Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ешуа кітабындағы Иерусалим патшасы
King of Jerusalem in the Book of Joshua
Ешуа кітабына сәйкес, Адонизедек (ʾĂḏōnī ṣeḏeq, сондай-ақ Адони Зедек деп транслитерацияланған) – исраилдіктердің Қанаанға шабуыл жасаған кезде Иерусалимнің патшасы болған. Чейне мен Блэктің айтуынша, бұл есім бастапқыда «Цэдек – Раббы» дегенді білдірген, бірақ кейін «әділдіктің Раббы» немесе «менің Раббым – әділдік» деп түсіндірілген болуы мүмкін. Адонизедек көршілес аморлық билеушілердің (Хеброн патшасы Хохам, Ярмут патшасы Пирам, Лахыш патшасы Яфия және Еглон патшасы Дебир) бесінің одағын басқарып, шабуылға қарсы тұрды, бірақ одақтастар Гибеонда жеңіліске ұшырады және Бет-Хороннан қуғыншылардан ғана емес, сонымен қатар қатты нөсерден де зардап шекті. Бес патша Мақкедадағы бір үңгірге тығылып, шайқас аяқталғанға дейін онда тұтқынға алынды. Ешуа оларды әкеліп, өзінің алдына келтіруге бұйырды, содан кейін олар қорланды және өлімге кесілді. Мидраш бойынша, Адони-Зедек есімі «Цэдектың Иесі» деп аударылады, яғни «Иерусалимнің», әділдік қаласы. Жаратылыс кітабының 14:18-20 аяттарында Адони-Зедекке дейін 600 жыл бұрын Иерусалимде Мәлхи-Зедек есімді басқа билеуші болғаны айтылады. Мүмкін, Цэдек – Дәуіт патшадан бұрын Иерусалимді билеген әулеттің аты немесе лақабы болған. М.Г. Истон 1894 жылғы «Истонның Киелі кітап сөздігінде» Адонизедекті Иерусалим патшасы `Абди Хеба («Хебаның құлы») деп сипаттайды, ол шамамен 1350 ж.б.д. Мысыр фараонына бірнеше хат жазған. Оның Мысыр патшасына жазған алты хаты Амарна хаттарына енген, ал жетіншісінде одан айтылған.
According to the Book of Joshua, Adonizedek ( ʾĂḏōnī ṣeḏeq, also transliterated Adoni zedec) was king of Jerusalem at the time of the Israelite invasion of Canaan. According to Cheyne and Black, the name originally meant "Ṣedeḳ is lord", but this would likely have been read later as meaning "lord of righteousness" or "my lord is righteousness". Adonizedek led a coalition of five of the neighboring Amorite rulers (Hoham, king of Hebron; Piram, king of Jarmuth; Japhia, king of Lachish; and Debir, king of Eglon) in resisting the invasion, but the allies were defeated at Gibeon, and suffered at Beth horon, not only from their pursuers, but also from a great hail storm. The five allied kings took refuge in a cave at Makkedah and were imprisoned there until after the battle, when Joshua commanded that they be brought before him; whereupon they were brought out, humiliated, and put to death. According to the Midrash, the name Adoni zedek is translated as "Master of Zedek"—that is, "of Jerusalem", the city of righteousness. Genesis 14:18 20 records that, some 600 years prior to Adoni zedek, there was another ruler of Jerusalem named Melchi zedek. It may be possible that Zedek was a dynastic name/title for the rulers of Jerusalem before David. M. G. Easton, in the 1894 Easton's Bible Dictionary, identifies Adonizedek with a king of Jerusalem called `Abdi Heba ("servant of Heba"), who around 1350 BC wrote several letters to the Pharaoh of Egypt. Six of his letters to the king of Egypt are included in the Amarna letters, and he is mentioned in a seventh.
Халықтық мәдениетте
Адонизедекті актер және Болсонароның бұрынғы мәдениет министрі Марио Фриас бразилиялық "Терра Прометида" телесериалында сомдады. Сериалда Адонизедек жоғары мінезді патша ретінде көрсетілген, кейіннен анасы мен әйелінің қаңқаларын сақтап, олармен сөйлескені арқылы оның садист екені анықталды.
Adonizedek was portrayed by Actor and Bolsonaro's once Secretary of Culture Mário Frias in the Brazilian soap opera A Terra Prometida, in it Adonizedek is portrayed as an arrogant king later revealed to be sadistic as well by keeping and talking to his mother and wife skeletons.