Кіріспе

Жапондық жастық Забутон (ZAH boo tawn) – дәстүрлі жапон ортасында жиі қолданылатын отыруға арналған жастық. Забутон – жапон тілінен алынған сөз, кейде батыс мәдениетінде занику, яғни зафу жастығы төселетін жалпақ кілемді сипаттау үшін қолданылады, сондай-ақ креслода отырғанда да қолданылуы мүмкін. Забутон зазен сияқты медитация кезінде пайдаланылады. Олардың қалыңдығы әдетте бір-екі дюйм (шамамен 2,5-5 см) болады, бірақ қалыңдығы өзгеріп кетуі мүмкін. Забутонның төрт бұрышында және ортасында шашақтары болады, көбінесе сыртқы жағын жеке жууға болатын, алынып тасталатын қақпақпен жабдықталған.

Тарих

Zabuton көбінесе жастықша ретінде мақтамен толтырылады, ал сыртқы қаптамасы матадан жасалады, әдетте мақтадан. Сыртқы қаптама кейде жібек, зығыр, былғары немесе васи сияқты басқа материалдардан да жасалуы мүмкін. Забутонның түбіртектері ерте Жапонияда аристократиялық топтар қолданған шитоне (褥) деп аталатын жастықтың бұрынғы түрінен шыққан. Шитоне забутонмен шамамен бірдей өлшемде және пішінде, бірақ мақтамен толтырылған забутоннан айырмашылығы, матамен қапталған сабан төсеніштерінен тұрады. Бұл мақта Жапонияға енгізілгеннен кейін пайда болды.

Мәдени қолданысы

Жапон мәдениетінде забутонға қатысты әлеуметтік нормалар мен әдептілік бар, оның ішінде забутонды дұрыс қабылдау тәсілі, одан дұрыс отыру немесе тұру жолы, сондай-ақ отырғанда дұрыс иілу қағидалары қарастырылады. Адамның забутонын бөлмеде қалай орналастыруы оның әлеуметтік иерархиядағы немесе құрметті орнының көрсеткіші болуы мүмкін. Дзен медитациясында жаттығушылар зафуға отырады, ол әдетте забутонның үстіне қойылады. Забутон тізе мен тобықты қорғайды, ал зафу дененің қалған бөлігін қолдап, жайлы жағдай жасауға көмектеседі, әсіресе сейза позысында ұзақ отыруға дағдыланбаған адамдар үшін. Сумода көрермендер рингке забутон лақтырады, бұл төмен дәрежелі күрескерге жеңілген ёкозунаны қысымға салудың тәсілі. Йоседе, әсіресе ұзақ жылдардан бері телеарнада көрсетіліп келе жатқан "Сётен" бағдарламасында, комедия актерлері забутонды бағалау түрі ретінде алады, ал жаман әзілдері үшін олар жаза ретінде алынып тасталады. "Сётенде" он забутон алған алғашқы комедия актері жеңімпаз деп жарияланады. Ракугода забутонды орындаушы да, көрермен де пайдаланады. 1930 жылдары батыс үлгісіндегі орындықтарды қабылдамас бұрын, жапон кинотеатрлары көрермендерге отыру үшін забутонды қолданды.