Кіріспе

Буддизмнің жалпы символы

Буддизм туы – 19 ғасырдың соңында буддизмнің жалпы символы ретінде әзірленген ту. Оны бүкіл әлемдегі буддистер пайдаланады. Алғаш рет бұл ту Весак күні, 1885 жылдың 28 мамырында көтерілді. Бұл британдық үкім астындағы алғашқы Весак мемлекеттік мерекесі болды. 1950 жылғы Буддистердің дүниежүзілік федерациясында буддистердің туы Халықаралық буддистік туы ретінде қабылданды.

Түстер

Тудың алты тік жолағы буддистердің Будда ағартушылыққа жеткен кезде оның денесінен шыққан деп сенетін аураның алты түсін көрсетеді: Мьянма, Тхеравада буддистік елі. Жапонияда әртүрлі түстерге ие, бірақ кейде халықаралық ынтымақтастықты бейнелеу үшін халықаралық тудың дизайнымен біріктірілетін дәстүрлі буддалық ту (五色幕 — goshikimaku) бар. Тибетте жолақтардың түстері буддалық киімдердің әртүрлі түстерін білдіреді, олар бір туда біріктірілген. Тибеттік монахтардың киімі – қызыл қоңыр, сондықтан бастапқы дизайндағы қызғылт сары жолақтарды көбінесе қызыл қоңырмен ауыстырады. Непалдағы тибет буддистері қызғылт сары жолақты күлгін жолақтармен ауыстырады. Таиландтағы Тхеравада буддистері қызыл даммачакка (ธงธรรมจักร – thong thammajak) бар сары туды пайдаланады; ол кейде халықаралық буддалық тумен бірге қолданылады. Ол 1958 жылы буддалық монахтар тарапынан ресми түрде қабылданды және ұлттық тумен қатар ғибадатханалардың сыртында және маңызды шараларда қолданылады. Сока Гаккай көк, сары және қызыл түстердің үш түсін пайдаланады. Оны көбінесе Чад пен Румынияның туларымен шатастырады.

Тыйым салу

1963 жылы Оңтүстік Вьетнамның католик президенті Нго Динь Дием елдің туынан басқа туларды тыйым салатын заңды қолданып, Весак күні Будда туын көтеруге тыйым салды. Бұл Ватикан тулары үкіметтік шараларда бұрыннан бері көтеріліп келген кезде болды. Бұл жағдай наразылықтарға ұласты, наразылықтар қару қолданылып таратылып, буддалық дағдарыстың бастауы болды.