Түркіменстан-Ауғанстан шекарасындағы Серхетабат қаласы
Serhetabat
Серхетабат – Түрікменстанның Мары облысындағы қала. Ауажайы, тарихы, Ауғанстанмен байланысы, және "шекаралық елді мекен" мағынасындағы аты туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Серхетабат (бұрынғы Гушги) (; Кушка, Кушка) – Түрікменстанның Мары облысының Тагтабазар ауданындағы қала. Серхетабат Кушка өзенінің аңғарында жатыр. 1991 жылы халық саны 5200 адамды құрады. Ол Ауғанстанның Торғунди қаласының тікелей қарсысында орналасқан, және олар жолмен де, 1520 мм кеңдігіндегі темір жолмен де байланысқан.
Serhetabat (formerly Gushgy) (; Кушка, Kushka) is a city in Tagtabazar District, Mary Province, Turkmenistan. Serhetabat lies in the valley of the Kushka River. The population was 5,200 in 1991. It is immediately opposite Torghundi, Afghanistan, with which it is connected by a road and a 1520 gauge railway.
Этимология
Қаланың атауы түрікмен тілінен парсы тілінен алынған سرحدآباد сөзінен келген, ол екі сөзден тұрады: سرحد – "шекара" және آباد – "мекенделген жер" (көбінесе Ирандағы Хорамшаһр және Түрікменстанның астанасы Ашхабад сияқты жерлерді атау үшін қолданылатын парсы жұрнағы). Қаланың атауы Түрікменстан мен Ауғанстан шекарасындағы географиялық орналасуына сай келеді. Иран қаласы Карадждың тарихи бөлігі де Сархадабад деп аталады. Гушги – парсы тіліндегі ауған сөзі кушк (کوشک) сөзінің түрікменше айтылуы, бұл тау бекіністерін білдіретін термин. 1885 жылы Панжде оазисін басып алғаннан кейін орыс әскерлері қазіргі Серхетабат орнында бекініс салған және оны Ауғанстандағы Куш ауылының атымен атаған. Түрікменстан үкіметі 1999 жылғы 29 желтоқсанда Парламент қаулысы HM 67 бойынша қаланың атауын Серхетабат деп өзгертті.
The name of the city is a Turkmen borrowing from Persian سرحدآباد, consisting of two words: سرحد meaning "border" and آباد meaning "inhabited place" (commonly used as a Persian suffix for naming places, such as Khorramabad, a city in Iran, and Ashgabat, the capital of Turkmenistan). The name of the city corresponds to its geographic location on the Turkmenistan Afghanistan border. A historical part of the Iranian city Karaj shares the same name, Sarhadabad. Gushgy is a Turkmenized form of the Persian Afghan word kushk (کوشک), a term referring to mountain forts. In 1885 after taking the Panjdeh oasis Russian troops constructed a fort on the site of present day Serhetabat and named it for the village of Kush in Afghanistan. The Turkmenistan government changed the name to Serhetabat on 29 December 1999 by Parliamentary Resolution HM 67.
Шолу
1885 жылы Серхетабат пен оны қоршаған аймақ Панджед оқиғасы (Кушка шайқасы деп те аталады) салдарынан Ауғанстаннан Ресей әскерлері тарапынан басып алынды. Бұл оқиғада 600-ге жуық Ауғанстандық әскер 2500-нен астам Ресейлік әскермен жеңіліп қалды. Елді мекен 1890 жылы Ресейдің әскери бекінісі ретінде құрылды. 1901 жылдың 1 наурызында Орталық Азия темір жолының Мервтен (қазіргі Мэри) бастау алатын жергілікті темір жол желісі іске қосылды, бұл халықаралық деңгейде қызығушылық тудырды. Қаланың оңтүстігіндегі нүкте Түрікменстанның ең оңтүстік нүктесі болып табылады және бұрын Ресей империясының және Кеңес Одағының ең оңтүстік нүктесі болған. 1913 жылы Романов әулетінің 300 жылдығына арнап орнатылған 10 метрлік тас крест осы фактінің естелігі ретінде сақталған. Бұл крест 1913 жылы орнатылған төрт кресттің бірі, алайда бүгінгі күнге дейін сақталған жалғыз крест. 1988 жылы Ауғанстан моджахедтері осы қалаға шабуыл жасап, бірнеше күн бойы басып алды.
In 1885, Serhetabat and the surrounding region were seized from Afghanistan by Russian forces as a result of the Panjdeh Incident (also referred to as the Battle of Kushka), in which about 600 Afghan soldiers were overwhelmed by over 2500 Russian troops. The settlement was founded in 1890 as a Russian military outpost. A local rail line branching from Merv (now Mary) on the Central Asian Railway was inaugurated on 1 March 1901, causing some degree of international excitement. A point south of the city is the southernmost point of Turkmenistan and used to be the southernmost point of the Russian Empire and Soviet Union. A 10 metre stone cross, installed to commemorate the tercentenary of the Romanov Dynasty in 1913, is a memorial to this fact. This cross was one of four erected in 1913, but is the only one still remaining. In 1988, Afghan Mujahideen attacked and successfully captured this town and held it for several days.
Көлік
Кең өлшемді темір жол стансасында Ауғанстанға өтеді, Торғунди қарсы жағындағы темір жол соңғы стансасы болып табылады. Ол 1960 жылы салынған. 2018 жылдың ақпан айында Серхетабат және Торғунди арасындағы қолданыстағы темір жол желісі қызметке қайта қосылды. Бұл желі Хератқа дейін ұзартылуы жоспарлануда, онда ол Иранның Хаф қаласынан салынып жатқан темір жол желісімен байланысуы мүмкін. Серхетабат – Түрікменстанның А 388 тас жолының оңтүстік басы, ол қаланы Йолотен, Мургап және Мары қалаларымен байланыстырады. Ең жақын әуежай – Галайморда орналасқан.
The broad gauge railway crosses into Afghanistan at the station, Torghundi being the railhead station on the other side. It was built in 1960. In February 2018, the existing rail line between Serhetabat and Torghundi was restored to service. This line is planned to be extended to Herat, where it could potentially connect to a rail line under construction from Khaf, Iran. Serhetabat is the southern end of Turkmenistan highway A 388, which connects the city to Ýolöten, Murgap, and Mary. The nearest airport is at Galaýmor.
Климат
Серхетабаттың климаты жартылай шөлейтті (Кёппен климаттық жіктелімі BSk), суық қысы мен өте ыстық жазы бар. Қыс және көктемде жауын-шашын орташа мөлшерде болады, бірақ жаз өте құрғақ өтеді.
Serhetabat has a semi arid climate (Köppen climate classification BSk), with cool winters and very hot summers. Rainfall is moderate in winter and spring, but summer is extremely dry.