Кіріспе

Угандалық әскери офицер

Салим Салех (туған күні Калеб Акандванахо; 14 қаңтар 1960 жыл) – Уганданың қарулы күштеріндегі Уганда халық қорғаныс күштерінде (UPDF) қызмет еткен зейнеткер әскери шенеунік. Ол Уганда президенті Ювери Мусевенидің інісі және президенттің әскери мәселелер жөніндегі кеңесшісі. 2006-2008 жылдары микроқаржылау жөніндегі мемлекеттік министр болып қызмет атқарды. Салех жемқорлыққа қатысты дауларға тартылған, соның ішінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі оны Конго Демократиялық Республикасының табиғи ресурстарын тонауға қатысқан деп айыптаған.

Әскери мансап

1976 жылы 16 жасында Масакадағы Како орта мектебін тастап, Танзанияда орналасқан, ағасы Йовери Мусевени құрған және басқарған Ұлттық құтқару майданына (FRONASA) қосылды. Бұл топ Іди Амин режиміне қарсы күресу үшін құрылған болатын. Досы Фред Рвигемамен және інісі Мусевенимен бірге Мозамбикте Самора Машелдің ФРЕЛИМО көтерілісшілерімен оқыды. Сол жерде ол Салим Салехті өзінің әскери лақабы ретінде қабылдады. 1978 жылы FRONASA Танзаниядағы Аминге қарсы топтармен бірігіп, Уганда Ұлттық азаттық армиясын (UNLA) құрды. Олар Танзания қарулы күштерімен бірлесіп 1979 жылдың сәуір айында Кампаланы басып алып, Іди Аминды елден қуғызды. Салех кейіннен Морото ауданындағы UNLA бөлімшесінің взвод командирі болды. 1980 жылдың желтоқсанында өткен даулы сайлаудан кейін Мусевени UNLA мен Милтон Оботе үкіметіне қарсы қарулы көтеріліс жариялады. Салим Салех ағасының Ұлттық қарсылық армиясына (NRA) қосылып, 1986 жылға дейін жалғасқан "буш соғысы" деп аталатын партизан соғысына қатысты. 1986 жылдың қаңтарында Салим Салех NRA-ның Кампалаға шабуылына басшылық етті, нәтижесінде Тито Окелло режимі құлап, Мусевени президент болды. NRA ұлттық армияға айналды, Салим Салех – командалық офицер, генерал Элли Тумуин – армия қолбасшысы, ал Мусевени – бас қолбасшы болды. Салех елдің солтүстік бөлігіндегі UNLA қалдықтарынан құралған бүлікші топтарға, соның ішінде Уганда Халықтық Демократиялық Армиясына (UPDA) қарсы әскери бөлімге басшылық етті. Ол UPDA-мен бейбіт келісімге келуде маңызды рөл атқарды. Салех 1987 жылы Элли Тумуиннен кейін армия қолбасшысы болды және сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптауларға байланысты 1989 жылға дейін осы лауазымда қалды, содан кейін ағасы оны армиядан шығарды. Кейін ол қорғаныс және қауіпсіздік жөніндегі президенттің аға кеңесшісі (1996–1998) және армияның резервтік күштерінің қолбасшысы (1990–2001) болды, ол "буш соғысының" ардагерлерін қайта орналастыруға қатысты. Салех РПФ басшыларын Фред Рвигеманың өліміне байланысты Угандаға қайта шақырды. РПФ-тың де-факто басшылығын өз қолына алған Питер Байинганы және Крис Буньензизиді тұтқындады. Екеуі де өлім жазасына кесілді.

Даулар

Әскери қызметте жүрген кезінде Салим Салех жеке кәсіп және қайырымдылықпен айналысып, жылжымайтын мүліктерден авиацияға дейін әртүрлі бизнес құрды, Уганданың ең бай бизнесмендерінің біріне айналды, бірақ сонымен қатар бірнеше сыбайлас жемқорлыққа қатысты дауларға да тартылды.

Уганда коммерциялық банкі

1998 жылы Салим Салех президент кеңесшісі лауазымынан кетіп, Гренланд Инвестициялар компаниясы, ол үлестес болған компания, Малайзияның Вестмонт компаниясын пайдаланып Уганданың ең ірі банкі – қазір құлаған Уганда Коммерциялық Банкінің (UCB) акцияларын заңсыз сатып алғаны туралы айыптауларға байланысты бұл шешім қабылданды. Оның інісі, президент Мусевени кейін Салим Салехты осы дауға қатысқаны үшін емес, әскердегі "тәртіпсіздік және маскүнемдік" көрінгені үшін қызметтен босатқанын мәлімдеді.

Жүктік тікұшақтар

1998 жылы Салим Салехтың компаниясы әскерге тікұшақтар сатып алды, осы үшін ол 800 000 доллар көлемінде сыйақы алды. Бірақ тікұшақтар жарамсыз болып шықты.

Соңғы жаңалықтар

2005 жылы Салим Салех, ол кезде генерал-лейтенант, Джинджадағы Кимакадағы Уганданың жоғары командалық және штабтық колледжін бітірген алғашқы түлектердің бірі болды. Осы курс аяқталғаннан кейін ол Уганда Халық қорғаныс күштерінде (UPDF) генерал шеніне көтерілді. 2006 жылғы жалпы сайлауға дейін Салим Салех қайта оқуға түсіп, Уганда Парламентінің мүшесі болу үшін қажетті ең төменгі білім деңгейін растайтын А деңгейлі сертификатын алды. Сайлаудан кейін ол шағын қаржыландыру жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды.