Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ертегілік фантастика, басқа фантастикалық жанрлардан фольклордан алынған мотивтерді және көбінесе сюжеттерді кеңінен пайдалану арқылы ерекшеленеді.
Fairytale fantasy is distinguished from other subgenres of fantasy by the works' heavy use of motifs, and often plots, from folklore.
Тарих
Әдеби ертегілер Рим дәуірінде белгілі болған: Апулей бірнешеуін "Алтын есек" шығармасына енгізді. Джанбатиста Базиле көптеген ертегілерді "Пентамерон" жинағында, аристократиялық сюжеттік құрылым мен аристократиялық үлгіде қайта баяндады. Осыдан кейін әдеби ертегілерді 17 ғасырдағы француз "салонының" жазушылары (Мадам д’Оульной, Шарль Перро және т.б.) қабылдап, өз заманының халық ертегілерін әдеби формаға жеткізді. Гримм ағайындары жинаған ертегілерді түпнұсқа қалпына келтіруді мақсат етсе де, жинаған "Märchen" ертегілерін "Kunstmärchen" түріне өзгертті. Бұл әңгімелер қиял-ғажайып емес, тіпті кейіннен қарағанда да әдеби ертегілер ретінде қарастырылады. Бірақ осы бастапқы нүктеден ертегі әдеби форма болып қала берді, ал ертегілік қиял-ғажайыптар одан туындаған жеке сала болды. Ертегілік қиял-ғажайыптар, басқа қиял-ғажайыптар сияқты, проза, кейіпкерлерді сомдау немесе оқиға орыны сияқты көркем әдебиеттік тәсілдерді пайдаланады. Нақты шекара анық емес, бірақ ол тіпті бір автордың туындыларына да қолданылады: Джордж Макдональдтың "Лилит" және "Фантаст" шығармалары қиял-ғажайып деп есептеледі, ал оның "Жұрақ ханшайым", "Алтын кілт" және "Дана әйел" шығармалары көбінесе ертегілер деп аталады.
Literary fairy tales were not unknown in the Roman era: Apuleius included several in The Golden Ass. Giambattista Basile retold many fairy tales in the Pentamerone, an aristocratic frame story and aristocratic retellings. From there, the literary fairy tale was taken up by the French 'salon' writers of 17th century Paris (Madame d'Aulnoy, Charles Perrault, etc.) and other writers who took up the folktales of their time and developed them into literary forms. The Grimm brothers, despite their intentions being to restore the tales they collected, also transformed the Märchen they collected into Kunstmärchen. These stories are not regarded as fantasies but as literary fairy tales, even retrospectively, but from this start, the fairy tale remained a literary form, and fairytale fantasies were an offshoot. Fairytale fantasies, like other fantasies, make use of novelistic writing conventions of prose, characterization, or setting. The precise dividing line is not well defined, but it is applied, even to the works of a single author: George MacDonald's Lilith and Phantastes are regarded as fantasies, while his "The Light Princess", "The Golden Key", and "The Wise Woman" are commonly called fairy tales.
Жанрлық шолу
Бұл жанрға қазіргі заманғы ертегілер кіруі мүмкін, олар ертегілік мотивтерді түпнұсқа сюжеттерде қолданады, мысалы, «Оздың керемет сиқыршысы» және «Хоббит». Сондай-ақ, классикалық ертегілердің эротикалық, зорлық-зомбылық немесе ересектерге арналған басқа да нұсқалары (олардың көптеген нұсқалары бастапқыда ересектер аудиториясы немесе барлық жастағы көрермендер үшін жазылған), мысалы, «Әңгімелер» комикс сериясы. Ол сондай-ақ, кейіпкерлерді, оқиға орнын және толық сюжеттермен толықтырылған ертегілерді де қамти алады, осылайша балалар немесе жасөсперімдер романы құрылады. Көптеген ертегілік фантастикалар қайта қарастырылады, көбінесе кейіпкерлердің моральдық құндылықтары өзгертіледі. Бұл эстетикалық қызығушылық немесе тақырыптық зерттеу үшін жасалуы мүмкін. Жазушылар ертегінің сиқырын фантастикалық әңгімеде, ғылыми фантастикадағы технологиялық болжамдарға негіздеп, немесе оны заманауи немесе тарихи шығармада түсіндіре алады. Фантастиканың басқа түрлері, әсіресе комедиялық фантастика, ертегілік мотивтерді ішінара элементтер ретінде қолдануы мүмкін, мысалы, Терри Пратчеттің «Диск әлемінде» имбирлі үйде тұратын әйел немесе Патрисия Вредтің «Сиқырлы орман» кітабында өздерінің рөлдеріне сәйкес келуге тырысатын ханшайымдар мен ханзадалар көп. Әдеби фантастиканың оқиға орындары, олар негізделген ертегілер сияқты, әлем құрудан гөрі халық аңыздарының логикасына көбірек байланысты болуы мүмкін. Ханзадалар орманға серуендеп, әйелдерімен оралуы мүмкін, бірақ патшалық некелердің саяси салдары ескерілмейді. Көбінесе кездесетін комедиялық мотив – барлық ертегілер орын алатын әлем, онда кейіпкерлер өздерінің оқиғадағы рөлінен хабардар және кейде тіпті «төртінші қабырғаны» бұзады. Басқа авторлар әлемді басқа жанрлардағыдай толық дамыта алады, соның нәтижесінде жоғары фантастика, тарихи фантастика немесе заманауи фантастика туындайды. Оскар Уайльд, Кэтрин Дэвис, А. С. Байатт, Итало Кальвино, Анжела Картер, Дональд Бартельме, Роберт Кувер, Маргарет Атвуд, Кейт Бернхаймер, Джеймс Турбер, Исаак Башевис Сингер, Рикки Дюкорне, Роберт Блай, Кэти Фаррис және Аннет Мари Хайдер сияқты әртүрлі авторлар осы жанрда жұмыс істеген.
This genre may include modern fairy tales, which use fairy tale motifs in original plots, such as The Wonderful Wizard of Oz and The Hobbit, as well as erotic, violent, or otherwise more adult oriented retellings of classic fairy tales (many of which, in many variants, were originally intended an audience of adults, or a mixed audience of all ages), such as the comic book series Fables. It can also include fairy tales with the plot fleshed out with characterization, setting, and fuller plots, to form a child's or young adult novel. Many fairytale fantasies are revisionist, often reversing the moral values of the characters involved. This may be done for the intrinsic aesthetic interest, or for a thematic exploration. Writers may also make the magic of the fairy tale self consistent in a fantasy re telling, based on technological extrapolation in a science fiction, or explain it away in a contemporary or historical work of fiction. Other forms of fantasy, especially comic fantasy, may include fairy tale motifs as partial elements, as when Terry Pratchett's Discworld contains a witch who lives in a gingerbread house, or when Patricia Wrede's Enchanted Forest is rife with princesses and princes trying to fit in their appointed fairy tale roles. The settings of fairytale fantasies, like the fairy tales they derive from, may owe less to world building than to the logic of folk tales. Princes can go wandering in the woods and return with a bride without consideration for all the political effects of royal marriages. A common, comic, motif is a world where all the fairy tales take place, and the characters are aware of their role in the story, occasionally even breaking the fourth wall. Other writers may develop the world as fully as in other subgenres, generating a work that is also, based on setting, a high fantasy, historical fantasy, or contemporary fantasy. Authors who have worked with the genre include such various figures as Oscar Wilde, Kathryn Davis, A. S. Byatt, Italo Calvino, Angela Carter, Donald Barthelme, Robert Coover, Margaret Atwood, Kate Bernheimer, James Thurber, Isaac Bashevis Singer, Rikki Ducornet, Robert Bly, Katie Farris and Annette Marie Hyder.