Эстонияның Аэгивиду ауылының тарихы мен сипаттамасы
Aegviidu
Аэгивиду, Эстония: табиғаты әдемі, саяхатқа қолайлы шағын қала. Таллин-Нарва теміржолы, Aegviidu телемұнарасы және 695 тұрғыны бар. Тарихы 1522 жылға дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстонияның Харью округіндегі қалашық
Borough in Harju County, Estonia
Аэгвиду – Эстонияның Харью округінің Ания муниципалитетіндегі қалашық. Ең көп танымал болғаны – көркем жаратылысы мен жаяу серуендеу жолдары. Қалашық Таллинн-Нарва темір жолы мен Пиибе тас жолының бойында орналасқан, онда Аэгвиду теледидар мұнарасы (107 м) және Таллинн-Аэгвиду темір жолының соңғы стансасы орналасқан. 2022 жылғы 22 қарашаға дейін қалашықтың халқы 695 адамды құрады.
Aegviidu is a borough in Anija Parish, Harju County, Estonia, most known for its picturesque surroundings and hiking trails. The borough is situated along the Tallinn Narva railway and Piibe road, housing both the Aegviidu TV Mast (107m) and the terminus of the Tallinn Aegviidu railway line. As of November 22, 2022, the borough had a population of 695.
Этимология
Аегвиду алғаш рет 1522 жылы Лехце бароны Йохан фон Бременнің өсиетінен «Агевидт шаруашылығы» деп аталады. 1796 жылы граф Людвиг Август Меллин Ливония атласының бөлігі ретінде Таллинн округінің топографиялық картасында осы елді мекенді «Эгвид» деп көрсеткен. 1805 жылғы Эстония губернаторлығының топографиялық картасында ол «Шарлоттенхоф» (Шарлоттенгофъ) деп, 1840 жылғы Фин шығанағының топографиялық картасында «Айгвиту» (Аигвиту) және «Шарлотенхоф» (Шарлотенгофъ) деп, ал 1844 жылғы Эстония губернаторлығының топографиялық картасында «Шарлоттенберг» деп аталды. «Шарлотта» префиксі Лехцедегі лорд Александр Георг фон Хойнгинген Хуэненің әйелі Шарлотта Доротея фон Фризельге сілтеме жасайды. Бұл жаңа атау Эстония тәуелсіздік алғанға дейін сақталды, содан кейін жер аттары эстон тіліне аударылды. Кейбір дереккөздерде «Аегвиду» атауы алғаш рет 18 ғасырда, жергілікті батпақтар арқылы Пиибе жолы салынып жатқанда, немесе 19 ғасырда, Таллинн-Нарва темір жолы салынып жатқанда пайда болды делінеді (Aeg + viidu). Алайда, бұл теориялар, атаудың жазбадағы алғашқы тіркелген пайдалануы 16 ғасырға жататынымен жоққа шығарылды. Ежелгі Янеда төбешігі қазіргі Аегвидуден оңтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Калиярв көлінің жағасында орналасқан. Бұл төбешік 11-13 ғасырлар аралығында қолданылған болуы мүмкін. Қазіргі Аегвидудың солтүстік бөлігінде орналасқан Косеномме (Cosgenomne) 1379 жылы Лехце иелігіне берілді. 1467 жылы Косеномме диірмені «Коссген Номме» деп аталды. 1510 жылға қарай диірмен жоғалып кеткендей, Коссенем тек қана шаруашылықты білдірді. 1511 жылы шаруашылық «Каззенум» деп аталды. Аегвиду алғаш рет 1522 жылы Лехце бароны Йохан фон Бременнің өсиетінен «Агевидт шаруашылығы» деп аталады. Қазіргі Аегвиду арқылы өтетін Пиибе жолының бөлігі алғаш рет 17 ғасырда салынған болуы мүмкін. 18 ғасырдың басында Аегвиду маңында жұмыс істеген қонақүй туралы мәліметтер бар. 1714 жылы Косенемдегі Айгвидо Март, ал 1755 жылы Аегвиди Ян туралы жазбалар бар, бұл болашақта Аегвиду болар жер бастапқыда Косеноммеге қарасты екенін көрсетеді. Аңшылық үйі қазіргі уақытта қоғамдық орталық ретінде пайдаланылады. 1896 жылдың 6 желтоқсанында Аегвидудағы Александра шапкіші салтанатты түрде киеленді, кейіннен Аегвидудағы Александр шапкіші деп аталды. Шапкіштің қазіргі мұнарасы 1940 жылы салынды. Шапкіш 1944 жылдың наурыз айындағы бомбалаудан қатты зақымданды. Шапкіштің ішкі бөлігі 1970 жылдары толығымен жаңартылды. Лехце иелігі және оның еншілес шаруашылықтары 1919 жылы мемлекеттендірілді. Станцияның екі қабатты тарихи ағаш ғимараты асимметриялық фасадымен және Кеила мен Палдискидегі ғимараттарға ұқсас төмен, көп бөлімді қабырғалы шатырымен ерекшеленеді. Темір жолдың салынуы, сондай-ақ су мұнарасы мен локомотив депосының құрылысы бұрын сирек қоныстанған Аегвидудың өсуін үлкен дәрежеде жеделдетті. Эстония Тәуелсіздік соғысының алдында Константин Пэтс Эдуард Пибеманды Аегвиду өзін-өзі қорғау күшін ұйымдастыруға тағайындады. 1918 жылдың 24 ақпанында күштер Аегвидудағы теміржолдың жанында ресейлік жасақты ұстап, олардың қаруларын тәркіледі. Совет әскері 1919 жылдың 1 қаңтарында Аегвидуды қысқа уақытқа басып алса да, эстондықтар оны 5 қаңтарда, Кехра шайқасынан бір күн өткен соң теміржол арқылы қайта басып алды. Таллинн-Аегвиду теміржол желісі одан әрі дамыды, 1978 жылдың 3 тамызында Кехра мен Аегвиду арасындағы алғашқы электрлендірілген пойыз жүрді, ал 1987 және 1991 жылдары Аегвидудан Кехраға және Лехцеге екінші рельстер салынды. Таллинн-Тапа теміржолының электрлендірілген бөлігі Аегвиду мен Нелиярве теміржол станцияларының арасында аяқталады. Жаңа Stadler FLIRT пойыздары 2013 жылдың 1 шілдесінен бастап Таллинн-Аегвиду желісінде қызмет көрсетуді бастады. Нелиярве теміржол станциясы 1940 жылдардың басында 1938 жылы салынған Нелиярве демалыс орталығына қолайлы қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Аегвидудың дамуы баяулады.
Aegviidu was first mentioned in the will of Baron Johan von Bremen of Lehtse in 1522 as Agevidt farm. In 1796, Count Ludwig August Mellin referred to the settlement as Aegwiid on his topographic map of the Tallinn Kreis, as part of The Livonian Atlas. On the 1805 topographic map of the Governorate of Estonia, the settlement was referred to as Charlottenhof (Шарлоттенгофъ), on the 1840 topographic map of the Gulf of Finland as both Aigvitu (Аигвиту) and Charlotenhof (Шарлотенгофъ), and on the 1844 topographic map of the Governorate of Estonia as Charlottenberg. The prefix of Charlotte is likely a reference to Charlotte Dorothea von Friesell, wife of Lord Alexander Georg von Hoyningen Huene of Lehtse. The new name stuck around until Estonia first became independent and place names were estonianized. Some sources claim that the name Aegviidu first appeared in the 18th century, when the Piibe road was being built through the local bogs, or in the 19th century, when the Tallinn Narva railway was being built, which took lots of time (Aeg + viidu ). These theories are disproven by the fact that the first written record of the name being used is from the 16th century. The ancient Jäneda hillfort [et] is located just a few kilometers southeast of current Aegviidu, on the coast of Kalijärv. The hillfort was likely in use between the 11th and 13th centuries. Kosenõmme (Cosgenomne), which is located in the northern part of modern Aegviidu, was given to Lehtse manor [et] in 1379. In 1467, the Kosenõmme mill had been referred to as Kossgen Nomme. By 1510, the mill had seemingly disappeared, when Kossenem only referred to a regular farm. In 1511, the farm had been referred to as Kaszenum. Aegviidu was first mentioned in the will of Baron Johan von Bremen of Lehtse in 1522 as Agevidt farm. The section of Piibe road, that passes through current Aegviidu was likely first built sometime during the 17th century. At the beginning of the 18th century there are reports of an inn operating in the vicinity of Aegviidu. In 1714, there are records of Aigwido Mart from Koseneme, while in 1755 there are records of Aegwidi Jaan from Aegwiid, suggesting that what would eventually become Aegviidu was initially part of Kosenõmme. The hunting lodge is currently used as a community center. On December 6, 1896, the Alexandra chapel of Aegviidu was solemnly consecrated, being later renamed to Alexander chapel of Aegviidu. The current tower of the chapel was built in 1940. The chapel was badly damaged in the March bombings of 1944. The insides of the chapel were thoroughly renovated in the 1970s. Lehtse manor, along its subsidiaries, was nationalized in 1919. The station's two story historistic wooden building features an asymmetric facade and a low, multisectional gable roof, similar to buildings in Keila and Paldiski. The railway, along with the construction of a water tower and a locomotive depot, greatly accelerated the growth of Aegviidu, which was previously sparsely populated. Just before the Estonian War of Independence, Konstantin Päts assigned Eduard Piibemann to organize the Aegviidu self defense force. On the night of February 24, 1918, the force detained a Russian detachment near the railroad in Aegviidu and confiscated their weapons. Although the Soviets briefly captured Aegviidu on January 1, 1919, the Estonians recaptured it by railway on January 5, 1919, a day after the decisive Battle of Kehra. The Tallinn Aegviidu railway line saw further development, with the first electrified train between Kehra and Aegviidu running on August 3, 1978, and the second pair of rails from Aegviidu to Kehra and Lehtse laid in 1987 and 1991, respectively. The electrified part of the Tallinn Tapa railway terminates roughly halfway between Aegviidu and Nelijärve railway stations. The new Stadler FLIRT trains began servicing the Tallinn Aegviidu line on July 1, 2013. The Nelijärve railway station was opened in the early 1940s to provide convenient access to the Nelijärve [et] recreation center, which was built in 1938 on the shore of Purgatsi lake. The development of Aegviidu slowed down after the second world war.
Саясат
Аэгвиду 1926 жылы жазғы кенттік құқықтарды, ал 1945 жылы кенттік құқықтарды алды. 1950 жылдан бастап Тапа аймағына, 1962 жылдан бастап Пайде аймағына және 1962 жылдан бастап Харжу аймағына қарасты. Кент 1991 жылдың 20 маусымында өздік басқару құқығын алды, ал 1993 жылдың 25 тамызында кенттік ауылдық әкімдігіне айналды.
Aegviidu gained the rights of a summering borough in 1926 and the rights of a borough in 1945. Aegviidu has been a part of Tapa region, Paide region, and Harju region regions since 1950, 1962, and 1962, respectively. The borough became self governing on June 20, 1991, and became a borough parish on August 25, 1993.
Табиғат
Эгвиду табиғаты көптеген төбелер, көлдер, батпақтар және үлкен ормандармен сипатталады. Аймақ жаяу жүруге арналған көптеген жолдарды және жақсы дамыған инфрақұрылымды ұсынады, оның ішінде сапалы жолдар, оңай қол жетімділік және жабдықты жалға алу пункттері бар. Эгвиду аймағынан екі өзен – Мустёгги (Ягала) [et] және Яниёгги өтеді, олар екеуі де ақырында Ягала өзеніне құяды. Мустёгги Нелиярве теміржол станциясының солтүстігінен және Косеномме ауданы арқылы ағып өтеді, ал Яниёгги Нелиярве көлдерінің оңтүстігінен ағып өтеді. Екі өзен арасындағы ең тар жерде, Нелиярве көлдері, Пиибе жолы және Таллин-Нарва теміржолы орналасқан, олардың арасы бір шақырымдай ғана. Оңтүстік-шығыс Эгвидудағы Нелиярве аймағы Нелиярвемеги төбесінен (89,2 м) көрінетін төрт көлдің атымен аталады: Пургаци, Урбукс, Ахвенаярв және Сисаликуярв. Бесінші көл – Линаярв төрт көлдің оңтүстігінде орналасқан, бірақ төбеден көрінбейді. Көлдер Эгвидудан Йенедаға дейін созылған бір-бірімен байланысты қырқалармен бөлінген. Сонымен қатар, Никерьярв және Вахеярв көлдері Пиибе жолының жанында, басқа көлдерден солтүстік-батысқа қарай бірнеше жүз метр жерде, Эгвиду орталығына қарай орналасқан. Нелиярве аймағында барлығы жеті көл бар. Нелиярведен оңтүстік-шығысқа қарай екі шақырым жерде орналасқан Эгвиду көк бұлақтары шамамен 20 бұлақтан тұрады және ерекше жасыл-көк түсімен ерекшеленеді. Эгвиду, негізінен ылғалды жерлер мен ормандармен жабылған, сирек қоныстанған Kõrvemaa аймағының солтүстік бөлігінде орналасқан. Пиибе жолы мен Таллин-Нарва теміржолының оңтүстігіндегі аймақтар Kõrvemaa ландшафтының қорғалатын аймағының бір бөлігі болып табылады. Põhja Kõrvemaa табиғат қорығы Эгвидудан солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан және жеңіл көлікпен баруға болады. Сонымен қатар, Эгвиду мен Кехра арасында Ниинсони және Маапажу кішкентай табиғат қорықтары орналасқан. Эгвиду – Эгвиду демалыс аймағының орталығы. Аймақта көптеген жаяу жүру жолдары бар, ең танымал жолы – Эгвидудан Йенедаға дейін созылатын президенттік жол. Сонымен қатар, жақын жерде бірнеше кемпинг алаңдары бар. MSN ауа райы деректері бойынша, ең жоғары тіркелген температура 2010 жылдың тамызында 34°C, ал ең төменгі температура 1996 жылдың желтоқсанында 35°C болған.
The nature of Aegviidu is characterized by its many hills, lakes, bogs, and huge forests. The area offers a range of hiking trails and well developed infrastructure, including well built roads, easy access, and gear rental points. The Aegviidu area is traversed by two rivers, Mustjõgi (Jägala) [et] and Jänijõgi, which both eventually flow into the Jägala River. Mustjõgi meanders north of the Nelijärve train station and through the Kosenõmme district, while Jänijõgi flows south of the Nelijärve lakes. The two rivers are separated by just one kilometer at their narrowest point, which is occupied by the Nelijärve lakes, the Piibe road, and the Tallinn Narva railway. The Nelijärve area in southeastern Aegviidu is named after the four lakes visible from the Nelijärvemägi hill (89.2m): Purgatsi, Urbukse, Ahvenajärv, and Sisalikujärv. The fifth lake, Linajärv, is located just south of the four lakes, but is not visible from the hill. The lakes are separated by interconnected ridges, ranging from Aegviidu to Jäneda. Additionally, lakes Nikerjärv and Vahejärv are located right beside the Piibe road, a few hundred meters northwest of the other lakes, towards the center of Aegviidu. In total, there are seven lakes in the Nelijärve area. The Aegviidu Blue Springs, located in a bog around two kilometers southeast of Nelijärve in Jäneda village, feature approximately 20 springs, characterized by their distinct greenish blue tint. Aegviidu is located in the northern part of the Kõrvemaa region, which is a sparsely populated area predominantly covered by wetlands and forests. The areas south of both Piibe road and Tallinn Narva railway are a part of Kõrvemaa Landscape Conservation Area. The Põhja Kõrvemaa Nature Reserve is located a few kilometers north of Aegviidu and is accessible by a light traffic road. Additionally, the smaller Niinsoni and Maapaju nature conservation sites are located between Aegviidu and Kehra. Aegviidu is the center of the Aegviidu recreation area. There are many hiking trails in the area, with the president's trail , going from Aegviidu to Jäneda, being the most well known. In addition, there are several camping grounds nearby. According to MSN weather, the highest known temperature was recorded in August, 2010, being 34 °C, and the lowest known temperature was recorded in December, 1996, being 35 °C.
Геология
Эстония жер басқармасы жариялаған Эстония геологиялық карталарына сәйкес, Эгвиду аймағындағы негізгі тау жынысы теңіз деңгейінен шамамен 200 метр төменде жатыр, ал жоғарғы қабаты негізінен биотит гнейсінен тұрады. Ал тау жынысы қабаты теңіз деңгейінен шамамен 35-65 метр биіктікте орналасқан, оның жоғарғы қабаты негізінен балшықты әктас тастан құралған. Нелиярве көлдерінің астында "Янеда" жарылысы (тектоникалық сызық) бар, сондай-ақ сол бағыт бойынша көмілген аңғар да созылып жатыр. Реголит қабатының орташа қалыңдығы 10-20 метрді құрайды, ал Нелиярве қыраттарында 50 метрге дейін жетеді. Топырақ астындағы қабат негізінен құмнан немесе торфтан тұрады. Рехессаар батпағы оңтүстік-батыстан Эгвидумен шектеседі.
According to maps of Estonian geology, released by the Estonian Land Board, in the Aegviidu area, the basement is located approximately 200 meters below the sea level and the upper layer consists primarily of biotite gneiss, while the bedrock layer is approximately 35 65 meters above the sea level, of which the upper layer consists primarily of clayey limestone. There is a fault in the bedrock beneath the Nelijärve lakes, called the Jäneda fault, and a buried valley follows approximately the same line. On average, the regolith layer is 10 20 meters thick, reaching almost 50 meters on the ridges of Nelijärve. The layer beneath soil consists primarily either of sand or peat. Rehessaare bog borders Aegviidu in the southwest.
Демография
Тарихи халық саны|1934|666|1950*|889|1959|1051|1970|1250|1979|1311|1989|1097|2000|952 Бұрын ауыл Ания ауылдық кеңесінің құрамында болған және 55 адам тұрған. 2022 жылдың 21 қазанында Аегвиду ауылының бір бөлігі көршілес Пиллапалу және Мустжоне ауылдарына қосылғандықтан, шамамен 36 тұрғыны азайды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, халықтың шамамен 90% эстондықтарды құрайды.
Historical populations|1934|666|1950*|889|1959|1051|1970|1250|1979|1311|1989|1097|2000|952 Previously, the village was part of the Anija Rural Council and had a population of 55. On 21 October 2022, Aegviidu lost approximately 36 inhabitants due to some of the borough's areas being transferred to neighboring Pillapalu and Mustjõe villages. As of 2021, Estonians make up approximately 90% of the population.