Кіріспе

Меттур бөгеті – Үндістанның ең ірі бөгеттерінің бірі және Тамил Наду штатындағы ең үлкен бөгет. Кавери өзені жазыққа құятын жерде орналасқан. 1934 жылы салына бастап, құрылысын аяқтауға 9 жыл уақыт кетті. Бөгеттің максималды биіктігі 214, ал ені 171 футқа жетеді. Бөгетке су Карнатака штатындағы Кабини және Кришна Ража Сагара бөгеттерінен, сондай-ақ өз су жиналатын алабынан келіп толады. Бөгеттің іргесінде Тамил Наду мемлекеттік жұмыс департаменті күтіп ұстайтын Эллис паркі орналасқан. Бөгет Тамил Надудың 12-ден астам ауданын суаруға және ауыз сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, сондықтан Тамил Наду халқы үшін өмір мен күнкөрістің маңызды көзі саналады.

Тарих

Ол ирланд инженері Винсент Харттың қадағалауымен салынды, ол сонымен қатар жобаның бас инженеры болды. Құрылысқа тоғыз жыл уақыт кетті. Қаржы Мадрас президенттігінен жиналған салықтар есебінен қарастырылды. Бөгет салуды бастаған кісі – Си П. Рамасвами Айер, ол Кірістер жөніндегі кеңестің төрағасы болды. Осының нәтижесінде бөгет басшылары Наямбади және бөгет орналасқан басқа да ауылдардың халқын эвакуациялады. Қазірге дейін су қоймасының деңгейі төмендеген кезде, Наямбадидің ескі христиан шіркеуі мен басқа ауылдардың бірнеше индуист ғибадатханалары одан дәлел ретінде көрінеді. Наямбадиден көшіп келген адамдар Карнатака штатының Чамаражанагар ауданындағы Коллегал талуындағы Марталли, Ковдали және басқа да жақын ауылдарға қоныстанды.

Қуаттылығы

Плотинаның жалпы ұзындығы – Стэнли су қоймасын жасайды. Меттур су электр стансасы да өте ірі. Плотина, саябақ, ірі гидроэлектр стансалары және барлық жағынан қоршаған төбелер Меттурды туристер тартатын жерге айналдырады. Бөгеннен жоғары қарай Хогенаккал сарқырамасы орналасқан. Бөгеннің максималды деңгейі 120 фут (37 метр) және максималды сыйымдылығы 93,47 тмк фут. 2004 жылғы мәліметтер бойынша, шөгінділердің әсерінен бөгеннің сыйымдылығы 1994,19 млн. куб метр (70,5 тмк фут) құрады. Су қоймасының ауданы 42,5 шаршы километр. Оның сыйымдылығы КРС-тің Карнатакадағы баламасынан шамамен екі есе көп; Ол 1911 жылы сэр М. Вишвешвария жобалаған және 1931 жылы Майсур қаласының жанындағы КРС бөгенімен үйлесімді салынған.

Су мәселесі

Меттур бөгеті 20-шы ғасырдың екінші жартысынан бері, әсіресе 1990 жылдардың ортасынан бастап, Тамил Наду мен Карнатака штаттары арасындағы Кавери өзені суына байланысты дау-жанжалдарға байланысты көпшіліктің назарына ілікті. Каувери және оның салаларында Карнатакада салынған, атап айтқанда Харанги бөгеті, Хемавати бөгеті, Кабини бөгеті және одан бұрын салынған КРС бөгеті салдарынан, Меттур бөгеті су аз келетін маусымдарда жеткілікті су алмайды. Осының нәтижесінде, бөгет жылдың белгілі бір кезеңдерінде, әсіресе су Тамил Наду фермерлері мен халқына ең қажетті кезде құрғап қалуы мүмкін. Бұл Карнатака мен Тамил Наду көршілес штаттары арасындағы қарым-қатынастарда күрделі даулар мен шиеленіске әкеп соқты. Аталған штаттардың үкіметтері, Жоғарғы Сот және Кавери трибуналы әзірге осы дауды шешуде табысқа жете қойған жоқ. Трибунал Карнатакадан Тамил Надуға жыл сайын 192 тмкф су жіберуді белгілеген. Су жетіспейтін жылдары екі штат арасындағы дау одан әрі ушығады. Бұл кемшіліктердің басты себептері – өзеннің негізгі су жиналатын аймақтарында, атап айтқанда Кодагу мен Вайнадта оңтүстік-батыс муссонының жеткіліксіз болуы, сондай-ақ екі штаттың да суару және ауыз сумен қамтамасыз ету схемаларында өзен суына артық тәуелділік.

Меттурдың артық су жүйесі

2019 жылы сол кездегі бас министр Едаппади К. Паланисвами "Меттур артық су" жобасын (Сарабанга лифт суландыру жобасы деп те аталады) 545 крор рупий сомасына жариялады. Бұл жобаның мақсаты – Меттур тоғанынан босатылған артық суды аймақтағы 100 құрғақ көлге бағыттап, оны суару және ауыз су ретінде пайдалану. Меттур тоғаны толғанда, тоғаннан су арналар арқылы Тхиммампатти сорғы станциясына жеткізіледі. Тхиммампатти сорғы станциясында екі бөлім бар: біреуі он 940 ат күші (а.к.) қозғалтқыштарымен, ал екіншісі алты 1080 ат күші (а.к.) қозғалтқыштарымен жабдықталған. Бұл бөлімдер артық суды құбырлар арқылы М. Каллипатти және Нангавалли көлдеріне тиісінше қарайды. М. Каллипатти және Нангавалли көлдерінен су ағып, көптеген көлдер мен тоғандарды толтыру күтілуде. М. Каллипатти көлінің жанында жоспарланған тағы бір сорғы станциясы Веллапурам және Каннантери арқылы 42 көлге су жеткізеді. Жоба 40 ауылдағы 4238 акр жердегі ауыл шаруашылығын қолдауға және 38 ауылды ауыз сумен қамтамасыз етуге бағытталған. Жоба 2021 жылдың ақпан айында қолданысқа енгізілді.