Кіріспе
Эстония муниципалитеті (2017)
Ания қауымы – Эстонияның Харью округінің шығыс бөлігіндегі ауылдық муниципалитет. Қауымның әкімшілік орталығы Кехра қаласы, сондай-ақ Аегвиду кенті мен Алавере ауылы да маңызды. Барлығында қауым 33 елді мекеннен тұрады. 2023 жылдың 1 қаңтарына сәйкес, қауымның халқы 6431 адамды құрады.
Ерте тарих
1241 жылғы Даниялық халық санау кітабына сәйкес, қазіргі Ания приходының батыс бөлігі Ревала және Харьюның ежелгі Эстония округтері арасында бөлінген. Нақтырақ айтқанда, қазіргі приходтың солтүстік бөліктері Ревала округінің ежелгі Йёэляхтме приходында орналасқан және Аавере, Ания, Колу, Суодла, Кихмла, Пирсу, Кехра және Парила ауылдарын қамтыды. Кітапта айтылған Каерсу 1977 жылы қазіргі Самбу және Салуме ауылдары арасында бөлінді. Қазіргі Линнаксаның кейбір бөліктері бұрын салыстырмалы түрде үлкен ежелгі Сантаке ауылының бір бөлігі болған деп есептеледі, ол кейін қазіргі Раасикуға айналды. Кітапқа сәйкес, қазіргі приходтың оңтүстік бөліктері Харью округінің ежелгі Косе приходында орналасқан және Пиква, Рокула, Каивере, Алавере, Mõisaaseme, Расивере және Воосе ауылдарын қамтыды. Приходтың оңтүстік-шығыс бөлігі тарихи түрде Йәрва округіне қарасты Амбла приходының [et] бөлігі болған, ал приходтың солтүстік-шығыс бөлігі Куусалу приходының [et] бөлігі болған, екеуі де сирек қоныстанған. Қазіргі Пиллапалу мен Эгвиду жерлерінде Косеномме, Рекка, Кайквхма, Коулма, Кунукорве және Лаудисалу сияқты бірнеше тарихи қоныстар болған, олардың барлығы 1379 жылы Лехце усадьбасына тиесілі деп көрсетілген. 1518 жылы алғаш рет аталған тарихи Койтjärве қазіргі Пиллапалу жерінде орналасқан.
Ресей империясы
Ания приходы Балтық приход заңының [et] нәтижесінде құрылды, Ресейдің Александр II қол қойған және ол күшіне 1866 жылдан бастап енді. Бұл заң жергілікті феодалдардың билігін шектеуге бағытталған реформалардың бір бөлігі болды және 1918 жылы Эстонияның тәуелсіздігіне жол ашты. Приход заң күшіне енгеннен кейін Харью Яани шіркеуінің приходының негізінде құрылды. Қазіргі Ания приходының бір бөліктерін Харью Яани шіркеуінің приходына біріктірген басқа приходтарға Кехра-Кауниссааре, Паасику, Камби-Раасику, Кивилоо және Халжава кіреді. Кауниссааре 1880 жылы Кивилоо приходының бір бөлігіне айналып, Кехра приходынан бөлінді. Кехра, Халжава және Паасику приходтары Ания приходының құрамына кірді, ал Кивилоо, Камби-Раасику және Перила-Рәтла приходтары Пенинги приходының құрамына енді. Бұрынғы Камби-Раасику, Паасику және Халжава приходтарының аумақтары Раасику приходына айналды. Алавере-Пиква-Роокула приходы 1866 жылы Косе шіркеуінің приходының негізінде құрылды, бірақ 1870 жылы үш жеке приходқа бөлінді: Алавере, Пиква және Роокула. Бұл үш приход Палвере приходының бір бөлігі болды. Палвере приходының атауы Николай приходы болып өзгертілді. Бұрынғы үш приходтың аумақтары Николай приходынан бөлініп, Алавере приходына айналды. Лехтсе және Кяревете приходтары 1866 жылы Амбла шіркеуінің приходының негізінде құрылды. Мустйые аялдамасының шығысы мен Койтъярве батпағының оңтүстігіндегі аумақтар Лехтсе приходының бөлігі болды, бірақ Аэгвидудағы Нелийярве аймағы Кяревете приходының бөлігі болды. Кяревете приходы 1892 жылы Амбла приходы болып қайта аталды. Колга приходы 1866 жылы Куусалу шіркеуінің приходының негізінде құрылды. Сондай-ақ, 1866-1879 жылдар аралығында болған және ақырында Колга приходының бір бөлігіне айналған Койтъярве приходы туралы жазбалар бар, бірақ ол қазіргі Ания приходының кез келген бөлігін қамтыды ма, әлде жоқ па, белгісіз. Соодла өзенінің оңтүстігіндегі тарихи Кёрвевески ауылы мен Пиллапалу Кивийярв [et] Колга приходына қарасты, және екеуі де қазір Пиллапалу ауылының бөлігі болып табылады.
Alavere Pikva Rooküla Parish was formed on the grounds of the Kose Church Parish [et] in 1866, only to disintegrate into three separate parishes in 1870: Alavere, Pikva, and Rooküla. The three parishes became a part of Palvere Parish on Palvere Parish was renamed to Nikolai Parish on The areas of the former three parishes were separated from Nikolai Parish on and became Alavere Parish. Lehtse and Kärevete Parishes were formed on the grounds of the Ambla Church Parish [et] in 1866. The areas east of Mustjõe train stop and south of Koitjärve bog were all part of Lehtse Parish, except the Nelijärve area in Aegviidu, which was a part of Kärevete Parish. Kärevete Parish was renamed to Ambla Parish in 1892. Kolga Parish was formed on the grounds of the Kuusalu Church Parish [et] in 1866. There are also records of a Koitjärve Parish that existed sometime between 1866 and 1879 and eventually became a part of Kolga Parish but it is unclear if it included any parts of the modern day Anija Parish.'''''' South of Soodla river, the historic village of Kõrveveski and Pillapalu Kivijärv [et] belonged to Kolga Parish, both of which are currently part of the village of Pillapalu.
1910-шы жылдар
Кауниссаре поместьесінің маңындағы аумақтар 1919 жылғы 15 тамызда Пенинги қауымынан Алавере қауымына берілді. Сонымен қатар, сол күні Раасику қауымынан Алавере қауымына кейбір орманды жерлер де берілді.
1960 жылдар
Тапа аймағы, Аэгвиду болысы және ауылдық кеңесі 1962 жылдың 28 наурызында Пайде аймағының құрамына кірді. 1962 жылдың 21 желтоқсанында Аэгвиду болысы және ауылдық кеңесі Харжу аймағының құрамына енді. 1963 жылдың 18 қаңтарында Аэгвиду ауылдық кеңесінің барлық бөлігі және Пиква колхозы пайдаланған Алавере ауылдық кеңесінің бөлігі Анижа ауылдық кеңесіне қосылды. Раквере аймағының бұрынғы Вохня ауылдық кеңесінің батыс бөліктері 1963 жылдың 28 желтоқсанында Харжу аймағының Анижа ауылдық кеңесіне кірді, бірақ соңында 1976 жылдың 27 желтоқсанында Куусалу ауылдық кеңесіне берілді. 1968 жылдың 27 желтоқсанында Кехра болысы мен Анижа ауылдық кеңесі арасында шекара өзгерістері болды.
1970 жылдар
1976 жылғы 27 желтоқсанда Аавере, Кихмла, Линакса, Парила және Салуме ауылдары Кехра совхозының құрамында болғандықтан Анижа ауылдық кеңесіне қосылды, ал Арава, Пиква және бұрынғы Йонеаре ауылдары Алавере совхозының құрамында болғандықтан Косе ауылдық кеңесіне қосылды. Бұған қоса, 1963 жылы Вохня ауылдық кеңесінен алынған аумақтардың көп бөлігі Куусалу ауылдық кеңесіне берілді. Кехра және Эгвиду қалаларының шекаралары өзгертілді.
Қазіргі заман
Кеңес үкіметі Эстонияны басып алғаннан кейін, Ания қауымы 1992 жылдың 16 қаңтарында бұрынғы Ания ауылдық кеңесінің шекараларында қайта құрылды. Кехра қаласы 2002 жылдың 2 желтоқсанында қауым құрамына енді, ал Аегвиду кенті 2017 жылдың 21 қазанында қауымға қосылды.
Табиғат
Парақшаның аумағының шамамен жартысы орманмен жабылған, ал су объектілері аумақтың шамамен 3% құрайды. Парақшада Таллинн сумен жабдықтау жүйесіне жататын Суодла, Раудоя, Аавоя және Кауниссаре суқоймалары орналасқан. Ягала өзені, оның салалары – Суодла, Аавоя, Мустйыги, Йыэла́хтме, Яни́йыги және Тарвасёги – парақша арқылы ағып өтеді. Төбелі Айгвидудың оңтүстік-шығыс бөлігінде танымал Нелиярве көлдері орналасқан, ал көптеген басқа көлдер Айгвидудан шығысқа қарай, По́хья-Кырвемаа табиғат қорығы және Янеда ауылының жерінде шашырап жатыр. Олардың ішінде Кивиярв, Венеярв, Анниярв және Айгвиду көк бұлақтары бар. Кехра мен Анижа арасындағы Куусемяэ ауылының Каунисма аймағында көптеген шағын көлдер шоғырланған. Мустйыэ ауылында 1985-1992 жылдар аралығында жұмыс істеген үлкен, су басқан карьер орналасқан. Карьерден алынған материал Таллинн-Тапа теміржолының екінші жолын салуға қолданылды. По́хья-Кырвемаа, Суодла, Воозе және Айгвиду аймақтары табиғи төбелі ландшафтымен ерекшеленеді.
Таллиннің сумен жабдықтау жүйесі
Қауымда Таллинн сумен жабдықтау жүйесіне жататын Суодла, Раудоя, Аавоя және Кауниссаре су қоймалары орналасқан. Кауниссареден басқа барлық су қоймалары өз аттарымен аталған өзендерде орналасқан, ал Кауниссаре Jägala өзенінде орналасқан. Суодла су қоймасы құбыр арқылы Раудоя су қоймасына, Раудоя каналы арқылы Аавояға, Аавоя каналы арқылы Кауниссареге, ал Кауниссаре Кауниссаре Патика каналы және Пирита өзенінің шағын бөлігі арқылы Васкжала су қоймасына құйылады. Әрбір каналдың қасында күтім жұмыстары үшін қиыршық тас жол салынған.
Мәдениет
Эдуард Вильдедің 1903 жылғы "Kui Anija mehed Tallinnas käisid" романы 19 ғасырдағы Таллин қаласының өмірін шаруаның көзқарасынан бейнелейді, соның ішінде тарихи Ания иелігінің жерлерінен келген шаруалардың Таллинде феодалдармен ұрысқаны туралы эпизодтар да бар. 1922 жылы А. Х. Таммсаре "Kõrboja Peremees" романын Касераху иелігінде жазды, оның қираған қалдықтары қазір Косе-Ягала тас жолының жанында, қазіргі Кауниссаре суқоймасынан оңтүстікке қарай шамамен бір шақырым жерде орналасқан. Романның оқиғасы тарихи Койтjärве аймағынан шабыттанды, ол 1979 жылы Леида Лайус түсірген, осы аттас фильмде де көрініс тапты. Фильм түсірілімі қазіргі Ания ауданының шығыс шекарасындағы Паукjärве аймағында өтті.