Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Скандинавиядағы натурализм және талқылау әдебиеті қозғалысы
Movement of naturalism and debating literature in Scandinavia
Қазіргі заманғы серпіліс (Det moderne gjennombrudd, Det moderne gennembrud, Det moderna genombrottet) – 19-шы ғасырдың соңында романтизмді ығыстырған Скандинавияның натурализм және талқылау әдебиеті қозғалысының жалпы атауы. "Қазіргі заманғы серпіліс" термині Скандинавия әдебиеті тарихында 1870-1890 жылдар аралығындағы кезеңді білдіреді, осы кезеңде Скандинавия Еуропаның қалған бөлігінен өзгеше даму жолына түсті. Даниялық теоретик Георг Брандес осы қозғалыстың идеологы саналады, бірақ кейбір авторлар оның эстетикалық парадигмасын қалыптастырудан бұрын-ақ реалистік стильде жазуды бастаған. Оның 1871 жылдан бастап Копенгаген университетінде оқыған лекциялары және "19-шы ғасыр әдебиетіндегі басты ағымдар" (Дания: Hovedstrømninger i det 19. Aarhundredes Litteratur) атты еңбегі осы кезеңнің бастауы болды.
The Modern Breakthrough (Det moderne gjennombrudd, Det moderne gennembrud, Det moderna genombrottet) is the common name of the strong movement of naturalism and debating literature of Scandinavia which replaced romanticism near the end of the 19th century. The term "The Modern Breakthrough" is used about the period 1870 1890 in the history of literature in Scandinavia, which in this period had a breakthrough from the rest of Europe. Danish theorist Georg Brandes is often considered to be the "wire puller" behind the movement, although some of the authors had already begun to write in a realistic style before he formulated the aesthetic paradigm of the movement. His lectures at Copenhagen University starting 1871 and his work Main Currents in 19th Century Literature (Danish: Hovedstrømninger i det 19. Aarhundredes Litteratur) mark the beginning of the period.
Сипаттамалары
Қазіргі заманғы прорыв кезінде авторлар дәстүрлі мәдени тақырыптарға, әсіресе романтизмнің әдеби дәуіріне қарсы шықты. Прорывтың жазушылары көбірек реалистік бағыт ұстанды. Прорыв авторлары сондай-ақ сексуалдық және дін тақырыптары бойынша либералдық көзқарастарды қабылдады және Чарльз Дарвиннің эволюция теориясы сияқты ғылыми жаңалықтарға деген қызығушылықтарын ашық білдірді. Осы кезеңде әйел жазушылар да бұрынғыдан бетер ықпалға ие болды.
The authors during the Modern Breakthrough revolted against traditional cultural themes, especially the literary period of romanticism. The writers of the Modern Breakthrough adopted a more realistic bent. The authors of the Breakthrough also adopted more liberal views on such topics as sexuality and religion, and expressed openly their interest in scientific breakthroughs such as Charles Darwin's theory of evolution. Female writers also gained unprecedented influence during this time.
Оқиғалар барысы
Қазіргі заманның бастауы әдетте Георг Брандеске жатады, ол 1869 жылы Джон Стюарт Миллдің «Әйелдердің бағындырылуы» атты даулы эссесін дания тіліне аударды. Келесі жылдары Брандес Копенгаген университетінде, содан кейін Еуропаның көп бөлігінде романтизмді сынап баяндады. Ол сонымен қатар осы тақырыпта кітаптар мен мақалалар жазды, әсіресе 1872 жылдан бастап бірнеше томдық «19 ғасыр әдебиетіндегі негізгі ағымдар» еңбегі, сол кездегі әдебиеттің теориялық негізі ретінде маңызды болды. Осы кезеңдегі басқа да авторлардың көпшілігі халықаралық байланыстарда болды, олардың көптегені қысқа мерзімге шетелде тұрды. Осылайша, Париж, Берлин және Рим сияқты қалаларда скандинавиялық суретшілердің шағын колониялары құрылды, ал кейбір суретшілер тікелей шетел тілдерінде әдебиет жариялады. Қалай болғанда да, олардың еңбектері бұрынғыдан гөрі әлдеқайда жылдам аударылды, осылайша бұл қозғалыс өркендеді. 1890 жылдары бұл қозғалыстың бір бөлігін, көбінесе авторлардың діни немесе рухани тақырыптарға деген қызығушылығынан туындаған Символизм алмастырды. Бірақ Қазіргі заманғы жаңашылдықтың реализмі Сельма Лагерлёф, Йоханнес В. Йенсен және Мартин Андерсен Нексо сияқты кейінгі авторларға әсер етті (1900–1920 жылдары), оны кейбіреулер «Халықтық жаңашылдық» (дан.: "Det Folkelige Gennembrud") деп атайды, себебі осы кезеңдегі авторлар қоғамның төменгі топтары туралы жазды, мысалы, Мартин Андерсен Нексоның 1987 жылы фильмге бейімделген «Жеңімпаз Пелле» романы. 1920–1940 жылдардағы мәдени радикалды қозғалыс көбінесе Қазіргі заманғы жаңашылдықтың жалғасы ретінде немесе Қазіргі заманғы жаңашылдық – Мәдени радикализмнің бастамасы ретінде сипатталады.
The very beginning of The Modern is usually attributed to Georg Brandes, who already in 1869 translated the controversial essay The Subjection of Women by John Stuart Mill into Danish. In the following years, Brandes lectured at Copenhagen University and after that in most of Europe with criticism of romanticism. He also wrote books and articles on the subject, and especially Main Currents in 19th Century Literature, which was published in several volumes from 1872 important as a theoretical basis for the literature of the time. A number of the other authors of the period had international contacts, and many of them lived abroad in shorter periods. In this way, there were small colonies of Scandinavian artists in cities such as Paris, Berlin and Rome, and some of the artists published literature directly in foreign languages. In any case, their works were translated much faster than previously, and the movement thus had its breakthrough. In the 1890s, the movement was in part replaced by Symbolism, originating in many of the authors' interest in subjects of a religious or spiritual nature. But the realism in the Modern Breakthrough has influenced later authors such as Selma Lagerlöf, Johannes V. Jensen and Martin Andersen Nexø in the following years (1900–1920), which some call the popular breakthrough (Danish: "Det Folkelige Gennembrud"), because the authors in this period write about the lower rungs of society, e. g. Martin Andersen Nexø's Pelle the Conqueror, which was adapted into a film in 1987. The cultural radical movement of 1920–1940 is often characterized as the continuation of the Modern Breakthrough, or the Modern Breakthrough as the beginning of Cultural Radicalism.