Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы қосымша сайлау

1980 жылғы Солтүстік Маори округіндегі қосымша сайлау – Жаңа Зеландияның 39-шы Парламенті кезінде Солтүстік Маори округі үшін өткізілген қосымша сайлау болды. Оған 29 сәуірде Еңбек партиясының бұрынғы мүшесі Матиу Ратаның отставкаға кетуі себеп болды, ол жаңа топ құрып, «Мана Мотухаке» партиясын құрды. Ратаның пікірінше, қосымша сайлауға қатысу оған адалдығын өзгертуге халықтың мандатын берер еді. Бірақ, соңында оның жоспары кері кетіп, орынды Еңбек партиясының кандидаттығына ие болған Брюс Грегори жеңіп алды. Бұл сайлау Онехунга округіндегі қосымша сайлаумен бір күні өтті.

Мана Мотухеге

Еңбек партиясының маори саясатына наразы болғаннан кейін Маттью Рата әріптестерінің сенімін жоғалта бастады. Нәтижесінде ол Еңбек партиясының маори істері комитетінің төрағасы қызметінен алынып, партияның алдыңғы қатарынан шеттетілді, бұл оны партиядан кетуге мәжбүр етті. Ол одан кейін Маори өзін-өзі билеуді жақтау үшін "Mana Motuhake" атты жеке партиясын құрды. Партияны құруға көмектесу мақсатында Рата жаңа партиясы мен оның бағдарламасына халықтың қолдауын алу үшін қосымша сайлау өткізуді ұсынды.

Әлеуметтік несие

Ратаның ерте сайлауға мәжбүрлейтінін болжай отырып, Социалдық несие партиясы 1980 жылғы наурыз айында Даргавиллдегі орман шаруашылығы бригадирі Джо Тоианы сайлауға ұсынды. Тоиа партияның бас кеңесіндегі маори өкілі болды және соңғы үш сайлауда осы мандатқа таласқан. Тоя бұрын Еңбек партиясының мүшесі болған және 1963 жылғы Солтүстік маори округіндегі ерте сайлауда Еңбек партиясының тікелей кандидаттығы үшін Ратадан жеңіліс тапқан.

Басқалар

Ұлттық партия сайлауға қатыспады, бұл шешімді Әлеуметтік несие партиясының вице-лидері Джереми Двайер «қорыққандық» деп сынға алды. Бағалар партиясы Солтүстік Маори округінде үміткерді тікелей ұсынбауға шешім қабылдады. Партия басшысы Маргарет Кройзер Ратаны қолдап, оның маори өзін-өзі анықтауға ұмтылысы Бағалар партиясының бағдарламасында бұрыннан бар екенін айтты. Уоллес Хетарака, ағаш кескіш және қолөнер дүкенінің иесі, «Көңіл көтеріңдер» партиясынан (әзіл партиясы) кандидат болды.