Кіріспе

Үндістан композиторы (1903–1981)

Раи Чанд Борал (19 қазан 1903 – 25 қараша 1981) – үнді композиторы, музыка шеберлері оны Үндістандағы кино музыкасының әкесі деп есептейді, сонымен қатар «Бхишма Питамах» деп те атайды. 1978 жылы ол Үндістан үкіметінің ең жоғары наградасы – Дадасаһаб Пхалке сыйлығымен және сол жылы Үндістанның Ұлттық музыка, би және драма академиясы – Сангит-натак академиясының сыйлығымен марапатталды.

Ерте өмір және тәрбие

(Бенгал: Рай Чандра Борал) Борал Калькуттада дүниеге келген. Оның әкесі Лал Чанд Борал – классикалық музыкант (дхрупадта саршен). Оның үш ұлы болған, ал Рай Чанд ең кішісі еді. Рампур және Гвалиордан музыканттар сабақ беру үшін шақырылды. Олардың ішінде Рампур Сахасван мектебінің Устад Муштак Хусейн Хан, Масит Хан (таблашы) және Устад Хафиз Али Хан (сародшы) болды. Рай Чанд табламен "Сатх Сангатты" орындауды үйреніп, Лакхнау, Аллахабад және Бенарес қалаларындағы музыкалық конференцияларға қатысты.

Мансап

Райчанд Борал үнді кино музыкасының негізін қалаушы деп жиі есептеледі. Панкадж Мулликпен бірге ол «Жаңа театрлардың» музыкалық бөлімін басқарды. «Жаңа театрлар» кино музыкасындағы стандарттарды белгіледі, олар кейіннен сирек қайталанды. Олар сонымен қатар кино музыкасының алғашқы кезеңдерін қалыптастырды және олардың форматы көбінесе хинди кино музыкасындағы алғашқы 20-30 жыл бойы қолданылды. Ол Саигалдың мансабының қалыптасуына да үлкен үлес қосты. Анил Бисвас Боралды «кино музыкасының биігі» деп атады. Борал 1927 жылы Үндістан радио хабар тарату компаниясына қосылды. 1931 жылы ол сахнаны тікелей музыкамен қолдау мақсатында үнсіз фильмдер дәуірінде «Жаңа театрларға» ауысты. Ол Солтүстік Үндістанның ғазал ән өнерін 19 ғасырғы бенгал мелодияларымен струналы аспаптардың көмегімен үйлестірді. 1935 жылы ол «Дхуп Чаон» (1935) хинди фильмінде алғаш рет ән салуды (плейбэк) енгізді. «Main Khush Hona Chahun» әні Парул Гош басқарған әйелдер хорымен орындалды, ал Супрабха Саркар мен Харимати би көрінісінде бейнеленді. 1953 жылы Бомбейге келгеннен кейін Борал Латаның әндерімен «Дард е Дил» (1953) фильміне музыка жазды. Ол сонымен қатар бірнеше негізгі пластинкаларға музыка шығарды. «Анжангарх» (1948) – «Жаңа театрлармен» түсірген соңғы танымал фильмі. Кейінірек Анил Бисвас оны «Үнді кино музыкасының әкесі» деп атап, лайықты мақтады. Ол 70-75 (?) фильмнің музыкасын жазған (үнсіз фильмдерге жазылған тікелей музыканы есептемегенде), оның ішінде хинди және бенгал фильмдері бар. 1978 жылы 75 жасқа толғанда Үндістан үкіметінен үнді киносындағы ең жоғары награда – Дадасаһаб Пхалке сыйлығын алды. Сол жылы ол сонымен қатар Сангит Натак Академиясының «Шығармашылық және эксперименталды музыка» номинациясы бойынша сыйлығын алды, бұл Үндістанның Ұлттық музыка, би және драма академиясы берген өнер шеберіне арналған ең жоғары награда. Ол 1981 жылы 78 жасында дүние салды.