Кіріспе

Ертегілік фантастика, басқа фантастикалық жанрлардан фольклордан алынған мотивтерді және көбінесе сюжеттерді кеңінен пайдалану арқылы ерекшеленеді.

Тарих

Әдеби ертегілер Рим дәуірінде белгілі болған: Апулей бірнешеуін "Алтын есек" шығармасына енгізді. Джанбатиста Базиле көптеген ертегілерді "Пентамерон" жинағында, аристократиялық сюжеттік құрылым мен аристократиялық үлгіде қайта баяндады. Осыдан кейін әдеби ертегілерді 17 ғасырдағы француз "салонының" жазушылары (Мадам д’Оульной, Шарль Перро және т.б.) қабылдап, өз заманының халық ертегілерін әдеби формаға жеткізді. Гримм ағайындары жинаған ертегілерді түпнұсқа қалпына келтіруді мақсат етсе де, жинаған "Märchen" ертегілерін "Kunstmärchen" түріне өзгертті. Бұл әңгімелер қиял-ғажайып емес, тіпті кейіннен қарағанда да әдеби ертегілер ретінде қарастырылады. Бірақ осы бастапқы нүктеден ертегі әдеби форма болып қала берді, ал ертегілік қиял-ғажайыптар одан туындаған жеке сала болды. Ертегілік қиял-ғажайыптар, басқа қиял-ғажайыптар сияқты, проза, кейіпкерлерді сомдау немесе оқиға орыны сияқты көркем әдебиеттік тәсілдерді пайдаланады. Нақты шекара анық емес, бірақ ол тіпті бір автордың туындыларына да қолданылады: Джордж Макдональдтың "Лилит" және "Фантаст" шығармалары қиял-ғажайып деп есептеледі, ал оның "Жұрақ ханшайым", "Алтын кілт" және "Дана әйел" шығармалары көбінесе ертегілер деп аталады.

Жанрлық шолу

Бұл жанрға қазіргі заманғы ертегілер кіруі мүмкін, олар ертегілік мотивтерді түпнұсқа сюжеттерде қолданады, мысалы, «Оздың керемет сиқыршысы» және «Хоббит». Сондай-ақ, классикалық ертегілердің эротикалық, зорлық-зомбылық немесе ересектерге арналған басқа да нұсқалары (олардың көптеген нұсқалары бастапқыда ересектер аудиториясы немесе барлық жастағы көрермендер үшін жазылған), мысалы, «Әңгімелер» комикс сериясы. Ол сондай-ақ, кейіпкерлерді, оқиға орнын және толық сюжеттермен толықтырылған ертегілерді де қамти алады, осылайша балалар немесе жасөсперімдер романы құрылады. Көптеген ертегілік фантастикалар қайта қарастырылады, көбінесе кейіпкерлердің моральдық құндылықтары өзгертіледі. Бұл эстетикалық қызығушылық немесе тақырыптық зерттеу үшін жасалуы мүмкін. Жазушылар ертегінің сиқырын фантастикалық әңгімеде, ғылыми фантастикадағы технологиялық болжамдарға негіздеп, немесе оны заманауи немесе тарихи шығармада түсіндіре алады. Фантастиканың басқа түрлері, әсіресе комедиялық фантастика, ертегілік мотивтерді ішінара элементтер ретінде қолдануы мүмкін, мысалы, Терри Пратчеттің «Диск әлемінде» имбирлі үйде тұратын әйел немесе Патрисия Вредтің «Сиқырлы орман» кітабында өздерінің рөлдеріне сәйкес келуге тырысатын ханшайымдар мен ханзадалар көп. Әдеби фантастиканың оқиға орындары, олар негізделген ертегілер сияқты, әлем құрудан гөрі халық аңыздарының логикасына көбірек байланысты болуы мүмкін. Ханзадалар орманға серуендеп, әйелдерімен оралуы мүмкін, бірақ патшалық некелердің саяси салдары ескерілмейді. Көбінесе кездесетін комедиялық мотив – барлық ертегілер орын алатын әлем, онда кейіпкерлер өздерінің оқиғадағы рөлінен хабардар және кейде тіпті «төртінші қабырғаны» бұзады. Басқа авторлар әлемді басқа жанрлардағыдай толық дамыта алады, соның нәтижесінде жоғары фантастика, тарихи фантастика немесе заманауи фантастика туындайды. Оскар Уайльд, Кэтрин Дэвис, А. С. Байатт, Итало Кальвино, Анжела Картер, Дональд Бартельме, Роберт Кувер, Маргарет Атвуд, Кейт Бернхаймер, Джеймс Турбер, Исаак Башевис Сингер, Рикки Дюкорне, Роберт Блай, Кэти Фаррис және Аннет Мари Хайдер сияқты әртүрлі авторлар осы жанрда жұмыс істеген.