Кіріспе
Япондықтарға қарсы Рангун операциясы: "Дракула" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыста британдық және англо-индиялық күштердің Бірма жорығы барысында Рангунға жасаған әуе және теңіз шабуылы. Бұл жоспар алғаш рет 1944 жылдың ортасында, одақтас Оңтүстік-Шығыс Азия қолбасшылығы Бірманы қайта басып алуға дайындалып жатқанда ұсынылды, бірақ қажетті десанттық кемелер мен басқа да ресурстар жетіспегендіктен тоқтатылды. 1945 жылдың наурыз айында ол қайта жанданды, себебі Бурмадағы одақтас әскерлердің байланыс желілерін сақтап қалу үшін мамырдың екінші аптасында күтілген муссон басталар алдында Рангунды басып алу өте маңызды болды. 1945 жылдың сәуір айында британдық 14-армияның бөлімдері Рангунға 64 шақырымға (км) дейін жетті, бірақ Пегуді ұстап тұрған жапондық жасақтар оларды 1 мамырға дейін тоқтатты. Сол күні "Дракула" операциясы аясында Гуркха парашютшілер батальоны Рангун өзенінің сағасындағы Элефант-Пойнтке қонды. Олар жағалаудағы артиллериялық батареяларды басып алғаннан кейін, мина тазартушылар өзенді миналардан тазартты. 2 мамырда Үндістанның 26-дивизиясы өзеннің екі жағасына да десант түсірді. Муссон да сол күні күтілмеген жерден ертерек басталды. Алайда, Жапон императорлық армиясы Рангунды бірнеше күн бұрын тастап кеткен еді, ал Үндістанның 26-дивизиясының бөлімдері қала мен оның маңызды портын қарсылықсыз басып алды. Олар төрт күннен кейін 14-армиямен байланыс орнатты.
Operation Dracula was a World War II airborne and amphibious attack on Rangoon by British and Anglo Indian forces during the Burma Campaign. The plan was first proposed in mid 1944 when the Allied South East Asia Command was preparing to reoccupy Burma, but was dropped as the necessary landing craft and other resources were not available. In March 1945 however, it was resurrected, as it was vital to capture Rangoon before the start of the monsoon (which was expected in the second week of May) to secure the lines of communication of the Allied troops in Burma. During April 1945, units of the British Fourteenth Army advanced to within 40 mile (64 km) of Rangoon, but were delayed until 1 May by an improvised Japanese force which held Pegu. On the same day, as part of Operation Dracula, a composite Gurkha parachute battalion landed on Elephant Point at the mouth of the Rangoon River. Once they had secured the coastal batteries, minesweepers cleared the river of mines. On 2 May, the Indian 26th Division began landing on both banks of the river. The monsoon also broke on this day, earlier than had been expected. However, the Imperial Japanese Army had abandoned Rangoon several days earlier, and the units of the Indian 26th Division occupied the city and its vital docks without opposition. They linked up with Fourteenth Army four days later.
Өмірбаян
Рангун – Бирманың астанасы және маңызды порты болған. 1941 жылдың желтоқсан айында Жапония АҚШ территориясына, сондай-ақ Ұлыбритания мен Нидерландтың алыс шығыстағы колониялық иеліктеріне шабуыл жасап, Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Жапондықтар 1941 жылдың 23 желтоқсанында Рангунды бомбалады. Қаладан қашқан адамдар көбейе бастады, ал 1942 жылдың ақпан айында бұл "жаппай көші-қонға" айналды, себебі Рангунның үнді, англо-үнді және англо-бирма халқы жапондықтардан да, соғысқа қатысқан бирмалықтардан да қорқып, қаланың тиімді басқарылуын қамтамасыз ете алмады. Таиландты басып алғаннан кейін, жапон армиясы 1942 жылдың наурыз айында Оңтүстік Бирмаға шабуыл жасады. Британдық, үнді және бирмалық күштер басымдыққа көне алмай, Рангуннан кетуге мәжбүр болды, бұл Бирманы ұзақ мерзімді қорғау мүмкіндігін жойды, себебі сол кезде Үндістаннан құрлық арқылы баламалы жабдықтау жолдары болған жоқ. Британдық және қытай күштері Бирманы тастап, Үндістан мен Қытайға шегінуге мәжбүр болды. Бір жыл бойы соғыс тоқтап тұрды. 1944 жылға қарай Үндістандағы одақтас күштер нығайтылып, логистикалық инфрақұрылымы кеңейтілді, бұл оларға Бирмаға шабуыл жасау мүмкіндігін берді. Жапондықтар оларды Индияға басып кіру арқылы тоқтатуға тырысты, бұл Имфал шайқасында жапондықтардың ауыр жеңілісіне және Солтүстік Бирмадағы басқа да сәтсіздіктерге әкелді. Олардың шығындары келесі жылы Бирманы қорғауға кедергі келтірді.
Достасқандардың жоспарлары
1944 жылдың шілдесінде Достасқан Оңтүстік-Шығыс Азия қолбасшылығы Бирманы қайта басып алудың нақты жоспарларын жасады. Имфал шайқасы әлі де жалғасып жатқан еді, бірақ жапондықтардың ауыр шығындарға ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болатыны анық болды. Оңтүстік-Шығыс Азия қолбасшылығы қарастырған стратегиялық нұсқалардың бірі – Янгунды судан шабуылдау еді. Бұл жоспар бастапқыда Z жоспары деп аталды. (X жоспары Америка басшылығымен жүргізілетін Солтүстік ұрыс аймағының күштерімен Қытай мен Үндістанды байланыстыратын Ледо жолын аяқтау мақсатымен солтүстік Бирманы қайта басып алуды көздеді; Y жоспары британдық 14-ші армияның Орталық Бирмаға қарсы одақтас шабуылын қарастырды.) Z жоспары, кейін "Дракула" операциясы деп аталатын, бірнеше артықшылықтарға ие болды. 1945 жылы Рангунды жоғалту жапондықтар үшін 1942 жылы британдықтарға қарағанда одан да ауыр салдарын тигізер еді. Бұл жапондықтардың Бирмадағы жабдықтары мен күштерін жеткізіп беруге арналған басты теңіз порты ғана емес, сонымен қатар Таиланд пен Малайямен байланыс жолдарына да өте жақын орналасқан. Одақтас күштерінің Рангуннан солтүстікке немесе шығысқа қарай 64 шақырымдай (40 миль) Пегуға немесе Ситанг өзеніне шабуыл жасауы Бирма теміржолын және жапондықтардың осы елдердегі күштерімен құрлықтағы жалғыз байланысын қамтамасыз ететін бірнеше маңызды жолды кесіп тастайтын еді. Рангун құласа, жапондықтар Бирманың басым бөлігінен шығуға мәжбүр болып, көптеген жабдықтарын тастап кетер еді. Алайда, одақтас жоспарлаушылар қажетті масштабтағы десантты жүзеге асыру үшін ресурстар (десанттық кемелер, сүйемелдейтін соғыс кемелері, инженерлік жабдықтар) Еуропадағы науқан аяқталғанға дейін қол жетімді болмайтынын ескерді. (Ол кезде Нормандия шайқасы жүріп жатқан еді, оның нәтижесі кейбір жағдайларда әлі де күмәнді болды.) Сондықтан "Дракула" операциясы кейінге шегерілді, оның орнына Y жоспары (қазір "Капитал" операциясы) қабылданды. 1944 жылдың соңында жеткілікті десанттық кемелер мен басқа да десанттық ресурстар қол жетімді болған кезде, олар алдымен Бирманың Аракан жағалаулық провинциясындағы операцияларда қолданылды. 1944 жылдың 31 желтоқсанында генерал-лейтенант сэр Филипп Кристисон басқаратын XV корпус Акияб аралын және оның маңызды әуежайын басып алды. 1945 жылдың қаңтар айының соңында одақтас әскерлері Мёбон түбегіне қонды және кері шегініп жатқан жапондық әскерлеріне ауыр шығын келтірді. Сондай-ақ 21 қаңтарда одақтас әскерлері қарсылықсыз Чедюба аралына және Рамри аралына қонды, ол жапондық әскерлерден ауыр шайқастан кейін ғана тазартылды. Бұл аралдарда әуежайлар тез салынып, 14-ші армияның Орталық Бирмаға қарай жылжуына көмектесетін көлік ұшақтарымен жабдықталуына мүмкіндік берді.
Дракула қайтадан қайтты
1945 жылдың ақпан және наурыз айларында 14-ші армия (генерал-лейтенант Уильям Слим) Орталық Бирма шайқасында күресті. Жапондықтар ауыр жеңіліске ұшырады. Олардың күштері бұрынғы деңгейінен айтарлықтай азайды және Шан мемлекеттеріне шегінуге мәжбүр болды. Слим өз күштеріне жеңіске жеткен соң, Ирравадди және Ситанг өзендерінің аңғарлары арқылы Рангунға қарай оңтүстікке қарай жорық жүргізуді бұйырды. Сәуір айында генерал-лейтенант Франк Мессерви басқаратын Үндістанның IV корпусы, броньды бригадасының жетекшілігімен, оңтүстікке қарай шамамен 322 километрге (200 миль) жылды. Айдың соңында олар Рангундан солтүстікке қарай 64 километр (40 миль) жердегі Пегу қаласына жақындады. Пегу Оңтүстік Бирмадағы ірі қалалардың бірі болды және Рангунды Таиланд пен Малайямен байланыстыратын жолдар мен теміржолдардан небары бірнеше шақырым солтүстікте орналасқан. Осы сәттіліктерге қарамастан, Слим алаңдады. Мессерви және оның бірнеше командирлері мамыр айының басында Рангунды басып алуға мүмкіндік бар деп есептесе де, 14-ші армияның жабдықтау желілері шапшаң жылжудың салдарынан шегіне жетті. Жаңбырлы маусым жақындап келе жатқандықтан, қатты жаңбыр көптеген жолдарды өтпейтін етіп, әуеден жабдықтауды қиындатар еді. Жапондықтар Тынық мұхиты аймағындағы басқа жерлерде, мысалы, Филиппиндегі Манила сияқты, Рангунды соңғы адамға дейін қорғайды деп қауіптенді. Жапондықтар қаланы бір ай бойы қорғады, содан кейін талқандалып, жойылды. Соғыс кезінде жүз мыңнан астам азамат қаза тапты және қала қирады. Рангунды жаңбыр маусымы басталар алдында басып алмаса, Слимнің әскерлері қиын жағдайға түседі, сондықтан ол наурыздың соңында «Дракула» операциясын қайта жандандыруды сұрады, ол майдың басында күтілетін жаңбыр маусымынан бұрын жүзеге асырылуы тиіс еді. 2 сәуірде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Жоғарғы Бас Қолбасшы адмирал Луис Маунтбеттен 5 мамырдан кешіктірмей теңізден Рангунды басып алуға бұйрық берді. «Дракула» операциясын қайта жандандыру туралы бұйрық берілгенге дейін Оңтүстік-Шығыс Азия қолбасшылығы Тайландтың Кра тасқырының жанындағы Пхукет аралына шабуыл жасауға дайындалып, Сингапурға шабуыл үшін баспалдақ ретінде пайдалануды жоспарлаған еді. (Операцияның кодовое атауы – «Роджер» операциясы.) Сондықтан «Дракулаға» бөлінетін теңіз және әуе күштері осы уақытта дайын болды. XV корпусының штабы жердегі күштерді басқаруға жауапты болды. «Дракула» операциясына дайындық ретінде IV корпусына Тунгудағы әуежайларды қандай да бір құрбандыққа бара отырып басып алуға бұйрық берілді, осылайша шабуылға әуеден қолдау көрсетуге болады. Үндістанның 5-ші дивизиясы 22 сәуірде әуежайларды басып алды.
Рангун үшін шайқас
Жапонияның Бирмадағы бас штабы, генерал-лейтенант Хиотаро Кимураның басшылығымен Бирма аймақтық армиясы Рангунда орналасқан еді. Қалада жапондық әскери құрамалар орналасқан жоқ, бірақ байланыс әскерлері мен теңізшілердің көп саны болды. Сонымен қатар, негізінен жапондықтар Малайяда тұтқындаған бұрынғы үндістандық әскери тұтқындардан құралған және Үндістандағы британдық үкіметті құлатуға тырысқан Үндістан Ұлттық Армиясының (INA) айтарлықтай контингенті де болды. INA-ның бірнеше бөлімшелері 1944 жылы Жапонияның Үндістанға басып кіру кезінде және Орталық Бирмада батыл шайқасқан болса да, соғыстың осы кезеңінде INA-ның көп бөлігінің рухы төмен еді. 1945 жылдың басында оның көптеген сарбаздары Жапонияның жеңілісіне сене бастады және Рангунға одақтастардың шабуылы кезінде оңай қашып кетті немесе басылды. Кимура Рангунды қорғамай, қаладан эвакуациялап, Оңтүстік Бирмадағы Мулмейнге көшуге шешім қабылдады. Ол Оңтүстік экспедициялық әскер тобының бас қолбасшысы, фельдмаршал Хисаичи Тераучиден Рангунды өлімге дейін ұстап тұруға бұйрық алғанмен, бұл оның қалған күштерін бекер құртуға әкелетінін түсінді. Кимураның штаб бастығы, генерал-лейтенант Шиничи Танака, Рангундағы бекіністерді нығайтуға бұйрық беріп, оған қарсы шықты. Ба Мау, номиналды түрде тәуелсіз Бирма үкіметінің премьер-министрі, жапондықтарды Шведагон пагодасын қару-жарақ қоймасына айналдырудан қайтарды. Бірақ Танака 19 сәуірде Тунгу маңындағы жағдайды тексеру үшін бірнеше жоғары шенді офицерлермен бірге солтүстікке ұшып кетті. Оның болмаған уақытында қалған штаб қызметкерлері эвакуация туралы бұйрықтарды дайындады, оларға Кимура ойланбастан қол қойды. 23 сәуірде Танака оралғанда наразылық білдірді, бірақ ешқандай нәтиже болмады. Армия штабының радиостанциялары Мулмейнге көшірілгендіктен, армия енді Рангуннан Бирма үшін жалпы шайқасты басқара алмады.
Жапондықтардың Рангунды эвакуациялау
Британдық және үнділік әскерлер Пегуге жақындағанда, Рангун аймағындағы көптеген жапондық тыл әскерлері, тіпті асығыс түрде жұмылдырылған жапон азаматтары да генерал-майор Хидэджи Мацуидің басшылығымен Жапонның 105-ші тәуелсіз аралас бригадасын құрады. Мацуи жақында "Рангун қорғаныс күштерінің" қолбасшысы болып тағайындалған еді. Бұл бригаданың (Кәни күші деп те аталады) құрамына зениттік артиллериялық батареялар, әуежай салу батальондары, теңіздік бекініс бөлімшелері, сержанттар мектебінің қызметкерлері және басқа да түрлі бөлімдер кірді. Олар Пегуді қорғау үшін солтүстікке жіберілді, бірақ көлік тапшылығына байланысты кешікті (көлік құралдары Бірма армиясы штабы мен Рангунды қалдырған басқа бөлімдерге бұйрық берілген еді) және тек бөлігімен келді. Генерал-майор Мацуи Рангуннан эвакуация жасалғанына ашуланды, себебі ол 26 сәуірде Кимура штабының асығыс тасталғанын білгенге дейін бұл туралы хабардар болмаған. Одақтас әскерлерінен тұтқынға алынып, жүре алмайтын жауынгерлерді эвакуациялауға және портты бұзуға жасаған сәтсіз әрекеттерінен кейін Мацуи Пегуді қорғау үшін солтүстікке аттанды. Жапон әскерлерінің көп бөлігі Рангунды теңіз арқылы тастап кетті, ал 30 сәуірде Мартабан шығанағында мың сарбазды тасымалдаған конвойдың он бір кемесінің тоғызы британдық эсминецтеріне жем болды. Кимураның өзі ұшақпен кетті. Кимура штабының көп бөлігі және Ба Мау мен Субхас Чандра Боздың (Үнді ұлттық армиясының қолбасшысы) кеңселері Мацуи әскерлерінің Пегудегі әрекеттерімен қамтамасыз етілді, бірақ одақтас авиациясы бірнеше рет шабуыл жасады. Жапондықтар Ба Маудың қызметкерлеріне көлік құралдарын ұсына алмады, сондықтан олардың көпшілігі Моулмейнге дейін жаяу жүруге мәжбүр болды. Ба Мау өзінің әйелі мен жүкті қызымен бірге Ситангтан шығысқа қарай 26 шақырым жерде орналасқан Кяиктоға сапар жасады, онда оның қызы дүниеге келді. Ол Моулмейнге барса, өліміне қауқар болатынынан қорқып, Токиоға қашып кетті. Боз Ба Маудың қашуын арсыздық деп санады және ең соңғы әскерлерімен бірге жаяу жүріп, алдымен Жханси полкінің Рани әйелдер бөлімін эвакуациялау үшін жүк көліктерін ұйымдастырды. Рангунда генерал-майор А. Д. Логанатан басқаратын Үнді ұлттық армиясының 5000 әскері ғана қалды. Боз оларды қалған үнді қауымын заңсыз бірмалықтардың шабуылдарынан қорғау үшін қалдырды. Логанатаның одақтас әскерлеріне қарсы тұру ниеті болмады және олар келген кезде өз әскерлерін және қала үшін жауапкершілікті британдықтарға беруді жоспарлады.
Пегу үшін шайқас
Бұл эвакуация жүріп жатқанда IV корпусының (генерал-майор Дэвид Теннант Коуэннің басқаруындағы Үндістанның 17-дивизиясы, 255-ші үндістандық танк бригадасының көп бөлігімен бірге) жетекші британдық және үнді әскерлері Пегуға жақындады. Мессервидің жетекші бронетранспортты әскерлері 27 сәуірде Мацуидің күштерінен алғашқы қарсылықты кездестірді. Мацуи Пэгуден шамамен бірнеше шақырым солтүстікке орналасқан Пайагиді қорғау үшін бір отрядты (көбінесе байланыс әскерлері, сондай-ақ 24 тәуелсіз аралас бригаданың 138-ші батальоны) жіберді. Мацуидің инженерлері британдық танктардың жолын кесіп, миналар (соның ішінде әуе бомбаларынан жасалғандары) мен тұзақтарды орнатты. 28 сәуірде болған кұйбырған жаңбыр жолдарды лайға айналдырып, өзендердің деңгейін көтерді, бұл одан да көп кешігуге себеп болды. 28 сәуірде IV корпусының алға жылжыған әскерлері Пегу мен Ситанг өзені арасындағы жолды кесіп, Рангун мен Мулмейн арасындағы жапондық байланысты толықтай үзіп тастады. Бұл жолға түскен шағын жапондық жүк көлігі жойылды. 29 сәуірде Үндістанның 17-дивизиясы Пайагиді және оның төңірегіндегі бірнеше ауылдарды тазартты. Олар 30 сәуірде Пегуға басты шабуылдарын бастады. Жапондықтар Пегудың батыс бөлігін басып алып, қаланың шығыс бөлігінен оларды бөліп тұрған Пегу өзені арқылы барлық көпірлерді қиратты. Су сақтағыштар мен су басқан далалар үнді дивизиясының қанаттан орап шабуыл жасауына кедергі келтірді. Үнді жаяу әскерлері (4/12-ші шекаралық полк) артиллерия мен танк атысымен қорғалған батыс жағалауда бекініс орнату үшін екі қираған теміржол көпірінің арқалықтарымен өтті. 1/10 Гуркха және 7/10 Балуч полкі негізгі көпір маңында күшті қарсылыққа тап болды. 1/3 Горкха винтовкасы мен 4/4 Бомбей гранадирлері де көп ілгерілемеді, ал терең ор 9-шы Корольдік Деккан атты әскерлерінің танктарын тоқтатты. Бірақ 1 мамыр күні таңертең үнділік барлаушылары жапондықтардың шегінгенін анықтады. 17-дивизия Пегу өзенін жылдам кесіп өтіп, алға жылжуды жалғастырды, бірақ муссон келіп жетті. Бірнеше сағат ішінде ауылды су басып, алға жылжу өте баяулады. Слим дереу IV корпусының барлық бөлімдерін жартылай рационға отырғызып, жабдықтау желісіне көмектесті. 30 сәуірде Мацуи Мулмейндегі Кимурадан Пегуді тастап, Рангунды өлімге дейін қорғауға оралуға бұйрық алды. Ол қажет болған жағдайда Пегуде бірнеше күн бойы қарсылық көрсетуге қабілетті болғанымен, бұйрыққа бағынды. Оның күштері шегінген кезде, Хлегуге баратын ашық жолда оларға шабуыл жасалды. Мацуи Пегудің батысындағы төбелерге шегінуге бұйырды.
Дракула іске қосылды
Британдықтар 24 сәуірде Сигнал барлауы арқылы Бирма армиясы штабы Рангуннан кеткенін білгенімен, жапондықтардың қаладан толығымен кетуі туралы хабардар болмады. Қону операциясы күшті қарсылыққа ұшырауы мүмкін деп есептелді. «Дракула» жоспарының өзгертілген нұсқасына сәйкес, генерал-майор Генри Чемберстің басқаруымен Үндістанның 26-шы дивизиясы Рангун өзенінің екі жағасында да плацдармдар құруға тиіс болды. Британдық 2-ші дивизия бірнеше күннен кейін осы плацдармдар арқылы қалаға басты шабуылды бастайтын болды. Үндістанның 26-шы дивизиясы және басқа күштер 27 сәуір мен 30 сәуір аралығында Акияб және Рамри аралынан алты конвоймен жүзіп шықты. Британдық және үнділік шабуыл тобын тасымалдау және түсіру міндеті контр-адмирал Бенджамин Мартинге, «W» күшінің қолбасшысына жүктелді. Теңізден қолдау күштеріне вице-адмирал Гарольд Уокердің басқаруымен 3-ші шайқас эскадрильясы кірді, оған екі соғыс кемесі (соның ішінде «Ришелье» француздық соғыс кемесі), екі эскорт тасымалдаушы, төрт крейсер (оның біреуі голландтық) және алты эсминец кірді. 3-ші шайқас эскадрильясы Никобар және Андаман аралдарында Кар-Никобар және Порт-Блэрге қарсы шабуылдық операция жүргізді. Басқа бес эсминецтен тұратын флотилия жапондықтардың негізгі эвакуациялық конвойын жоюға жауапты болды. Әуе вице-маршалы Бандон графының басқаруымен 224-ші Корольдік әуе күштері тобы Тунгу және Рамри аралындағы әуежайлардан қону операциясын қамтамасыз етті. 1 мамыр күні таңертең B-24 «Liberator» және B-25 «Mitchell» бомбалаушыларының төрт эскадрильясы, сондай-ақ АҚШ Әскери-әуе күштерінің 2-ші әуе командалық тобынан P-51 «Mustang» истребительдерінің екі эскадрильясы Рангунның оңтүстігіндегі жапондық қорғаныс нысандарына бомба тастап, шабуыл жасады. Әуе күштерінің бақылау бекеті, 136-шы бригададан шағын топ және 50-ші парашют бригадасының 700 сарбаздан тұратын Гуркха парашюттік жасағы 2-ші әуе командалық тобының C-47 ұшақтарынан Рангун өзенінің сағасындағы Элефант-Пойнтқа түсірілді. Олар эвакуацияның шатақтығында қалған немесе артқы күзет ретінде тасталып кеткен жапондықтардың шағын топтарын жойды, сондай-ақ Рангунға теңізден келетін жолдарды бақылап тұрған бірнеше артиллериялық нүктелерді басып алып немесе жойды, одақтастардың қате бомбалауынан отыз адам қаза тапты. Элефант-Пойнт бақылауға алынғаннан кейін, мина тазартушылар өзен бойындағы кезекті ашып, 2 мамыр күні таңертең жағаға түсіру кемелері жағаға шыға бастады. Бұл мұссонның күшті толқындары тым қауіпті болмас бұрын жағаға түсуге болатын соңғы мүмкіндік болды. Рангун қаласының үстінен ұшып өткен одақтас «Mosquito» барлау ұшағы қалада жапондықтардың жоқ екенін байқады, сондай-ақ түрме төбесінде босатылған британдық әскери тұтқындары жазған хабарламаны көрді: «Жапондықтар кетті». «RAF жаргонымен – «жұмысты бастаңдар» деген сөз. Түрмені қанатын кеңейткен Лайонел Хадсон басқарды, ол бұрынғы тұтқындарды британдық шабуылға дайындалуға жетекшілік етіп жатқан болатын. Ұшақ экипажы Мингаладон әуежайына қонуға тырысты, бірақ бұзылған ұшу-қону жолағынан кейін артқы дөңгелегі зақымданып, қайта ұшу мүмкін болмады. Олар түрмеге барды, онда 1000 бұрынғы тұтқын жапондықтардың эвакуацияланғанын хабарлады. Содан соң әуе экипажы докқа барып, өзен бойымен кемелерді күтіп алу үшін сампанды тартып алды.
Салдары
Үндістанның 26-шы дивизиясының әскерлері 2 мамырда қарсылықсыз қаланы басып ала бастады. Британдықтарды қуанышпен қарсы алды, мүмкін толығымен азат етушілер ретінде емес, бірақ тәртіпті қалпына келтіре алатындары және азық-түлік пен басқа да көмек әкелетіндері анық болды. Жапондықтар мен Ба Маудың шенеуніктері Рангуннан кеткен кезде, кең ауқымды тонаулар мен тәртіпсіздіктер басталды және бірнеше күнге созылды. Шегініп келе жатқан жапондықтар бірмалық тұтқындарды ұстаған түрмені өртеп жіберді. Сондай-ақ, аурухана ретінде пайдаланылған Киелі Филомена монастырын қиратты, нәтижесінде 400 әскері қаза болды. Үш жылдық соғыс пен қиындықтардан кейін қала қатты лас болды, халықтың көп бөлігі Кемпейтайдан (жапон әскери полициясы) қашып кетті, ал қалғандары жыртық киімде болды. Қарулы қарақшылар (дакоиттар) қала шетін мазалады, түрлі жұқпалы аурулар кең тарады. 26-шы дивизияның бөлімдері 14-ші армиямен байланысу үшін басты жолдармен жылжыды. 6 мамырда олар 17-ші дивизияның алдыңғы қатардағы әскерлерімен кездесті, су тасқынынан оңтүстікке қарай Пегуден, Рангуннан солтүстік-шығысқа қарай 45 шақырым жердегі Хлегуде жорық жасады. Осылайша, 14-ші армия мен Бірмадағы басқа одақтас күштердің қауіпсіз байланыс желісі құрылды. Мацуидің Кани күштері Пегу-Йомада Жапонның 28-ші армиясының қалдықтарымен бірікті. Шілде айында бұл күштер Ситангтың шығысындағы басқа жапон әскерлерімен қосылуға тырысты. Бұл қымбат операцияда Мацуидің әскерлері басқа жапон бөлімшелеріне қарағанда аз шығынға ұшырады. Алайда, Мацуи күштеріндегі теңізшілер негізгі күштен бөлек, бірнеше күннен кейін жарылып шықты, бұл одақтас бөлімдерге оларға қарсы күшін шоғырландыруға мүмкіндік берді. Олар толығымен талқандалды, тек аздаған ғана адамдар аман қалды.