Кіріспе

Сирая тайваньдықтар - Тайваньның жергілікті халқы. Сирая Тайвань аралының оңтүстік-батыс бөлігіндегі және шығыс жағалауының тиісті бөліктеріндегі тегіс жағалаулық жазықтарды қоныстанды; бұл аймақ бүгінде Тайнань қаласы мен Тайтун округімен сәйкестендіріледі. Бұл топты кем дегенде төрт қауым құрайды: Маттау, Соланг, Бакклоанг және Синккан. Алғашқы төрт қауым қазіргі Маду, Цзяли, Шанхуа және Синши аудандарына сәйкес келеді. Сираялар - жазық жерлердегі жергілікті халықтар (Пингпу) , яғни таулы аймақтардан гөрі тегіс жағалау аймақтарында тұрады. Тайваньның басқа да жергілікті халықтары сияқты олар этникалық және тілдік жағынан австронезиялық. "Тайвань" атауы (тарихи түрде Тайуван, 臺員 және басқа нұсқалары) Сирая тілінен шыққан. Сираянға жататын австронезиялық тілдер отбасына Батыс Тынық мұхит аймағындағы ең көп сөйленетін тілдер жатады, әсіресе Бахаса Индонезия, Яван, Тагалог (немесе филиппиндік ретінде стандартталған) және малай. Тайван мен Макатао Сираяның екі қауымдастығы деп саналатын, бірақ қазіргі уақытта тілдік жаңалықтарға, мәдени ерекшеліктерге және жергілікті халықтың өзін-өзі тануына негізделген тәуелсіз жергілікті халықтар ретінде жіктеледі.

Қазіргі тарих

Тайваньның Сирая аймағындағы порт 1683 жылы Цинь династиясы Қытайға қосылғаннан кейін, біртіндеп мәдениетке ену процесі Сирая тілінің қолданыстан шығуына әкелді. Оның соңғы рет 1908 жылы, Тайвань жапон билігі астында болғаннан кейін, қолданылғандығы туралы дерек бар.

Мәдениет

Әдетте Сираялар бір-бірімен үнемі қақтығысып тұратын ауылдарда өмір сүрген. Әйелдер ауыл шаруашылығы мен дінмен айналысты, ал ерлер аң аулау, соғыс және шешім қабылдаумен айналысты. Ерлі-зайыптылар бірге тұрмайтын, әйел ата-анасымен, күйеу ерлер бөлмесімен тұратын; егер олар бір-бірін көргісі келсе, күйеу жасырын түрде келуге мәжбүр болатын. Сираялар ерекше болды, өйткені әйелдердің көпшілігі отыздың ортасына дейін балалы болмады және егер әйел осыдан бұрын жүкті болса, онда абортты әдетте ауыл шаманы орындайтын, ал әйелдердің көпшілігі өмір бойы бірнеше аборт жасайтын. Сираялар бала туу мен баланы тәрбиелеу соғыста табысқа жетуге кері әсер етеді деп сенгендіктен, бала туу күйеуі жауынгерліктен зейнеткерлікке шыққанша (әдетте қырық жаста) кейінге қалдырылды. Оның әйелі одан бірнеше жас кіші болғандықтан, әлі де бірнеше жыл бала көтеру мүмкіндігі бар.

Тіл

Тайвань журналының хабарлауынша, Тайваньның Academia Sinica тарихшылары мен лингвистері 2006 жылдың 14 ақпанында олардың зерттеушілер тобы Синккан қолжазбалары (немесе Синканг қолжазбалары) деп аталатын 187-дың 80% -ын, 17 және 18 ғасырлардағы құжаттар жиынтығын 17 ғасырда голландиялықтар енгізген романдық жүйе арқылы Сирая халқы сөйлеген тілде жазылған деп жариялады. Сираяларды мәсіхшілікке айналдыру үшін голландиялық миссионерлер сирая тілін оқып, оны жазу үшін романша жазуды ойлап тапты, сираялықтарды оны қолдануды үйретті және Жаңа Келісімді сирая тіліне аударуды бастады. Голландиялық миссионерлер Матай кітабының сираян тіліне аударылған көшірмелері сақталып қалды.