Термос: ежелгі грек ғимараты мен Этолдық одақтың орталығы
Thermos (Aetolia)
Древний греческий святилище Термос: храм Аполлона, место встреч Этолийского союза. Уникальные архаические терракотовые метопы и важные находки древней архитектуры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Термос (; Thermon ' , Thermum; немесе Thermika) – ежелгі гректерде Аэтолия лигасының тұрақты жиналатын орны болған қасиетті орын. Оның орталық бөлігі шамамен б.з.д. 630-610 жылдарға жатқан Аполлон Термиос ғибадатханасы болды, ол "бізге белгілі ең ерте дамыған дориялық ғибадатханалардың бірі және грек сәулет тарихы туралы біліміміз үшін маңызды ескерткіш". Ең танымал сақталғандары – мифологиялық көріністермен безендірілген архаикалық терракоталық метопалар, олар Грециядағы осы өнер түрінің алғашқы үлгілерінің бірі болып табылады. Осы және басқа да қазбалардан табылған заттардың қалдықтары қазір Термостағы мұражайда сақталады, ал ең бағалы туындылары Афинадағы Ұлттық археологиялық мұражайда қойылған. Термос Афина, Аргос немесе Коринф сияқты құрылыспен дамыған қала болған жоқ, және Аэтолия лигасы ұзақ уақытқа дейін қала-мемлекеттердің бірі емес, рулық негіздегі бос бірлестік ретінде сақталды. Бұл ежелгі атау Грециядағы Термо ауылында қазірге дейін қолданылып келеді.
Thermos ('/θ//ɜr//m//ɒ//s/; also known as Thermon '/θ//ɜr//m//ən/, Thermum; or Thermika) was an ancient Greek sanctuary, which served as the regular meeting place of the Aetolian League. Its focal point was the temple of Apollo Thermios of about 630 to 610 BC, "one of the earliest developed Doric temples known and a monument of primary importance for our knowledge of the history of Greek architecture". The most famous survivals are the Archaic terracotta metopes decorated with painted scenes from mythology, which are among the earliest examples of this art form in Greece. What is left of these, and other finds from the site, are now in the museum at Thermos, with a selection of the best pieces in National Archaeological Museum, Athens. Thermos was not a city in the sense of a built up urban centre like Athens, Argos or Corinth and until a late date the Aetolian League was a loose association with a tribal basis rather than a group of city states. The ancient name is preserved in the nearby contemporary Greek village of Thermo, Greece.
Аполлон ғибадатханасы
Бұл археологиялық ескі грек ғибадатханасы, оның замандастарының көпшілігі сияқты, бірте-бірте маңыздылығын жоғалтқандықтан толыққанды қайта жаңартылған және кеңейтілген емес. Онда ең жақсы сақталған птеронның бірі бар және ол "оқшау қалдықтарымен сақталған" "үлкен плиткалы ғимараттардың алғашқысы" болып табылады. Бастапқыда қабырғалар саз кірпіштен, бағаналар ағаштан, ал антаблетура боялған терракотамен әшекейленген ағаштан жасалған. Шатыр терракота плиткалармен жабылған, бұл гректер үшін салыстырмалы түрде жаңа өнертабыс еді; сабан немесе ағаш жалатымен салыстырғанда қосымша салмақ, таспен салуға көшуге түрткіс болған болуы мүмкін. Кейінірек, эллинистік кезеңде ағаш бағаналар тасқа ауыстырылды, бірақ антаблетура өзгеріссіз қалған сияқты. Әр жағында он бес бағана, әр шетінде бес бағана (бұрыштар екі рет есептелгенде), сондай-ақ, наосқа қарай он бағанадан тұратын қатар болған. Сақталған терракота бұйымдарының ішінде үш футқа жуық шаршы метопалар мен олардың үстіндегі маскалар бар. Жалпы көлемі шамамен 40 х 125 фут (12,13 х 38,23 м). Онда ортасында екі бағанасы бар, өте ерте және терең опыстодом (арқа бөлме) болған. Плиткалы шатыр алдыңғы жағында қос еңіс, ал артқы жағында төмен қарай еңкейген.
Because of the gradually diminishing significance of the site, this very early temple of Archaic Greece was never fully rebuilt and expanded, as happened to most of its contemporaries. It has one of the best preserved pterons, and "is the first of the great tiled buildings" to survive with readable remains. Originally the walls were mud brick, the columns wood, and the entablature wood decorated with painted terracotta. The roof was tiled in terracotta, a recent innovation for the Greeks; the extra weight compared to thatch or wooden shingles was perhaps a factor driving the change to building with stone. Much later, in the Hellenistic period, the wooden columns were replaced with stone, but the entablature seems to have been left. There were fifteen columns on each side, and five at each end (counting the corner ones twice), also a row of ten columns down the cella. The survivals in terracotta are metopes, nearly three feet square, and mask antefixes above them. The overall dimensions are c. 40 x 125 ft (12.13 x 38.23 m). It had a very early and rather deep example of an opisthodomos (rear room) with two columns down the centre. The tiled roof had a gable at the front, but sloped down at the rear.
Терракота
Бұл жерде ғибадатхана аумағында шашырап жатқан күрделі терракота қаптамалары табылды. Оларға шатыр плиткалары, сима, кемінде екі қатар адам бюстарымен безендірілген антефикстер, сфинкс акротерионы және суреттері сақталған 10 фрагментті метопа тақташалары кіреді. Метопалардың арасында үлкен горгон басы және розеткалармен тік шекараланған түрлі мифологиялық сюжеттер бар. Ең жақсы сақталғандарының бірі Прокня мен Филомеланың Итисты дастарқанға дайындап жатқанын көрсетеді. Олардың б.з.б. 630 жылдарға жатқан Коринфтің боялған керамикасымен стильдік ұқсастығы ғибадатхананың мерзімін анықтаудың негізгі факторы болып табылады, бірақ саз жергілікті, ал шеберлер де сонда болған болуы мүмкін. Кейбірлері "айтолиялық болуы мүмкін аралас әліпбимен жазылған". Екі антефикс жиынтығының фрагменттері сақталған, екінші жиынтықта адам бастары мен силендер бейнеленген, бұл шатырдың 6-шы ғасырдың ортасында жаңартылғанын немесе қайта жасалғанын көрсетеді. Сицилиядағы Селинустағы "C ғибадатханасының" шамамен б.з.б. 550 жылға жатқан тас метопаларымен бірге Термостың метопалары дорлық тәртіптің таста қайта құру немесе ертедегі ағаш құрылыстарды имитациялау деңгейі туралы ұзаққа созылған ғылыми пікірталасқа тартылды. Бұл екі жиынтық "қазірге дейін белгілі ең көне метопалар" саналады. Олардың екеуі де дәстүрлі түрде ағаштан тасқа ауыстырылғандағы функциясы үшін тым үлкен ("өте биік", шамамен 90 см), бірақ оның орнына "дорлық фриз бастапқыда декоративті, емес құрылымдық элемент" екенін көрсетеді.
There are "an elaborate series of terracotta revetments found scattered about the temple site. These include roof tiles, simas, at least two series of antefixes decorated in relief with human busts, a sphinx acroterion and 10 fragmentary metope plaques with painted representations." The metopes include a large gorgon head and various mythological subjects, inside vertical borders of rosettes. One of the best preserved shows Procne and Philomela preparing Itys for the dinner table. Their similarity in style to Corinthian painted pottery of around the 630s BC is the main basis for the dating of the temple, though the clay is local, and the potters may also have been. Some are "inscribed in a mixed alphabet which may well be Aitolian". There are fragments of two sets of antefixes, the second set with heads of men and silenes suggesting that the roof was partly renewed or remodelled in the mid 6th century. Together with the stone metopes of "Temple C" at Selinus in Sicily, of about 550 BC, the metopes of Thermos have been brought into the long running scholary discussions over the extent to which the Doric order in stone recreates or imitates earlier buildings in wood. The two sets "are commonly held to be the oldest metopes known so far". It is argued that both sets are too large ("way too high"), at about 90 cm, for the function traditionally assigned to them in the wood to stone model, but instead demonstrate that "the Doric frieze was a decorative rather a structural feature" from the start.
Тарих
Термос тарихи алдында-ақ маңызды аймақтық орталық болған: ұзын апсидалы ғимарат (бір дөңгелек ұшы: "Мегарон А"), эллипстік және шаршы үйлер, орта елладикалық дәстүрдегі керамикалық бұйымдармен қатар жоғары сапалы микендік керамикасының импорты шамамен б.з.д. 1500 жылға, Соңғы Хелладикалық IIА кезеңіне жатқызылады. Бұл елді мекен Микен дәуірі бойы дамып келе берді, тіпті Микен сарайларының қирауынан кейін де (Б.з.д. 1200–1100 жж., LH IIIC) гүлденді. Осы кезде, Генрих Шлиман Микенде тапқан әйгілі "Соғысшы Вазасымен" бір стильде жасалған жауынгерлермен безенілген әдемі кратер (үлкен тостаған) осы жерге әкелінді. Архаикалық Аполлон ғибадатханасының негізінде жатқан үлкен тіктөртбұрышты ғимарат (Мегарон В) көптен бері Микен сарайына перистиль (немесе оны қоршаған колоннада) қосылу арқылы Архаикалық грек ғибадатханасының гипотетикалық дамуын көрсетеді деп есептелді. Бұл болжам он ғасырға негізделген, бірақ ондаған жылдар бұрын қабылданбады; оның астынан табылған мүсіндер шамамен б.з.д. 700 жылға жатқызылады. Шындығында, ол тіреу болуы мүмкін. Афина археологиялық қоғамы (Архайологике Этаирия Афинон) үшін профессор И. Папастолу жүргізген соңғы қазба жұмыстары мыналарды растады: а) ғимарат Микен дәуірінің соңынан кейін, шамамен б.з.д. 1000–900 жылдары салынған болуы мүмкін; б) Мегаронды қоршаған ерекше аттың ішекшесі тәрізді тақташалардың орнатылуы Мегарон қолданыстан шыққаннан кейін ғана жасалған; в) Олимпия және Дельфи сияқты көптеген грек қасиетті орындарында кездесетін кейінгі Геометриялық кезеңнің (б.з.д. 800–700 жж.) типикалық құрбандықтары бар күйген қабат, тақташалар мен Архаикалық ғибадатхананың негіздерінің арасында орналасқан, оның қабырғаларында суреттелген метопалар болған. Осылайша, ғибадатхана орны кем дегенде Микен дәуірінің соңынан бастап ерекше маңызға ие болғанымен, архитектуралық сабақтастық жоқ. Еллинистік кезеңге дейін қасиетті орынның ресми шекарасы болды ма, әзірге белгісіз, себебі үш жағынан қақпалары мен мұнаралары бар қамал қабырғалары салынған. Сонымен қатар, аумақта үш ұзын стоа салынды, ал ғибадатхананың оңтүстігіндегі бұлақ (бәлкім, осы жердің орналасуының бастапқы себебі) таспен қапталған әдемі "фонтан" немесе тоғанға айналдырылды. Бұл кезеңде этолиялықтар қасиетті орынды қоладан жасалған мүсіндермен әшекейледі, бірақ бүгінде олардың аз ғана бөліктері (саусақтар мен балтақандар немесе жылқының қабырғалары) және олардың тұрған мәрмәр негіздері ғана сақталған. Бақытсыз саяси одақтар салдарынан бұл жерді бірінші кезекте Македонияның патшасы Филипп V Социалдық соғыс кезінде (б.з.д. 220–217 жж.) және кейіннен римдіктер б.з.д. 189 жылы тонады, бұл оның өміршеңдігін толығымен тоқтатты. Б.з.д. 1-ғасырға қарай, үлкен қоғамдық ғимараттардың орнына жерлеулер жасалып, қасиетті орын тасталып кеткенін көрсетеді.
Thermos was already an important regional centre in the prehistoric period: a long apsidal building (with one rounded end: "Megaron A"), elliptical and square houses with finds of pottery in the Middle Helladic tradition together with imports of high quality Mycenaean pottery can all be dated to the Late Helladic IIA period c. 1500 BC. This settlement continued to flourish throughout the Mycenaean period, even after the destruction of the Mycenaean palaces (LH IIIC, 1200–1100 BC) when a fine krater (large bowl) decorated with warriors in the same style as the well known Warrior Vase found by Heinrich Schliemann at Mycenae was brought to the site. A large rectangular building (Megaron B) which underlies the Archaic Temple of Apollo was long thought to demonstrate the hypothetical development of the Archaic Greek temple form from the Mycenaean palace with the addition of a peristyle (or surrounding colonnade). This was using a tenth century dating, abandoned many decades ago; statuettes found underneath it date to about 700 BC. In fact it may have been a lean to. Recent excavations conducted by Professor I. Papapostolou for the Archaeological Society of Athens (Archaiologike Etairia Athenon) have confirmed that a) the building is likely to have been constructed after the end of the Mycenaean period c. 1000–900 BC; b) that the curious horseshoe shaped setting of stone slabs which appeared to surround the Megaron was only put in place after the Megaron had gone out of use and c) that the burnt stratum with the typical offerings of the later Geometric period (800–700 BC), attested at many Greek sanctuary sites such as Olympia and Delphi, intervenes between the slabs and the foundations of the Archaic temple which carried the painted metopes. Thus, although the site of the temple was obviously of special importance from at least the end of the Mycenaean period, there is no demonstrable architectural continuity. It is not known whether the sanctuary had a formal boundary before the Hellenistic period when substantial fortification walls with gates and towers were built on three sides of the enclosure. At the same time, three long stoas were built within the precinct and the spring just to the south of the temple (perhaps the original reason for the location of the site) was enclosed to form a fine stone lined "fountain" or pool. The Aetolians at this period embellished the sanctuary with astonishing numbers of bronze dedicatory statues but today only a few fragments (fingers and toes or horses' hooves) as well as the marble bases on which they stood, survive to illustrate this wealth. Unfortunate political alliances led to the sack of the site first by the King Philip V of Macedon during the Social War (220–217 BC) and then by the Romans in 189 BC which effectively ended its existence. By the 1st century BC burials were being made into the sites of the large public buildings, suggesting the site was abandoned as a sanctuary.