қатар білімді адамдардың білімсіздерді сипаттау үшін қолданатын элиталық сөзі ретінде, ал орта және жоғарғы таптар арасында жаман талғамның синонимі ретінде де қолданылады. Көп жағдайда бұл сөздің мағынасы жағымсыз, кемсітушілік ниетпен айтылады. Мексикалық "нако" туралы анықтама американдық "redneck" немесе "hillbilly", британдық "chav", австралиялық "bogan" немесе француз "beauf" сияқты ұғымдарға шамамен ұқсас.
Әлеуметтік-тілдік қолдану
Соңғы онжылдықтарда Мексикадағы орта және жоғарғы таптар экономикалық даму мен қалаланудың нәтижесінде қарқынды өсімді бастан өткерді. Жаңа орта тап пен "nouveau riche" автомобильдер, үйлер және әшекейлер сияқты мәртебелік символдар үшін бәсекелестікке қатысты, бұл мәдени немесе экономикалық элитаризмнің бір түрі ретінде "нако" терминінің пайда болуына әкелді. Жоғары мәртебелі мексикалықтар зәулім байлықты көрсетуді адамды "нако" етеді деп санайды, себебі олар төмен әлеуметтік статусты өтемақылауға тырысып, өзін-өзі көрсетуге ұмтылады. "Нако" сөзі көбінесе білімсіз адамдарды сипаттау үшін қолданылады. Соңғы онжылдықтарда бұл терминге құрметпен қарау және оны жеке бастылық пен мақтаныш үшін жаңадан анықтауға бағытталған қозғалыстар пайда болды. 1987 жылы Botellita de Jerez тобының шығарған альбомының атауы: "Naco es chido", яғни "нако болу – бұл круто" дегенді білдіреді.