Кіріспе

Бас ауру немесе есіктен қайту сезімі

Бас ауру – жиі кездесетін және көбінесе жағымсыз сезім, бұл бас айналу немесе есіктен қайту сезімімен сипатталады. Бас ауру сезімі қысқа мерзімді, ұзаққа созылуы немесе сирек қайталауы мүмкін. Бұл сезімнен кейін адамның басы ауыр болып, салмақсыздық сезімі тууы мүмкін. Сонымен қатар, бөлме айналып тұрғандай немесе қозғалғандай (вертиго) сезім пайда болуы мүмкін. Бас аурудың көптеген себептері қауіпті емес, олар өздігінен кешіп өтеді немесе оңай емделеді. Дұрыс тепе-тәңдікті сақтау үшін ми көздерден, жүйке жүйесінен және ішкі құлақтан келетін түрлі ақпаратты өңдеуі керек. Егер ми осы сигналдарды өңдей алмаса, мысалы, хабарламалар бір-біріне қайшы келсе немесе сенсорлық жүйелер дұрыс жұмыс істемесе, адам бас ауру немесе есіктен қайту сезімін басынан өткеруі мүмкін. Бас ауру, есіктен қайтудың алғы кезеңіне өте ұқсас. Пресинкоп – бұл синкопқа (есіктен бас ауруға) дейінгі кезең, әсіресе уақытша көру қабілетінің жоғалтуы (яғни көрудің "қараңғылауы" немесе "жабылуы") жағдайында.

Себептер

Басы ауру немесе басы айналу – бұл қан қысымының төмендеуі, құсудан немесе диареядан немесе қызбадан тез сусыздану салдарынан миға қан немесе оттегінің уақытша жетіспеуінің белгісі болуы мүмкін. Басқа себептері: биіктіктегі ауру, қандағы қант деңгейінің төмендеуі, гипервентиляция, ортостатикалық тахикардия синдромы (отырған немесе тұрған кезде жүрек соғуының артуы), паникалық шабуылдар және анемия. Бұл сонымен қатар көптеген басқа да жағдайлардың белгісі болуы мүмкін, олардың кейбіреулері жүрек аурулары (жүрек ритмінің бұзылуы немесе жүрек шабуылы), өкпе гипертониясы немесе өкпе эмболиясы сияқты тыныс алу проблемалары, сондай-ақ инсульт, қан кету және шок сияқты ауыр жағдайларға жатады. Егер осы ауыр аурулардың кез келгені болса, адамда көкірек ауыруы, жүректің қатты соғуы, сөйлеу қабілетінің жоғалуы немесе көру қабілетінің өзгеруі сияқты қосымша белгілер болуы мүмкін. Көптеген адамдар, әсіресе жасы ұлғайғанда, жатып немесе отырып тез тұрғанда басы айналады. Басы ауру көбінесе тұмау, гипогликемия, суық тию немесе аллергиямен бірге жүреді. Бас айналу левоцетиризин сияқты антигистаминдік препараттарды, кейбір антибиотиктерді немесе ССИҚ-терді қабылдаудан туындауы мүмкін. Никотин немесе темекі өнімдерін жаңа қолдана бастағандарда бас айналуы мүмкін. Кодеин сияқты есірткілер де бас айналуға себеп болуы мүмкін.

Емдеу

Бас айналудың емделуі оның себебіне немесе жатқан проблемаға байланысты. Емдеуге көп мөлшерде су немесе басқа сұйықтықтар ішу кіруі мүмкін (егер бас айналу судың зиянынан туындамаса, онда су ішу өте қауіпті). Егер науқас жүрек ауруынан немесе құсудан сұйықтықты ұстай алмаса, оған Рингер лактаты ерітіндісі сияқты тамырға құйылатын сұйықтықтар қажет болуы мүмкін. Олар тәтті тамақ жеп, жатып немесе отырып, бас пен дене арасындағы биіктік айырмасын азайтуға тырысуы керек (мысалы, басты тізелерінің арасына қою арқылы). Басқа қарапайым шаралар: отыру немесе жату кезінде күрт қозғалыстардан аулақ болу және жарқыраған жарықтан сақтану. Дене терлеген кезде маңызды электролиттер шығарылады. Егер адам ұзақ уақыт бойы қатты ыстыққа тап болса, шамадан тыс терлеу кейбір электролиттердің жетіспеуіне алып келуі мүмкін, бұл өз кезегінде бас айналуға себеп болуы мүмкін.