Кіріспе
Ұлыбританияда әзірленген тексеру әдістерінің тобы. Бес техника, сондай-ақ терең тексеру деп белгілі, 20-шы ғасырда Ұлыбританияда әзірленген тексеру әдістерінің тобы болып табылады және қазіргі уақытта азаптаудың бір түрі ретінде қарастырылады. Бастапқыда британдық әскерлер 20-шы ғасырдың әртүрлі қақтығыстарында оларды әзірледі, ең бастысы Солтүстік Ирландиядағы тұтқындарға қолданылғандығы үшін танымал. Бес әдіс – ұзақ уақыт қабырғаға тіреу, бас кигізу, шуға ұшырату, ұйқыдан айыру және тамақ пен судан айыру. Олар алғаш рет 1971 жылы Солтүстік Ирландияда «Деметрий» операциясы аясында қолданылды – Ирландия Республикалық Армиясымен (ИРА) байланысы бар деген күдікпен тұтқындалған адамдардың жаппай тұтқындалуы мен қамауда ұсталуы. Тұтқындалғандардың 14-і бес техниканы қолдана отырып, «терең тексеру» бағдарламасына ұшырады. Бұл оқиға Солтүстік Ирландиядағы құпия тексеру орталығы – Шеклтон казармасында болды. Жеті күн бойы, тексеруден өтпеген кезде, тұтқындар бас кигізіліп, қолдарына кісен салынған күйде суық камерада ұсталды және үнемі қатты сызылу шуына ұшырады. Олар көп сағат бойы стрестік позада тұруға мәжбүр болды және ұйқыдан, тамақтан және судан айырылды. Оларды бірнеше рет ұрып-сапқылаған, кейбіреулері жыныстық мүшелеріне тебілгенін, бастары қабырғаға соғылғанын және инъекциялармен қорқытылғанын хабарлады. Бұл ұзаққа созылған ауырсынуға, физикалық және психикалық шаршауға, қатты мазасыздыққа, депрессияға, галлюцинацияларға, бағдарының жоғалуына және есінен жиі айырылуға әкелді. Бұл сондай-ақ ұзақ мерзімді психологиялық жарақатқа әкеп соқты. Он төрт адам «кап киген адамдар» деп танылды және Солтүстік Ирландияда барлық бес техникаға бірге ұшыраған жалғыз тұтқындар болды. Басқа тұтқындар да басқа тексеру әдістерімен қатар бес техниканың кем дегенде біреуіне ұшырады. 1976 жылы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық комиссиясы бес техниканы азаптау деп таныды. Бұл іс кейіннен Еуропалық адам құқықтары сотына жіберілді. 1978 жылы сот техникалардың «адамгершілікке жатпайтын және қорлаушы» екенін және Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 3-бабын бұзғанын, бірақ азаптау болып табылмайтынын шешті. 2014 жылы Солтүстік Ирландияда 1971-1972 жылдары бес техниканы қолдану туралы шешімді министрлер қабылдағанын көрсететін жаңа ақпарат ашылғаннан кейін, Ирландия үкіметі Еуропалық адам құқықтары сотынан өз шешімін қайта қарауды сұрады. 2018 жылы сот бұл өтінішті қабылдамады. Соттың бес техниканы азаптау деп санамауы туралы шешімі кейіннен АҚШ-та өзінің тексеру әдістерін, соның ішінде бес техниканы негіздеу үшін ішкі түрде пайдаланылды. Британдық агенттер Бразилияның әскери диктатурасының күштеріне бес техниканы үйретті. Ирак соғысы кезінде британдық әскерилердің бес техниканы заңсыз пайдалануы Баха Мусаның өліміне себеп болды. 2021 жылы Ұлыбританияның Жоғарғы соты бес техниканы қолдану азаптау болып саналатынын анықтады.
The five techniques, also known as deep interrogation, are a group of interrogation methods developed by the United Kingdom during the 20th century and are currently regarded as a form of torture. Originally developed by British forces in a variety of 20th century conflicts, they are most notable for being applied to detainees in Northern Ireland during the Troubles. The five collective methods are prolonged wall standing, hooding, subjection to noise, deprivation of sleep, and deprivation of food and drink. They were first used in Northern Ireland in 1971 as part of Operation Demetrius – the mass arrest and internment of people suspected of involvement with the Provisional Irish Republican Army (IRA). Out of those arrested, fourteen were subjected to a programme of "deep interrogation" using the five techniques. This took place at Shackleton Barracks, a secret interrogation centre in Northern Ireland. For seven days, when not being interrogated, the detainees were kept hooded and handcuffed in a cold cell and subjected to a continuous loud hissing noise. Here they were forced to stand in a stress position for many hours and were deprived of sleep, food, and drink. They were also repeatedly beaten, and some reported being kicked in the genitals, having their heads banged against walls, and being threatened with injections. The effect was prolonged pain, physical and mental exhaustion, severe anxiety, depression, hallucinations, disorientation, and repeated loss of consciousness. It also resulted in long term psychological trauma. The fourteen became known as "the Hooded Men" and were the only detainees in Northern Ireland subjected to all five techniques together. Other detainees were subjected to at least one of the five techniques along with other interrogation methods. In 1976, the European Commission of Human Rights ruled that the five techniques amounted to torture. The case was then referred to the European Court of Human Rights. In 1978, the court ruled that the techniques were "inhuman and degrading" and breached Article 3 of the European Convention on Human Rights but did not amount to torture. In 2014, after new information was uncovered that showed the decision to use the five techniques in Northern Ireland in 1971–1972 had been taken by ministers, the Irish Government asked the European Court of Human Rights to review its judgement. In 2018, the Court declined. The Court's ruling that the five techniques did not amount to torture was later internally cited by the United States to justify its own interrogation methods, which included the five techniques. British agents also taught the five techniques to the forces of Brazil's military dictatorship. During the Iraq War, the illegal use of the five techniques by British service members contributed to the death of Baha Mousa. In 2021, the Supreme Court of the United Kingdom found that the use of the five techniques amounts to torture.
Ирландия үкіметі істі қайта ашу туралы өтініш
2014 жылдың 2 желтоқсанында Сыртқы істер және сауда министрі Чарльз Фланаган Ирландия үкіметінің RTÉ телеканалының "Қинау файлдары" деп аталатын деректі фильмінде жарияланған жаңа мәліметтерге байланысты Еуропалық адам құқықтары сотынан өз шешімін қайта қарауды сұрағанын хабарлады. 2018 жылы Еуропалық адам құқықтары соты алты дауысқа қарсы бір дауыспен шешімін қайта қараудан бас тартты.