Жұмыртқа клеткаларының дамуы: Оогония - ұрықтану кезінде пайда болатын шағын клеткалар. Даму кезеңдері, морфологиясы және электронды микроскоптағы айырмашылықтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дифференциацияланбаған әйел жыныстық клеткасы
Undifferentiated female germ cell
Оогоний (оогония) – жетілу кезінде әйел ұрығында бастапқы фолликул құрайтын немесе кейбір таллофиттердің әйел гаметангиумында (хаплоидты немесе диплоидты) кездесетін шағын диплоидты клетка.
An oogonium (: oogonia) is a small diploid cell which, upon maturation, forms a primordial follicle in a female fetus or the female (haploid or diploid) gametangium of certain thallophytes.
сүтқоректілердің ұрықтарында
Оогониялар бастапқы герм клеткаларынан митоз арқылы ұрықтың дамуының басында көптеп қалыптасады. Адамдарда олар 4-ші және 8-ші апталар арасында дамуды бастайды және ұрықта 5-ші мен 30-шы апталар аралығында болады.
Oogonia are formed in large numbers by mitosis early in fetal development from primordial germ cells. In humans they start to develop between weeks 4 and 8 and are present in the fetus between weeks 5 and 30.
Құрылымы
Адамның жұмыртқалықтарындағы қалыпты огониялар шар немесе жұмыртқа тәрізді болып келеді және дамудың әртүрлі сатыларында көршілес соматикалық жасушалар мен ооциттер арасында табылады. Огонияны көршілес соматикалық жасушалардан электронды микроскоп арқылы олардың ядроларын қарап ажыратуға болады. Огония ядроларында кездейсоқ орналасқан фибриллярлық және дөңгелек құрылымды материал болады, ал соматикалық жасушалардың ядросы микроскопта қараңғы контур беретін тығыз құрылымды болады. Огония ядроларында ірі, айқын нуклеолдар да бар. Митоздық бөліністегі огония ядросындағы хромосомалық материал көпіршіктер немесе қос мембраналармен оралған тығыз масса түрінде көрінеді. Огония цитоплазмасы құрамы жағынан айналадағы соматикалық жасушаларға ұқсас, сондай-ақ ірі, дөңгелек митохондриялар мен бүйірлік кристаларға ие. Дегенмен, огонияның эндоплазмалық торшасы (Э.Т.) нашар дамыған және бірнеше кішкентай көпіршіктерден тұрады. Бұл кішкентай көпіршіктердің кейбіреулерінде рибосомалары бар цистерналар орналасқан, олар гольги аппаратына жақын орналасады. Дамудың 4-ші немесе 5-ші аптасында жыныс бездері дифференциациялана бастайды. Y хромосомасы болмаған жағдайда жыныс бездері жұмыртқалыққа дифференциацияланады. Жұмыртқалықтар дифференциацияланғанда, қабықшалық жіптер деп аталатын өсінділер пайда болады. Осы жерде алғашқы герм жасушалары жиналады. Бастапқы ооциттер оогенез процесінен өтеді, оның барысында мейозға енеді. Алайда, бастапқы ооциттер мейоздың бірінші фазасының профазасында тоқтатылады және әйел адамның жыныстық жетілу кезеңі басталарға дейін осы тоқтатылған күйде қалады. Бұл еркектердің алғашқы герм жасушаларына кері, олар туған кезде сперматогенез сатысында тоқтатылады және ересек еркекке дейін сперматоциттерді өндіру үшін сперматогенезге және мейозға кірмейді. Әйелдік (XX) герм жасушалары дифференциацияланбаған жыныс бездерінде жиналғаннан кейін, Stra8 жоғары реттелуі герм жасушаларының огонияға дифференциациялануы және мейозға кіруі үшін қажет. Stra8 жоғары реттелуіне ықпал ететін маңызды факторлардың бірі – RSPO1 арқылы β-катенин сигналдық жолының іске қосылуы, ол сондай-ақ жұмыртқалық дифференциациясына да жауап береді. RSPO1 соматикалық жасушаларда өндіріледі, сондықтан бұл белок герм жасушаларына паракрин арқылы әсер етеді. Дегенмен, Stra8 реттелуде Rspo1 ғана фактор емес. Көптеген басқа факторлар зерттелуде және бұл процесс әлі де бағаланып жатыр. Бұл герм жасушалары бұрын сүйсіздікке шалдыққан тышқандарда фолликулдардың түзілуін және сақталуын ынталандыру арқылы олардың фертильділігін қалпына келтіру үшін қолданылды. Приматтарда герм жасушаларының регенерациясы мүмкіндігі туралы зерттеулер де жүргізілуде. Митоздық белсенділігі жоғары әйелдердің герм жасушалары жаңа эмбриондық сақтық жасушаларын дамытудың жаңа әдісі үшін өте пайдалы болуы мүмкін, ол циготаға ядролық трансферді қамтиды. Осы функционалдық огонияларды қолдану осы әдіс арқылы пациентке тән сақтық жасушаларын жасауға көмектеседі.
Normal oogonia in human ovaries are spherical or ovoid in shape and are found amongst neighboring somatic cells and oocytes at different phases of development. Oogonia can be distinguished from neighboring somatic cells, under an electron microscope, by observing their nuclei. Oogonial nuclei contain randomly dispersed fibrillar and granular material whereas the somatic cells have a more condensed nucleus that creates a darker outline under the microscope. Oogonial nuclei also contain dense prominent nucleoli. The chromosomal material in the nucleus of mitotically dividing oogonia shows as a dense mass surrounded by vesicles or double membranes. The cytoplasm of oogonia appears similar to that of the surrounding somatic cells and similarly contains large round mitochondria with lateral cristae. The endoplasmic reticulum (E. R.) of oogonia, however, is very underdeveloped and is made up of several small vesicles. Some of these small vesicles contain cisternae with ribosomes and are found located near the golgi apparatus. During the 4th or 5th week of development, the gonads begin to differentiate. In the absence of the Y chromosome, the gonads will differentiate into ovaries. As the ovaries differentiate, ingrowths called cortical cords develop. This is where the primordial germ cells collect. Primary oocytes will undergo oogenesis in which they enter meiosis. However, primary oocytes are arrested in prophase 1 of the first meiosis and remain in that arrested stage until puberty begins in the female adult. This is in contrast to male primordial germ cells which are arrested in the spermatogonial stage at birth and do not enter into spermatogenesis and meiosis to produce primary spermatocytes until puberty in the adult male. After female (XX) germ cells collect in the undifferentiated gonads, the up regulation of Stra8 is required for germ cell differentiation into an oogonium and eventually enter meiosis. One major factor that contributes to the up regulation of Stra8, is the initiation of the β Catenin signaling pathway via RSPO1, which is also responsible for ovary differentiation. Since RSPO1 is produced in somatic cells, this protein acts on germ cells in a paracrine mode. Rspo1, however, is not the only factor in Stra8 regulation. Many other factors are under scrutiny and this process is still being evaluated. These germ cells have been used to restore fertility in mice by promoting follicle generation and upkeep in previously infertile mice. There is also research being done on possible germ line regeneration in primates. Mitotically active human female germ cells could be very beneficial to a new method of embryonic stem cell development that involves a nuclear transfer into a zygote. Using these functional oogonia may help to create patient specific stem cell lines using this method.
Белгілі бір таллофиттерде
Фикология және микологияда, оогоний – егер аталық (қозғалмалы немесе қозғалмайтын) және аналық гаметалардың бірігуі осы құрылымның ішінде жүрсе, аналық гаметаңгиум деп аталады. Оомикоталар және кейбір басқа организмдерде, аналық оогонийлер және аталық аналогтары – антеридиялар, жыныстық спорацияның нәтижесі болып табылады, яғни мейоз процесі жүретін құрылымдардың дамуы. Гаплоидты ядролар (гаметалар) антеридиялар мен оогонийлердің ішінде мейоз арқылы қалыптасады, ал ұрықтанғанда диплоидты ооспора пайда болады, ол кейіннен талофит тіршілік циклінің диплоидты соматикалық сатысына өсіп жетіледі. Көптеген балдырларда (мысалы, Chara) негізгі өсімдік гаплоидты болады; оогонийлер және антеридиялар гаплоидты гаметаларды қалыптастырып, шығарады. Тіршілік циклының жалғыз диплоидты бөлігі – спора (ұрықтанған жұмыртқа клеткасы), ол мейозға түсіп, жаңа өсімдіктерге дамитын гаплоидты жасушаларды құрайды. Бұл зиготикалық мейозбен жүретін гаплонтты тіршілік циклі.
In phycology and mycology, oogonium refers to a female gametangium if the union of the male (motile or non motile) and the female gamete takes place within this structure. In Oomycota and some other organisms, the female oogonia, and the male equivalent antheridia, are a result of sexual sporulation, i. e. the development of structures within which meiosis will occur. The haploid nuclei (gametes) are formed by meiosis within the antheridia and oogonia, and when fertilization occurs, a diploid oospore is produced which will eventually germinate into the diploid somatic stage of the thallophyte life cycle. In many algae (e. g., Chara), the main plant is haploid; oogonia and antheridia form and produce haploid gametes. The only diploid part of the life cycle is the spore (fertilized egg cell), which undergoes meiosis to form haploid cells that develop into new plants. This is a haplontic life cycle (with zygotic meiosis).
Құрылымы
Кейбір таллофиттер түрлерінің огониясы әдетте дөңгелек немесе жұмыртқа тәрізді болады, және олардың ішкі құрамы бірнеше ядросы жоқ оосфераларға бөлінген. Бұл, бірнеше ядросы бар сопақ еркек антеридиялардан өзгеше. Гетеротальді түрлерде огониялар мен антеридиялар әртүрлі таллофит колонияларының гифалық бұтақтарында орналасады. Осы түрдің огониясы тек басқа колониядан келген антеридиямен ғана ұрықтана алады, бұл өзін-өзі ұрықтандырудың болмайтынын қамтамасыз етеді. Керісінше, гомотальді түрлерде огониялар мен антеридиялар бір гифалық бұтақта немесе жеке гифалық бұтақтарда, бірақ бір колония ішінде орналасады.
The oogonia of certain Thallophyte species are usually round or ovoid, with contents are divided into several uninucleate oospheres. This is in contrast to the male antheridia which are elongate and contain several nuclei. In heterothallic species, the oogonia and antheridia are located on hyphal branches of different thallophyte colonies. Oogonia of this species can only be fertilized by antheridia from another colony and ensures that self fertilization is impossible. In contrast, homothallic species display the oogonia and antheridia on either the same hyphal branch or on separate hyphal branches but within the same colony.
Ұрықтандыру
Таллофиттердің кейбір түрлерінде кездесетін әдеттегі ұрықтану жолында антеридиялар угониямен бірігеді. Содан кейін антеридиялар антеридиялық цитоплазманы угония ішіндегі әрбір оосферамен қосатын ұрықтандыру түтіктерін қалыптастырады. Антеридиумнан шыққан гаплоидты ядро (гамета) ұрықтандыру түтігі арқылы оосфераға жеткізіліп, оосфераның гаплоидты ядросымен қосылып, диплоидты ооспораны құрайды. Ооспора одан кейін өніп, ересек диплоидты соматикалық кезеңге айналады.
In a common mode of fertilization found in certain species of Thallophytes, the antheridia will bind with the oogonia. The antheridia will then form fertilization tubes connecting the antheridial cytoplasm with each oosphere within the oogonia. A haploid nucleus (gamete) from the antheridium will then be transferred through the fertilization tube into the oosphere, and fuse with the oosphere's haploid nucleus forming a diploid oospore. The oospore is then ready to germinate and develop into an adult diploid somatic stage.