Кіріспе

Ресейлік террорист (1980 жылы туған)

Нұрпаша Абуркашевич Кулаев (Нурпаша́ Абурка́шевич Кула́ев; 1980 жылы 28 қазанда туған) – ресейлік террорист және 2004 жылғы Беслан мектебіндегі кешірімсіз кешендегі 32 қарулы адамның ішіндегі жалғыз тірі қалған адам. Чечняның Ножай-Юртовский ауданында туған Кулаев шабуыл кезінде 24 жастағы жұмыссыз ағаш шебер болған. Оның бауыры Хан Паши Кулаев бұрын Шамил Басаевтың күзетшісі қызметін атқарған.

Сот

Кулаевтың соты Владикавказда 2005 жылдың 17 мамырында басталды. Прокурорлар – генерал Николай Шепель мен Мария Семисинова терроризм, кісі өлтіру және 1343 талапкерді кепілге алу баптары бойынша өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын талап етті. Сот судьясы – Тамерлан Агузаров, ал Кулаевты Умар Сикоев пен Альберт Плиев қорғады, соңғысы мемлекет тағайындағанға дейін бар болғаны екі апта ғана заңгерлік тәжірибесі болған еді. Оның қорғанысы, ол әскери бекетке шабуыл жасау үшін тартылған чечендердің бірі болғанын, ал олардың мақсаты Беслан мектебі екенін білмегенін айтты. "Сидней Морнинг Геральд" газеті Кулаевты "ұялшақ партизан" деп атап, оны "қатыгезден гөрі әлсіз" деп сипаттағаны үшін сынға ұшырады. Шамамен бір айдан кейін Беслан аналары "Беслан дауысы" деп аталатын жаңа ұйым құрды, ол бұрынғысына қарағанда радикалдырақ саналды. 2005 жылдың 16 желтоқсанында Солтүстік Осетия Федералдық қауіпсіздік қызметінің (ФСБ) бастығы Валерий Андреев кепілге алу кезінде мектепке шабуыл жасау бұйрығын өзі бергенін куәландырды. Төрт күннен кейін Солтүстік Осетияның бұрынғы басшысы Александр Дзасохов Кулаевтың сотында куәлік беретіні хабарланды. Оның қатысуын Беслан аналары талап еткен еді.

Үкім

2006 жылдың 16 ақпанында сот 1 шілдеде жарияланатын үкімді күтіп аяқталды. Беслан аналары Кулаевқа өлім жазасы берілуін сұрады, ал «Беслан дауысы» оған қарсылық білдірді. Үкімді оқу 2006 жылдың 16 мамырында басталды, және Кулаев өмір бойына түрмеге кесілді.

Түрмеде

Кулаев Вологда облысының Огненный Остров көліндегі шағын аралдағы қатаң қауіпті түрмеде жазасын өтеді. Бір дереккөзге сәйкес, ол басқа тұтқындардың кек алуынан қорғау үшін жаңа есім алған. Вологда колониясының басшылары бұл ақпарат құпия екенін айтып, ешқандай түсініктеме беруден бас тартты. Бесланнан келген аналардың бірінің қолдауымен Кулаевтың шағымдары қабылданбады және 2006 жылдың желтоқсанында оған берілген өмір бойына сотталу жазасы күшінде қалды. Ол сот залына келген жоқ. 2007 жылдың қаңтарында Беслан комиссиясының төрағасы Ресей Федерациясының Федералдық жазаларды орындау қызметінен Кулаевтың қайтыс болды деген болжамды растау не жоққа шығаруды сұрады. Федералдық жазаларды орындау қызметі бұл ақпаратты жоққа шығарып, оның "жазасын өтеуге жіберуге күтіп отырған тергеу изоляторында" екенін мәлімдеді. 2021 жылдың қыркүйегінде Кулаев сот процесі кезінде жасалған бұзушылықтарды, сондай-ақ бұрынғы адвокаты Альберт Плиевтің нашар жұмысын келтіре отырып, сот шешімін қайта қарау туралы шағым түсірді. 2022 жылы Кулаев істі қайта қарау туралы тағы бір өтініш білдірді, бірақ ол қабылданбады.