Кіріспе

Фрайянес – 60 288 тұрғыны бар қала (2018 жылғы халық санағы), Гватемала департаментінің муниципалитеті. Бұл қала Антигуа Гватемала кофесінен аздап қышқыл жағынан ерекшеленетін, тамаша дәмді кофесімен әйгілі.

Тарих

Архиепископ Педро Кортес и Ларраз өзінің "Гватемала епархиясының моральдық-географиялық сипаттамасы" (Descripción Geográfico Moral De La Diócesis de Guatemala) атты кітабында, иезуиттер 1767 жылы испан отарларынан қуылғаннан кейін, қазіргі Фрайханес муниципалитеті орналасқан аймақта зор байлық қалдырғанын жазды. Бұл байлық Хуан Милан және Хуан Альварес есімді екі секуляр дін қызметкеріне берілді. Осы дін қызметкерлері аймақ халқының құрметі мен сүйіспеншілігіне ие болды және 1860 жылы аймақ олардың құрметіне "Frailes Juanes" деп аталды. Кейіннен атау "Fray Juanes" болып, соңында "Fraijanes" деп өзгерді.

Иезуиттердің иесі

1646 жылы Фрайянс иезуиттер қоғамына дін тарату үшін берілді; қираған орында ешқандай діни із қалмағандықтан, оларды нақты бір діни орденге жатқызу қиын. Кортес-и-Ларрастың зерттеулері бұл аймақтың иезуиттерге тиесілі болғанын көрсетеді. Бұл қираған орын туралы бірнеше аңыз бар. Ең бастысы – «La Cueva del Negro» («Қара адамның үңгірі») атымен белгілі, ол қашып кеткен қара құлдың тастап кетілген поместьеде пана тапқан оқиғасын айтады. Бастапқыда ол жүгері өсіріп, кішкентай жануарларды аулап күн көріпті. Бірақ, көңілсіздік оны есінен шығарып, жақын елді мекендерді қорқытып, ақырында бір шаруа оны өлтіргенге дейін қорқынышты каннибалға айналдырыпты.

Климат

Фрайянес субтропиктік таулы климатқа ие (Köppen: Cwb).

Статистика

Қалалық даму жоспарында жарияланған мәліметтерге сәйкес, мектептен шығып қалу көрсеткіші бастауыш білім беру деңгейінде 3,38%, орта білім беру деңгейінде 3,73% және жоғары білім беру деңгейінде 2,48% құрайды. 2002 жылы муниципалитеттегі сауатсыздық деңгейі 17,7% болды. Аталған басылымда муниципалитеттегі білім алу көрсеткіші бастауыш білім беру деңгейінде 94,11%, орта білім беру деңгейінде 36,32% және жоғары білім беру деңгейінде 15,3% деп көрсетілген.

Техникалық білім беру

Қалалық әкімдікте жергілікті билік органдары қаржылап, дамытқан түрлі техникалық курстар, қалалық әйелдер кеңсесі және қала әкімі әйелінің әлеуметтік істер кеңсесі (SOSEA) арқылы ұйымдастырылады. Бұл курстар негізінен жас және егде әйелдерге бағытталған. Оқудың мақсаты – әйелдердің экономикалық жағдайын жақсарту үшін, оларға қажетті білім беру.

Жеке білім беру

Гватемала департаментіндегі басқа муниципалитеттерден отбасылардың көшіп келуінен туындаған қалалық және коммерциялық өркендеуден кейін муниципалитетте жеке білім беретін мектептердің ашылуы қарқынды түрде арта бастады. Муниципалитеттегі жеке мектептердің көпшілігі өте жоғары академиялық деңгейде, себебі 21-ші ғасырдың басында муниципалитетке көшіп келген отбасылардың басым бөлігі орта және жоғарғы тапқа жатады. Ал муниципалитеттің түпкі тұрғындары, көбінесе төмен экономикалық деңгейдегі адамдар, 2010 жылдардың ортасына дейін Гватемала қаласына оқуға баруын жалғастырды, өйткені муниципалитеттегі жеке білім беру мекемелерінің құны олардың төлем қабілетінен асып түседі. Муниципалитетке өз құрылымдарын көшірген жеке мекемелердің ішінде франко-гватемалалық мекеме – Жюль Верн мектебі бар. 2014 жылы муниципалитетте Гватемала Истмосының жеке университеті (UNIS) жұмысын бастады. Мемлекеттік университет – Гватемаланың Сан-Карлос университеті, бірақ ол муниципалитетте орналасқан жоқ, және онда оқитындар Гватемала қаласының 12-ші аймағындағы Орталық кампусқа немесе 11-ші аймақтағы Метрополитен университеті орталығына баруға мәжбүр. Муниципалитетте тағы екі университет жұмыс істейді, Марко Тулио Меда Мендоса білім беру кешенінде Галилео университеті мен Панамерикан университетінің филиалдары сабақтар өткізеді, олар аптасына бірнеше күн белгілі бір мамандықтар бойынша оқытады, екеуі де жеке білім беру мекемелері.