Кіріспе

Ұлыбритания Корольдік үйінің бұрынғы лауазымы

Корольдің/патшайымның үйінің дәрігерлік бөлімінде Корольдік үйдің королінің/патшайымының жеке дәрігері лауазымы болған. Бұл лауазым 2013 жылы жойылды.

Атауы

Корольдің немесе королеваның үйінің коронері кеңсесі, үйдің Лорд-стюардына есеп береді, кем дегенде 13 ғасырға, мүмкін тіпті одан да ертерек кезеңге дейін барып жетеді, бірақ әрқашан осы атаумен белгілі болмаған. Р. Ф. Хуннисетт айтқандай, "тағы бір ерекше аймақ – жылдамдылықпен байланысты болды. Бұл патша сарайының айналасында он екі мильге созылған шекара болды. Оның өз коронері болды, ол корольдің үйінің коронері, Маршалси коронері немесе шекара коронері деп аталды."

1290 жылы Бреттон француз құқығында былай делінген: "Et en noster hostel soit un Corouner, qi face le mester de la Coroune par mi la verge" ("Біздің үйімізде коронер болсын, ол шекара бойымен Коронаның ісін атқарады") және 1333 жылы "Уильям Уолден, корольдің үйінің коронері" деп есімдер айтылған. 1480 жылы Роберт Хамонд "король үйінің коронері" деп сипатталды, ал 1593 жылы заң латынында "Coronatore hospicij dicte domine Regine" деп жазылған, оны Лесли Хотсон "біздің айтылған королевамыздың үйінің коронері" деп аударды, оның Кристофер Марлоу драматургінің өлімі туралы кітабында королеваның үйінің коронері Уильям Дэнби тергеу жүргізді.

Жауапкершілікті ортақтастыру

Хуннисетттің айтуынша, "он үшінші ғасырда басқа ешқандай сот тергеушісіне шектен тыс әрекет етуге рұқсат етілмеген, нәтижесінде көптеген қылмыстар патша соты қозғалғаннан кейін сот төрешілеріне ұсынылмаған". Бұл екі актінің біріншісі – 1300 жылғы (28 Эдвард I c.3, s.2) «Articuli super cartas» («Харталарға қатысты ережелер»), онда былай делінген: «Осыдан бастап адамдардың өліміне қатысты істерде, сот тергеушісінің қарауы мен тергеуі қажет болған жағдайда, округтік сот тергеушісіне бұйрық беріледі, ол (патшаның) үйінің сот тергеушісімен бірге өзінің қызметіне сәйкес әрекет етеді және оны тіркеуге міндетті». Екіншісі – 1311 жылғы (5 Эдуард II C.27) «Жаңа ережелер», онда былай делінген: «Біз осыдан бастап адам өлтіруге қатысты істерде, сот тергеушісінің қарауы мен тергеуі қажет болған жағдайда, өлтірілген адамдар табылған елдің немесе франшизаның сот тергеушісіне өсиет беріледі, ол үй шаруашылығының сот тергеушісімен бірге оған қатысты қызметті орындайды және оны өзінің тізіміне енгізеді». Веллингтон бірінші актінің нәтижесін былай сипаттады: «Бұл актімен (барлығы 1887 жылғы сот тергеушісінің заңымен жойылған) округтік сот тергеушісі шек сот тергеушісімен бірігіп жұмыс істеуге міндетті болды; бірақ соңғы лауазым иесінің көмегінсіз округтік сот тергеушісі шек шегінде әрекет ете алмады. Сондықтан шек сот тергеушісі де осындай жағдайларда өлкелік сот тергеушісімен бірге жұмыс істемесе, әрекет ете алмайды; және бұл инквизицияда көрсетілуі керек еді, әйтпесе ол қате және жарамсыз болар еді». Басқаша айтқанда, шек шегінде тергеу жүргізу қажет болған жағдайда, оны екі сот тергеушісі бірлесіп жүргізуге тиіс болды. Алайда, бұл ережеге ерекшелік болды, ол бір адам екі лауазымды бірдей атқаратын жағдай еді. 1589 жылғы бір жағдайға сілтеме жасай отырып, Ричард Вейл патшайымның үйінің және Миддлсекстің сот тергеушісі болған, сэр Эдвард Кок Вейлдің екі сот тергеушісі күтілген жерде жалғыз басқарғанына қарамастан, «айыптау жақсы қабылданды деп шешілді, өйткені актінің мақсаты мен мағынасы орындалды, ал актіде айтылған зияндылықтан бір адам үйдің коронері болған кезде және округтің де, егер екі адам болуы керек болса» делінген. 1541/42 жылдары қабылданған тағы бір актіде округтік коронерлер мен патшаның үйі арасындағы қарым-қатынасты нақтылауға тырысты. Бұл – «Сот ішінде кісі өлтіру және қастандықпен қан төгу туралы акт» (33 Генрих VIII C.12), соттың өзінде болған өлім-жітім туралы. Онда былай делінген: «Патшаның аталған сарайлары мен үйлерінде немесе басқа үйлерінде немесе үйлерінде өлтірілген немесе бұдан кейін өлтірілетін адамдардың барлық тергеулері осы Заңның күшімен осы Патшаның немесе оның мұрагерлерінің үйіндегі коронердің билігімен осы Патшалықтағы кез-келген аймақтың коронерінің көмегінсіз және көмексіз жүзеге асырылады». Бұл ортақ жауапкершілік тек сот өлім мен тергеу уақытының арасында болған кезде ғана қолданылған дегенді білдіреді. Бірнеше жыл бойы ортақ жауапкершілікке деген ықылас азайып бара жатқан сияқты. 1812 жылы жазылған эсседе анонимді автор тіпті «Шек коронерінің міндеті, қазір мен мүлдем ескерілмеген деп есептесем де, шеп ішінде болған өлімдерде, округтік коронермен бірге инквизицияны жүргізу үшін отыру керек. Сондықтан, менің ойымша, барлық тергеулер қазіргідей, округтік коронердің өзімен бірге, мәселе талқыланғанда, жаман деп саналады» деп жазған. 1887 жылғы «Coroners Act» заңының 29-бабы бұл талапты алып тастады – шындығында, «шек» деген ұғымды мүлдем жойды – және жоғарыда аталған Генрих VIII заңдарының кейбір бөліктерін ғана қалдырды. Сол кезден бері олардың міндеті – «патшаның сарайларының ішінде немесе патшайымның басқа да үйінде» өлген адамның мәйітін тексеру болды.

Жою

Егер сот тергеушісі өлімді тергеу үшін қазылар алқасын құрса, қазылар алқасының барлық мүшелері Патша үйінің мүшелерінен таңдалуы тиіс еді. Бұл 2006 жылы Уэльс ханшайымы Диананың қайтысына қатысты екінші сот отырысында қазылар алқасының тәуелсіздігіне қатысты дау тудырды. 2009 жылғы «Сот тергеушілері және Әділет» заңының 46-бабы осы лауазымды 2013 жылдың 25 шілдесінен бастап жойды.