Кіріспе

Кладово (серб. Кладово) – Сербияның шығысындағы Бор ауданында орналасқан қала және муниципалитет. Ол Дунай өзенінің оң жағасында жатыр.

Тарих

Костолак Кокофени мәдениетінің ерте қола дәуіріндегі қыш ыдыстары Донье Буторкеде, Кладовода табылды, сондай-ақ Мала Врбица мен Корбовода б.з.д. 14 ғасырға жататын бірнеше шағын қаз пішінді құмыралар кездесті. Корбовода ритуалдармен, меандрмен безендірілген қыш ыдыстармен және басқа да маңызды археологиялық заттармен бірге қола дәуіріне жататын некрополь табылған. Император Траян жақын жерде әйгілі Траян көпірін салдырды, ал Сербия жағында Понтес римдік бекінісі, Румыния жағында Дробета (кастра) орналасты. Орта ғасырларда славяндар мұнда Нови Град (Нови Град) деп аталатын жаңа қала салды, бірақ ол 1502 жылы венгрлер тарапынан қиратылды. 1524 жылы Осман империясы оны қайта жаңартып, жаңа атау берді: Фетхи Ислам (Fethülislam). 1666 жылы қалаға келген Осман саяхатшысы Евлия Челебидің сөзіне сүйенсек, тұрғындарының көп бөлігі жергілікті славян және түрік тілдерінде сөйлеген, ал кейбіреулері румын тілінде де сөйлеген. Званични сајт општине Кладово 1784 жылы Кладовода 140 мұсылман және 50 христиан үйі болған. Званични сајт општине Кладово 1929 жылдан 1941 жылға дейін Кладово Югославия Корольдігінің Морава Бановинасының құрамына кірді.

География

Қаланың шығысында Кладовский Пещар құмды аймағы, қара шегіртке ормандары және бұрын үлкен балық шаруашылығы болған Кладовский Рит деп аталатын батпақты аймақ орналасқан. Бұл жерде 140 түрлі құс қоныстанады, олардың 80-і осы аймақта ұялайды. Кішкентай шағала мен құсқұйрықтардың аралас колониялары бар, сондай-ақ аққулар, аққұйрықты бүркіттер, еуропалық аражегіштер және көптеген үйректер де кездеседі. Айналасындағы жерлер жабайы шошқалардың аң ауру орны болып табылады. Осожна және Лоличева Чесма сияқты көршілес географиялық жерлер жергілікті экскурсиялар үшін танымал аймақтар.

Климат

Кладово ылғалды субтропиктік климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfa).

Демография

2011 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша, муниципалитетте 20 635 адам тұрады.

Ерекшеліктері

Кладовода бір аурухана, екі балабақша және мектепке дейінгі орталық, бір бастауыш мектеп (1-ден 8-ге дейінгі сыныптар), бір жоғары мектеп және бірнеше кәсіптік училищелер бар. Дунай өзені халықаралық стандарттар бойынша ластанған болса да, көптеген адамдар әлі де балық аулайды. Электр стансасы салынбастан бұрын бұл аймақтағы осетр икрасы өте танымал болды және Батыс Еуропа мен АҚШ-қа деликатес ретінде экспортталды. 1960 жылдары Кладоводан жылына 3 тоннаға дейін икра экспортталды. Сол кездегі рекордтық аулау – іріңді осетр балығы. Алайда, 1793 жылғы деректерде Кладво икрасының ерекшелігі – балықтардың Қара теңізден Дунайға қарай ұзақ сапар кезінде икраның жетілуі екендігі айтылған. Сондай-ақ, икра құрғату әдісімен дайындалған. Жақын жердегі археологиялық орындарға Рим императоры Траянның көпірінің қалдықтары, Траянның тақтасы, Дунайдың Темір қақпалары арқылы Траян жолының қалдықтары және Римнің Диана бекінісі жатады. Траян көпірі Кладоводан 5 км төмен орналасқан. Оның ұзындығы 1200 метр, 20 тірегі болған. Траянның ізбасары Адриан дактардың шабуылына жол бермеу үшін көпірді ішінара бұзған, ал кейін ол ұмытылған. Көпір Римдегі Траян бағанасында бейнеленген. 16 ғасырға дейін ол ең үлкен көпір болған. 1856 жылы Дунай өзенінің деңгейі рекордтық төмендікке жеткенде, 20 тірегі көрініп тұрды. 1906 жылы Дунай комиссиясы кеме қатынасына кедергі келтіретін екі тіректі жоюды шешті. 1932 жылы су астында 16 тірек болған, бірақ 1982 жылы археологтар тек 12-сін ғана картаға түсірді; қалған төртеуі су ағысымен кетіпті. Қазір Дунайдың екі жағалауында тек кіреберіс тіректер ғана көрінеді. 1967-72 жылдары «Темір қақпа I» су электр стансасының құрылысы нәтижесінде жасанды Дьердап көлі пайда болды. Көл жағалауындағы ежелгі римдік жолды су басқан, ал ескі жолдың қалған бөлігі – 25 метр биіктікте орналасқан Tabula Traiana, римдік ескерткіш тақтасы. Дьердап ұлттық паркі көрнекті көріністер, аң аулауға қолайлы жерлер және көптеген жаяу серуендеу жолдары ұсынады (көптеген жолдар жақсы белгіленбеген немесе күтілмеген, сондықтан жаяу серуендеу тәжірибелілерге ғана ұсынылады). Қалада екі қонақ үй бар: «Đerdap» және «Aquastar Danube». Қалаға жақын жерде (Белградқа баратын жолда 8 км қашықтықта) «Караташ» (түрікше kara tash – «қара тас») атты жастар лагері орналасқан, ол кейбір туристерді қабылдай алады. Кладовода көптеген кафелер мен мейрамханалар бар, кейбіреулерінде кешке дейін тікелей музыка ойнатылады. Қалалық кемежай Дунай өзенінің бойында орналасқан және жаяу және велосипедпен жүруге арналған. Кладовода жағажай, Дьердап археологиялық мұражайы, Санкт-Георгий православие шіркеуі және жаяу жүргіншілер аймағы (Кладово Скадарлия) бар. Кладово Еуропалық велосипед жолында орналасқан. 2016 жылы қала арқылы 16000 велосипедші өтті. 2017 жылы Белград-Кладово автобус бағыты Сербияда велосипед тасымалдаушылары бар автобустардың жалғыз бағыты болды. Жақын маңдағы Текия және Брза Паланка ауылдары да өзен жағасында жағажайлар құрды. Басқа туристік тартымдылықтарға Темір қақпа I электр стансасына ұйымдастырылған сапарлар, жергілікті ас және Кладово мен Неготин арасындағы шарап өсіру аймағы, Неготин аңғары жатады. 19 ғасырда осында өндірілген шарап Белградқа, Нови-Садқа, Будапештке, Венаға және т.б. жеткізілді. 2019 жылға дейін, одан да ауқымды жөндеу жұмыстары басталғанға дейін.