Кіріспе
Б.з.д. 4 ғасырындағы римдік плебстің трибуны Люций Секстий Секстий Латеран – римдік плебстің трибуны. Ол б.з.д. 368 және 367 жылдардағы Леггес Лицинияе Секстия заңдарын қабылдаған Гай Лициний Столомен бірге екі адамның бірі ретінде танымал. Бастапқыда бұл үш заңнан тұратын жиынтық болды. Бір заң бойынша, қарыздар бойынша төленген сыйақы негізгі сомадан есептеліп алынып, қалған сомасы үш жылдық тең үлестерге бөліп төленуге тиіс болды. Тағы бір заң бойынша, 500 югерадан (300 акр) асатын мемлекеттік жерді жеке меншікке иеленуге шектеу қойылды және мемлекеттік жерде 100 басқа астам мал жаюға тыйым салынды. Ең маңызды заң екі консулдың біреуінің плебей болуын қарастырды. Тоғыз рет қайта сайланған Люций Секстий Латеран мен Гай Лициний Столо он жыл бойы плебстің трибунаты қызметін атқарды. Б.з.д. 368 жылы қарыз және жер туралы заңдар қабылданды, бірақ консулдық туралы заң қабылданбады. Б.з.д. 367 жылы бұл заң қабылданды. Сол жылы екі плебстің трибуны қасиетті Сибил кітаптарының сақтаушылары болған дін қызметкерлеріне қатысты төртінші заңды ұсынды, ал Люций Секстий Латеран б.з.д. 366 жылға консул болып сайланды. Ливий оны "осы құрметке жеткен алғашқы плебей" деп жазды.
Lucius Sextius Sextinus Lateranus was a Roman tribune of the plebs and is noted for having been one of two men (the other being Gaius Licinius Stolo) who passed the Leges Liciniae Sextiae of 368 BC and 367 BC. Originally, these were a set of three laws. One law provided that the interest already paid on debts should be deducted from the principal and that the payment of the rest of the principal should be in three equal annual installments. Another one provided restricted individual ownership of public land in excess of 500 iugeras (300 acres) and forbade the grazing of more than 100 cattle on public land. The most important law provided that one of the two consuls be a plebeian. Having been reelected nine times, Lucius Sextius Lateranus and Gaius Licinius Stolo held the plebeian tribunate for ten years. In 368 BC the laws regarding debt and land were passed, but the law regarding the consulship was rejected. In 367 BC this law was passed. In the same year the two tribunes of the plebs proposed a fourth law concerning the priests who were the custodians of the sacred Sibylline Books, and Lucius Sextius Lateranus was elected to serve as consul for the year 366 BC. Livy wrote that he was "the first of the plebeians to attain that honour."
Он жыл бойы халық трибуны болған
Люций Секстий мен Гай Лициний бұл заңдарды б.з.б. 375 жылы олар плеббтердің трибундары болып сайланған кезде ұсынды. Оларға патрицистер қарсылық білдірді және заң жобаларын талқылауға кедергі келтірді. Жаза ретінде екі адам консулдық өкілеттігі бар әскери трибуналардың (консулдық трибуналар) сайлануына вето қойды, бұл бес жылға созылды. Олар тоғыз жыл қатарынан плебейлік трибунатқа қайта сайланды. 370 жылы олар Велитрей қаласына қарсы күресу үшін әскер жинау қажеттілігіне байланысты консулдық трибуналарды сайлауға рұқсат берді. 369 жылы заңдар, әсіресе консулдыққа қатысты заң, қызу пікірталас тудырды. 368 жылы заң жобаларын қабылдауға қарсы болған Марк Фурий Камилл диктатор болып тағайындалды. Бірақ ол себептерін нақты айтпай, қызметтен кетіп қалды. Плебейлер кеңесі пайыздар мен жер туралы заңдарды қабылдады, бірақ консулдық туралы заңды қабылдаудан бас тартты. Алайда, екі плебб трибуны барлық ұсыныстарды плебеялардың бірлескен дауысына салуды талап етті және егер бұл орындалмаса, қайта сайлануға түспейтіндерін уәделеді, олардың ұсынған шараларын плебеялар бірлесіп қабылдағысы келсе ғана қайта сайлануға негіз болатынын айтты. 367 жылы Люций Секстий мен Гай Лициний оныншы рет қызметтеріне қайта оралды және консулдық туралы заң қабылданды. Екі адам екі діни қызметкерден тұратын Дуумвири Сакрис Фейкундис коллегиясын, олар патрицистер болған және қасиетті Сибил кітаптарының сақтаушылары болған, жоюды және оны Децемвири сакрис Фейкундис коллегиясымен – дәл сондай міндеттерді атқаратын он діни қызметкерден тұратын коллегиямен алмастыруды ұсынды. Олардың бесеуі патрицистер, бесеуі плебеилер болуы керек еді. Заң қабылданды және бес патриций діни қызметкері мен бес плебей діни қызметкері сайланды. Ливийдің сөзінше, "Жеңісіне қанағаттанған плеббтер патрицистерге жол берді және консулдар туралы пікірталасты уақытша тоқтатып, әскери трибуналарды [консулдық өкілеттігімен] сайлауға рұқсат берді".
Консулдық құқық туралы заманауи бағалау
Кейбір заманауи тарихшылар консулдың плебей болуы керек деген заңға қатысты нақтылықтың жетіспеуін атап өтті. Ливий бұл заңды плебейлердің саяси өркендеуіне жасалған үлкен қадам деп қарастырды. Т. Дж. Корнелл Ливий мен оның деректемелеріне сәйкес, консулдықтың үнемі және үздірілмей бөлісуі б.з.б. 342 жылы плебей трибуны Луций Генуций ұсынған Лекс Генуциядан бастау алған. Алайда, Fasti consulares (жылдық оқиғалардың жылнамасы, онда жылдар консулдардың есімдерімен белгіленеді) бұл заңның бір консулдықты плебейдің міндетті түрде атқаруын қамтамасыз еткенін көрсетеді. Корнеллдің пікірінше, Лекс Генуция патрицийлер мен плебейлер арасында билікті бөлісуді шын мәнінде енгізген болуы мүмкін (әр әлеуметтік топтан бір консул болуын қамтамасыз ету арқылы), ал Лекс Лициния Секстия тек әкімшілік түзету болған, ол плебейлердің жоғары лауазымға қол жеткізуін әскери трибундардан консулдыққа ауыстырған. Осылайша, Луций Секстийдің бірінші плебей консулы болуы «көп емес әсерге» ие болады. К. фон Фриц пен Сорди де консулдар мен преторлар туралы заңның әкімшілік реформа болғанын айтады. Ливий б.з.б. 444 жылы консулдық билікпен әскери трибундардың құрылғанын жазды, себебі кейбір жылдары консулдықты консулдық трибундарымен алмастыру туралы шешім қабылданды (олардың саны үштен алтыға дейін ауысқан), бұл лауазым плебейлерге ашық болды және консулдыққа қол жеткізуді қалаған плебейлерге жасалған жеңілдік ретінде құрылды. Алайда, б.з.б. 444 жылдан б.з.б. 401 жылға дейін барлығы 100 трибунның тек екеуі ғана плебейлер болды. б.з.б. 400-376 жылдар аралығында тек б.з.б. 400, 399 және 396 жылдары осы трибундардың көпшілігі плебейлерді құрады (6-дан 4, 5 және 5), ал б.з.б. 379 жылы 6-дан 3 плебей болды. Корнелл үшін бұл бірнеше сұрақ тудырады: неге б.з.б. 444 жылдан б.з.б. 401 жылға дейін тек екі плебей болды? Неліктен, кейінгі кезеңде плебейлердің болуы олардың жоғары лауазымға лайықты екенін көрсетсе, плебейлердің консулдыққа қол жеткізуі плебейлердің саяси өркендеуінің маңызды кезеңі деп саналды? Неге бұл заңға осылай қарсылық болды? Көрсетілген деректер заңның тек консулдыққа жол ашқанын ғана емес, сонымен қатар жыл сайынғы екі консулдың бірінің патриций болуын талап еткенін көрсетеді. Алайда, заң қабылданғаннан кейін он екі жыл бойы, б.з.б. 355 жылдан б.з.б. 343 жылға дейін, екі консул да патрицийлер болды және консулдық тек содан кейін ғана ортақ лауазымға айналды.
Негізгі мәліметтер
Толық аты: Луций Секстий Секст (filius) Н. (nepos) Секстин Латеран.