Кіріспе

Серджо Франчи (шынайы аты Серджо Франчи Галли; 6 сәуір 1926 – 1 мамыр 1990) – 1960 жылдардың басында Ұлыбританияда танылып, кейін АҚШ-та және халықаралық аренада сәттілікке жеткен итальян-американдық тенор және актер. 1962 жылы RCA Victor оны жеті жылдық келісімшартқа бекітті, ал сол жылдың қазан айында Франчи The Ed Sullivan Show бағдарламасында өнер көрсетіп, Карнеги залында концерт берді. Сол Хурок Франчидің алғашқы американдық концерттік турнесін ұйымдастырды. Франчи Лас-Вегастағы басты жұлдыздардың біріне айналды және бірнеше континентте концерттер мен кабарелерде өнер көрсетті. Оның бастапқы армандары мен оқулары опералық карьераға бағытталған еді, бірақ ол халықтық және романтикалық музыкада өз нишасын тапты. Франчи сахнада музыкалық комедияларды қойды, көптеген телешоуларда пайда болды және толық метражды фильмде түсті. 1972 жылы ол АҚШ азаматы атанды. Сәттілікке жеткен соң Франчи меценат және қайырымдылық шараларына белсенді қатысты, уақытын және талантын көптеген мақсатқа жұмсады. Италиядағы ұлдар мен қыздар қалаларын ұзақ жылдар бойы қолдағандығы үшін, Италия үкіметі оған қайтыс болғаннан кейін Еңбектің орденімен (Stella al merito del lavoro) кавалер атағын берді.

Италиядағы ерте өмір

Франчи – неаполитан әкесі мен генуэздік анасынан туған үш баланың бірі. Серджо, Мирелла және Фауста (үлкен екеуінен 17 жыл кейін дүниеге келген) Ломбардия аймағында туды. Бұл Милан, Кремона және оның туған жері – Кодогно кішкентай ауылы. Кейбір географиялық шалалықтар Франчидің туған жерін Кремона деп, ал Фаустаның (Дана Валерий) туған жерін "Миланға жақын" деп көрсетуге әкеп соқты. Отбасы Кремонада да тұрғандықтан, Франчи өмірінің әртүрлі кезеңдерінде Кодогно мен Кремонаны өзінің "туған қаласы" деп атады. Франчи өмірінің соңғы жылдары бірнеше рет туған жерінің Лоди провинциясындағы Кодогно екенін мәлімдеді. Алассиода (Италия Ривьерасындағы Сан-Ремоның жанында) жүзімдіктің иесі болған ағасы отбасының өмірінде әр түрлі жағдайларда маңызды рөл атқарды. Үлкен Галли бірнеше дүкені бар сәтті кәсіпкер болған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс және неміс оккупациясы кезінде барлық мүлкін жоғалтты. Отбасы 1947 жылы (Фауста төрт жаста болғанда) Франчи жиырма бір жасында міндетті әскери қызметін аяқтағаннан кейін көшті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Йоханнесбургтегі бұрынғы өркенді жергілікті опера маусымы құлдырап, әнші ретінде толыққанды жалақы табу мүмкін болмады. 1955 жылы Кейптаундан Йоханнесбургке келген Оңтүстік жарты шардағы сәтті опера теноры Алессандро Рота Ұлттық опера қауымдастығын құруға көмектесті. Рота опералық концерттер, опералардан толық актілер, содан кейін толық опералық қойылымдар ұйымдастыра бастады. Ротаның жетекшілігімен Франчидің дауысы жетілді, дауыстық диапазоны мен техникасы кеңейді. 1956 жылы Лондонда "Мені гондолаға ұстап ал" қойылымының премьерасынан кейін Франчи Йоханнесбургте мюзиклдің сахналық қойылымында өнер көрсетіп, актерлік құраммен бірге алғашқы жазбасын жасады. Осы тәжірибелерден кейін Франчи Италияға оралды, опера әншісі болу үшін жаңа мүмкіндіктерді іздеді. Оңтүстік Африкада гастрольдік сапарда болған кезде Бениамино Джигли Франчидің әнін естіп, оны және оның отбасын осы жолда қолдады.

Еуропаға оралу

Франчи 1959 жылы Италиядан кетіп бара жатқанда, Ла Скала байқауында 250 әншінің ішінде 10 финалистке ілігу сияқты бірқатар жетістіктерге қол жеткізді. Оған сондай-ақ «Тоска» операсындағы Каварадосси рөлі ұсынылды, ол оны шағын опера театрында ойнады. 1983 жылы итальян операсында танымал болуды үміттенген кезін еске алып, Франчи өзінің ақыл-есі дұрыс болмағанын айтты: «Мен арманшыл едім». Ол өзінің жақсы жағдайда екеніне сеніп, әйелі мен балаларын шақыртты. Бірақ жұмыс мүмкіндіктері тоқталып, бір жыл ішінде Франчи мүліктің бәрін жоғалтып, кедейге айналды. 1960 жылдың басында Франчи «Алтын тиіс» атты лондондық, қысқа ғана сахналанған қойылымда Джанни рөлін ойнады. Оның ән орындауына жағымды пікірлер айтылды. Оның лондондық агенті Джеймс Гилмор Франчи үшін бірнеше телешоуға қатысу ұйымдастырды, және осы жұмыс (сондай-ақ Оңтүстік Африкадағы саяси өзгерістер) оған Лондондағы отбасына қайта оралуға мүмкіндік берді. Содан кейін, Лондон Палладиумындағы екі апталық өнер көрсету кезінде, ол «Sunday Night at the London Palladium» телешоуында екі рет пайда болды; бұл шоу көптеген өнерпаздардың мансабын бастап берген және Ұлыбританиядағы ең танымал телешоу болатын. Франчидің екінші Палладиум телешоуы Франчидің американдық атағын бастаған оқиғалар тізбегіне әкелді. Сол түні оның өнерін Норман Любофф көріп, ол RCA Victor компаниясына оның туралы хабарлады. Нью-Йоркке жіберілген екі үзіндінің негізінде жазуға қатысу мүмкіндігі ұйымдастырылды. RCA мақұлдағаннан кейін, Любофф Франчидің жеті жылдық эксклюзивті келісімшартқа қол қоюына көмектесті. RCA Victor оның жазбаларын беделді Red Seal лейблында шығарды. Ол көп ұзамай Лондонда өзінің алғашқы RCA Victor альбомын жазды. Америкалық гастрольдерді ұйымдастыру жоспары да көп кешікпеді.

1960 жылдар

Франчи 1962 жылдың 25 қыркүйегінде Нью-Йоркке келді. RCA Victor өзінің дебюттік альбомын шығарумен қатар, оның американдық мансабын бастау үшін ауқымды жарнамалық кампания ұйымдастырды. Франчи 1962 жылдың 14 қазанында «Эд Салливан шоуында» американдық теледидарда алғаш рет өнер көрсетті; Эд Салливан сол түні көрермендердің арасында болды және Франчидің болашақ өнер көрсетулері үшін келісімшарт жасады, соның ішінде келесі аптада (1962 жылдың 28 қазаны) оның шоуында екінші рет теледидарда пайда болды. Франчи кейін Салливанның «екі немесе үш ең сүйікті қонағының» біріне айналды және 24 рет қатысты, желтоқсан айының соңында Billboard 200 тізімінде 17-орынды иеленді. Жыл Вашингтондағы Конституция залында және Бостондағы Музыка залында сәтті концерттермен аяқталды. Франчи түнгі клубтағы алғашқы өнерін Нью-Йорктегі Уолдорф Асторияның Империя залында өткізді. Ол сол жылы RCA Victor компаниясының екі альбомына қатысқан Метрополитен операсының сопраносы Анна Моффомен танысты. Франчи көптеген ірі орындарда, соның ішінде Барбра Стрейзандпен бірге, сондай-ақ Салливанның телешоуларында көп рет өнер көрсетті. Біраз уақыттан кейін ол Лас-Вегастағы Sahara қонақ үйінде Боб Ньюхарттың өнерін ашып берді. Осы жетістіктерге жету үшін Еуропада бірнеше шаралар ұйымдастырылды. Франчи RCA Victor үшін тағы үш альбом жазды (дискографияны қараңыз), олардың барлығы 1963 жылы Billboard 200 поп-тізімінде ең жоғары орынға ие болды. Ол жылды Коконат Гровтағы Джульетт Проуздың өнерін ашып берумен аяқтады. Франчидің 1964 жылдың ақпанында Лас-Вегастағы Sahara қонақ үйіндегі өнері Time журналының назарын аударды, өйткені оның қойылымы жұлдызды орындаушыдан гөрі көбірек назар мен танымаллыққа ие болды, соның ішінде «тұрғызып салюттеу мен бірнеше қошеметтер» алды. Франчидің ән айтуы, билеуі және комедиясы алты телешоуда кеңінен көрсетілді. Франчи 1964 жылдың тамызында «35-ші жылдық Чикаголенд музыка фестивалінде» өнер көрсетті, сондай-ақ Коконат Гровтағы қойылымдарда және басқа да шараларда қатысты. Коконат Гровта ол өзінің «Серджио Франчи тікелей эфирде!» альбомын жазды. "Cocoanut Grove" альбомының бірінші тобы. 1964 жыл Франчи үшін кәсіби және жеке себептер бойынша маңызды жыл болды. Көбірек негізгі поп-көрермендерді тарту үшін RCA Victor Франчиді Red Seal лейблінен стандартты қара поп лейбліне ауыстырды. Сонымен қатар, ол өзінің кәсіби өкілдіктерін Уильям Моррис агенттігіне ауыстырды. Франчи бірнеше фильмде ойнауға ұсыныстар алғанмен, бірнеше жылдан кейін өзі ойнағысы келетін рөлді таба алмады. Франчи кейін отбасымен Лондоннан Нью-Йорк қаласындағы Парк-авеню пәтеріне көшіп барды. Ол сондай-ақ, басқа да істермен қатар, Америка азаматы болу ниеті туралы алғашқы құжаттарын тапсырды. Мередит Уилсон Франчиді Ричард Роджерстің назарына «Мен вальс естіп тұрмын ба?» мюзикліне романтикалық Венеция дүкеншісі Ренато Ди Россидің басты рөлін таңдаған кезде әкелді. Роджерс шоуды қаржыландыруға 450 000 доллар, ал Columbia Records 105 640 доллар бөлді. Алдын ала сатылып кеткен 900 000 долларлық билеттер әртүрлі пікірлерге қарамастан, ұзаққа созылатындығын көрсетті. Франчи бұл идеяны ұнатып, келісімге келді, бірақ ол концерттік өнерінен түскен жылдық табысының көп бөлігінен айырылуға дайын болды. Шоу танымал болды және Франчи онымен және басқа да іс-әрекеттермен, мысалы RCA Victor-мен жазбаны жалғастырумен табысты болды. 1965 жылы RCA Victor Франчиге Columbia Records-тың «Do I Hear a Waltz?» альбомында қатысуға рұқсат берді. Оның «Тікелей эфирде!» альбомы "Cocoanut Grove" сол жылдың басында жарық көрді. Ол «Ричард Роджерстің әндері» және «Рождествоның жүрегі» (Cuor' Di Natale) атты мәңгі жасыл Рождестволық альбомын жазды. Франчидің «Тікелей эфирде!» және Рождестволық альбомдары Billboard 200 тізімінде ең жоғары орынға ие болды. 1965 жылы Еуропадан бұрын жазылған тағы төрт альбом, сондай-ақ екі жаңа сингл шығарылды. Алайда, Франчи ешқашан хит-синглге ие болған жоқ. Франчи өзінің сингл жазбалары үшін музыкалық таңдауларға көбірек ықпал етуді қалағаны туралы кейбір анекдоттық дәлелдер бар. Лейбліне деген қанағатсыздық пен әділетсіздікке байланысты Франчи кем дегенде бір жыл бойы RCA Victor үшін тағы бір сингл жаздырмады. Келесі бірнеше жылда Франчидің мансабы өсе берді. Франчи Лас-Вегаста және көптеген танымал орындарда өнер көрсетті, сондай-ақ көптеген танымал жұлдыздардың өнерін ашып берді немесе олардың өнерін ашты. Ол теледидардағы рөлдерін жалғастырды және жалпы алғанда, оның танымалдылығы өте жоғары болды. Ол халықаралық деңгейде де өнер көрсетті. 1963 жылы Франчи Metro Goldwyn Mayer-дің Марио Ланзаның өмірі туралы фильмде ойнаудан бас тартты. Хедда Хоппер оның сөзін келтірді: «Егер мен оны жақсы ойнасам, мен әрқашан Ланзаны ойнаған адам ретінде есімде қаламын. Егер мен жақсы ойнамасам, құдай сақтасын». 1968 жылы ол United Artists фильмінде ән айтпайтын, көмекші рөлді қабылдады, бірақ бұл сияқты рөлдерден тез жалықты. Ол Бродвейде өнер көрсетуді ұнаттынын айтты, онда әр түнді жаңа және қиындыққа толы етуге болады. «Вальс» мюзикліндегі рөлінен кейін Франчи сахнадағы жаңа рөлдерге үміткер болып қала берді, бірақ он жылдан астам уақыт бойы Бродвейге оралмады. Ол RCA Victor үшін бірнеше альбомдар жазды, бірақ 1969 жылы оның шарты жаңартылмады. Оның орнына ол бұрын қысқа ғана уақыт жұмыс істеген United Artists Records компаниясымен келісімшарт жасады. Жазба индустриясы жас буынның талғамымен басылатын болғандықтан, Франчи және оның көптеген құрбыларының ең танымал өнері тамақтандыру клубтарында болды.

1970 жылдар

1970 жылдары Вегаста құмар ойындар басты көңіл көтеру емес еді. Музыкалық комедия жанрының құлдырауымен және жас буынның жазба индустриясында басымдық танытуымен Лас-Вегас демалыс үшін тамаша орынға айналды, сондай-ақ жұлдыздардың тікелей өнер көрсетулерін тамашалауға мүмкіндік берді, және Франчи да осыдан ерекшеленбеді. 1970 жылы Франчи Fabulous Las Vegas Magazine журналының «Ең үздік ер вокалисі» деп танылды. Франчи Лас-Вегастан тыс көптеген жерлерде де табысты өнер көрсетті. 1972 жылы Франчи АҚШ азаматы атанды. 1975 жылы Франчи музыка саласындағы ең үлкен жетістіктері үшін Марио Ланца сыйлығының иегері болды. 1977 және 1978 жылдар Франчи үшін денсаулық мәселелері, отбасылық қиындықтары және жағдайдың қалыптасуына байланысты аса сәтті жылдар болмады. Осы кезеңде Франчи әйелі Ивоннадан суық қарым-қатынасқа түсті және (олардың балалары есейгеннен кейін) Манхэттендегі пәтеріне қайта оралды. Зейнеткерлікке қарай жылдамдауды және кең отбасын жақындатуды қалап, Франчи 1979 жылдың қыркүйегінде Стонингтонда 240 акрлық жерді сатып алды.

1980 жылдар

1980 жылдары Франчидің өткен екі онжылдықтағы жетістіктері оған үйіне жақын жұмыс істеуге және өзінің өнер көрсету мерзімін өзі таңдауға мүмкіндік берді. Ол сәтті концерттер, қайырымдалық шаралар мен гастрольдерді жалғастырды. Осы кезеңде ол Нью-Орлеанда «Жылдың итальяндық американдық» сыйлығын алды. 1983 жылдың 9 мамырынан бастап ол «Тоғыз» мюзиклінде ойнады, бұл мюзикл «Тони» сыйлығына ие болды және ол оған 18 ай уақытын арнады, көбінесе жағымды пікірлер алды. Кейін, 1980 жылдары Франчи АҚШ-тағы бірнеше танымал жерлерде өнер көрсетуді жалғастырды. «Тоғыз» мюзикліндегі жұмысынан кейін зейнетке шығуды жоспарлағанмен, ол 1985 және 1986 жылдары Чикагодағы көптеген жанкүйерлері үшін, сондай-ақ 1987 және 1988 жылдары АҚШ-тың басқа да түрлі қалаларында өнер көрсетуін жалғастырды. Оның Атлантик-Ситидегі соңғы өнер көрсетуі 1987 жылдың қазанында Трамптың қасапасында болды. 1988 жылы RCA «Бұл Серджио Франчи» жинақ альбомын CD форматында қайта шығарды. Сондай-ақ 1988 жылы ол Италиядағы Сан-Ремо музыка фестиваліне қатысты. Фестиваль оған 1989 жылы 12 тректен тұратын «Encore» альбомын шығаруға шабыттандырды, ол 1988 жылғы фестиваль жеңімпазы «Perdere l'amore» және оның бұрын жазбаға түсірмеген тағы төрт әнін қамтыды.

Жеке өмір

Франчи әрқашан өнерге қызығушылық танытып, фортепиано мен гитараны қоса алғанда, бірнеше музыкалық аспапта ойнай білді. Франчи барлық саяхаттарында өзімен бірге эскиз кітапшасын алып жүретін. Оның коллекциясында "25 мықты британдық, американдық және итальяндық" автомобильдері болды. 1979 жылы Симон мен Франчи Коннектикут штатының Стонингтон қаласындағы 240 акрлық Farmholme учаскесін сатып алды.

Ақырғы ауруы мен өлімі

Қытайға жоспарланған оралуы ешқашан болған жоқ. Оның 130-дан астам телешоудағы соңғы қатысуы 1989 жылғы 4 шілдеде Regis & Kathie Lee бағдарламасында болды, ал Франчидің соңғы концерті 1989 жылғы 29 шілдеде Уорвик музыкалық театрында өтті. 1989 жылғы 3 тамызда, келесі күні (Пэт Купермен бірге) South Shore Music Circus концертіне дайындалып жатқанда Франчи құлап, ауруханаға жатты. Оның жазғы концерттерінің барлығы тоқтатылды. Салдарынан, миында ісік бар екені анықталды және сәулелік терапияға қарамастан, Франчи осы аурудан көз жұмды. Ол 64 жасқа толуынан бір ай өтпей қайтыс болды.

Қайырымдылық және қайырымдылық концерттері

Америкалық мансабының басында Франчидің танымалдылығы ірі қайырымдылық және игілік шараларына адамдарды тартты. Эден Рок қонақ үйінде Барбра Стрейзандпен бірге өткен кабаре шоуында, олар екеуі де 1963 жылдың 17 наурызында Флорида штатының Палм-Бич қаласындағы Парамаунт театрында Американдық Қатерлі ісіктерге қарсы қоғамға (MC, Боб Хоуп) көмектесу үшін шақырылды. Олар көптеген жұлдыздармен бірге толық залға сәтті өнер көрсетті. 1965 жылы Франчи (Ицхак Перлман, Ричард Такер және Вивьен делла Чиезамен) Мэдисон Сквер Гарденде өнер көрсетіп, «Жұлдыздар астындағы музыка» жылдық шарасы үшін 150 000 доллар жинады, бұл қаражат Американдық-Израильдік мәдени қорына берілді. Франчи 1970 жылдары қатысқан маңызды игілік шараларының бірі – Боб Хоуптың Милуокидегі Филармония залында өткізген «Көру үшін күрес» игілігі (1971), сондай-ақ 1972 жылы Лас-Вегастағы үлкен Сахара қонақ үйінің конгресс залында өткен Пасхалық телемарафон, онда Франчи өнер көрсетіп, қайырымдылық жасады. 1984 жылдың 3 маусымында Франчи Нью-Орлеандағы WGNO телеарнасында «7-ші жылдық «Арыстанның көру және есту» телемарафонында» басты орындаушы болды. Франчидің ең ірі қайырымдылық шараларының бірі 1982 жылы өткен саяси іс-шара болды, онда ол губернатор Кингтің қайта сайлау науқаны үшін Массачусетс штатында үш күндік концерттік турне кезінде 600 000 доллардан астам қаражат жинауға көмектесті. Өмірінің соңғы жылдары Франчи қайырымдылық сатуға арналған акварель суреттерінің бірнешеуін сыйға берді. Франчи Бұлшықет дистрофиясымен күресу қауымдастығының белсенді қолдаушысы болды және жыл сайынғы Джерри Льюис MDA телемарафонында жиі өнер көрсетті. 1988 жылы ол Род-Айленд МДА бөлімшесіне арналған Нинингрет паркіндегі алдағы өнер көрсетімі туралы сұраққа жауап бергенде: «Мендей бақытты болған адамдар басқаларға көмектесуі керек» деді. Франчи қайырымдылық шарасына көмектесу үшін ақылы өнер көрсетімінен бас тартты, және шоудан MDA-ға 100 000 доллардан астам түсуі күтілді. Италияға сапармен оралғанда, ол 1963 жылдың 4 мамырында Сан-Францискодағы Фейрмонт қонақ үйінде өткен, мүмкін, өзінің алғашқы Boys' Towns игілігіне арналған концертіне қатысты, одан кейін осы сияқты көптеген концерттер өтті. Франчидің осы балалар ұйымдарына қолдау көрсетуі 1967 жылы Карнеги залында өткен концерттің сатылымдарын қамтыды. 1970 жылы Италияның Boys' Towns күміс мерейтойын тойлау аясында Франчи Нью-Йорктегі Филармония залында және Нью-Орлеанның Муниципалдық аудиториясында игілік шараларында өнер көрсетті. 1975 жылы ол Милуокидегі Сахналық өнер орталығында Италияның Boys' Towns игілігіне арналған концерт өткізді. Питтсбургте Франчи 1975 және 1977 жылдары Хайнц залында Boys' Towns-ты қолдап, игілік шараларын өткізді. 1977 жылдың қараша айында Нью-Орлеанда тағы да балаларға арналған игілік шаралары өтті, сондай-ақ 1980 жылдың 17 наурызында Нью-Йоркте де өнер көрсетті. Оның мансабындағы балаларға арналған көптеген игілік шаралары жергілікті концерт залдарында өтті.

Марапаттар

Үлкен Нью-Орлеан мәдени қоғамы Франчиді арнайы банкетпен (1982 жылдың 12 наурызында өткен) құрметтеді және оған 16-шы жыл сайынғы "Жылдың итальяндық америкалық" сыйлығын табыс етті. Франчи сондай-ақ Нью-Йорктегі Бронкс пен Вестчестердегі Италия мұрасы мен мәдениет комитетінің сахналық өнер саласындағы Il Leone di San Marco сыйлығын (1984) алды. Италияның Boys' Towns Франчиге өзінің беделді Микеланджело сыйлығын табыс етті, ал 2001 жылы оған Италия үкіметі қаза болғаннан кейін Еңбек орденінің (Stella al merito del lavoro) кавалері атағын берді. Бірнеше жыл өткен соң Франчи әннің сөздерін жаттау үшін пластинка сатып алғанын, ал президент Кеннеди оның өнер көрсетуі алдында "Сөздерін білесіз бе?" деп сұрағанда қатты таңғалғанын айтты. 1965 жылдың мамыр айында Франчи Вашингтонға Лэди Бёрд Джонсонды құрметтеу үшін өткен үлкен Конгресс клубының түскі асына ән айту үшін барды.