Кіріспе

Мозамбик ағысы – Мозамбик пен Мадагаскар аралы арасындағы Мозамбик бұғазында Африканың шығыс жағалауымен оңтүстікке қарай ағатын жылы мұхит ағысы. Мозамбик ағысының классикалық анықтамасы – ол күшті, тұрақты батыс шекаралық ағым. Қазіргі зерттеулер бұл тұжырымға күдік келтіріп, батыс шекарасының күшті ағынынан гөрі, бұғазда ірі антициклондық құйындар жиі кездесетінін көрсетеді. Осы құйындардың бар екеніне тікелей дәлелдер спутниктік биіктік өлшемі деректерінде, кемелердегі зерттеулерде және теңіз токтарын өлшейтін құралдардың тіркемелерінде табылды. Екі жылдан астам уақыт бойы жүргізілген осы ток өлшегіштердің деректері Мозамбик жағалауында күшті, тұрақты ағынның болмағанын көрсетіп, Мозамбик ағысының тұрақтылығы туралы түсінікке нүкте қойды. Дегенмен, Мозамбик ағысының қысқа мерзімге, ара-тұра пайда болу мүмкіндігін жоққа шығаруға болмайды. Шындығында, Мозамбик бұғазындағы сандық модельдеулер Мозамбик жағалауында құйындар арасындағы кезеңдерде ағын пайда болатынын көрсетеді.

Мозамбик арнасының бұрқасын

Мозамбик арнасының бұрқасындары – Мозамбик арнасының оңтүстікке қарай қозғалатын ірі, жылы, антициклондық айналымдар. Бұл бұрқасындардың диаметрі 300 км-ге дейін жетеді, ал максималды айналу жылдамдығы шамамен 1 м/с құрайды. Бұрқасындардың пайда болу себептері мен орналасқан жері әлі де күрес жүргізіп жатыр. Арнаның солтүстігінде жылына шамамен жеті рет болатын бұрқасындардың жиілігі, оңтүстігінде жылына шамамен төрт ретке дейін азаяды. Мозамбик арнасынан шыққаннан кейін, бұл бұрқасындар Агульхас ағысының өзгеруіне, соның ішінде Наталь импульсі мен Агульхас сақиналарының қалыптасуына әсер етеді.