Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Сент-Кантен шайқасы

Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі шайқас. Сент-Квентин шайқасы (кейде Гизаның бірінші шайқасы деп аталады) 1914 жылдың 29-30 тамызы аралығында Бірінші дүниежүзілік соғыс барысында болды.

Шайқас

1914 жылдың 26 тамызындағы түні одақтастар Ле-Катодан Сент-Квентинге шегінді. Барлық бағытта шегінумен француз күштерінің бас қолбасшысы Жозеф Жоффре Бесінші армияға (генерал Шарль Ланрезак) неміс әскерінің шабуылын тоқтату үшін қарсы шабуыл жасауды бұйырды. Бұл, француздық Төртінші армиядан оң жақтан 6 шақырымдай қашықтықта болса да, және сол жақтағы Британдық экспедициялық корпусының (BEF) үздіксіз шегінуіне қарамастан болды. Бесінші армияның қозғалысы 28 тамызда басталды, солтүстікке қарап тұрған армия батысқа, Сент-Квентинге қарай бұрылды. 29 тамызда Бесінші армия Сент-Квентинге барлық күшімен шабуыл жасады. Немістер француз офицерінің бұйрықтарын қолға түсірді, ал Германияның 2-армиясының қолбасшысы генерал Карл фон Бюловқа дайындыққа уақыт болды. XVIII корпустың қалаға қарсы шабуылдары ауыр шығынға әкелді, бірақ оң жақтағы X және III корпустар I корпустың қолбасшысы генерал Луи Франше д'Эсперидің басшылығымен қайта жиналды. Оң жақтан Гизге қарсы шабуылдар жасалды, бұл немістерді, соның ішінде гвардиялық корпусты кері шегінуге мәжбүр етті. Сол түні Жоффре Ланрезакқа шегінуді жалғастыруды және Оаз өзенінің үстіндегі көпірлерді жоюды бұйырды. Бұл бұйрық Бесінші армияға 30 тамызда таңертең жетті, ал шегіну бірнеше сағаттан кейін басталды. 2-армия бұл қадамға қарсы шықпады, шабуылға түспеді және қудаламады. Бюлов 2-армияның Оаз өзенімен бөлінгенін анықтады, бұл француз шабуылын екі жақтан да қарсы шабуылдармен қоршауға мүмкіндік берді. Француздардың 2-армияның ішкі қанаттары арасындағы алшақтықты пайдалану қаупі Бюловты сақтық саясатын ұстануға мәжбүр етті және ішкі қанаттағы корпустарға француздық X корпусына қарсы шабуыл жасауды бұйырды. Түстен кейін француз шабуылдары тойтарылды, ал 14-дивизияға Сомма аймағынан соғысқа араласу үшін алға жылжуға бұйрық берілді. Дивизия командирі дивизияны демалуға және Бесінші армияның артына түсу үшін Ла-Ферге ілгерілеуге дайындалуға бұйрық берілгенін елемеді. VII корпус командирі генерал-лейтенант Карл фон Айнемнің шешімі жоққа шығарылды және 2-армияның барлық корпустарына шабуыл жасауға және шешуші жеңіске жетуге бұйрық берілді. Бюлов шайқас туралы Oberste Heeresleitung (OHL, неміс әскерлерінің жоғарғы бас штабы) есебін сымсыз байланыс арқылы жеңіс деп хабарлады, бірақ түнде қолға түскен құжаттар он үш француз дивизиясының 6,5 неміс дивизиясына шабуыл жасағанын көрсетті. Бюлов 1-армияға (генерал Александр фон Клюк) 30 тамыздағы шабуылға қолдау сұрап штаб офицерін жіберді. Гвардиялық корпус шаршағандықтан таңертең шабуылға түсе алмайды деген күдік туды, командирге қажет болған жағдайда Оаздың артына шегінуге рұқсат берілді; француздың сол қанатын қоршау мүмкіндігі өткен еді және таңертең жергілікті артықшылықтарды пайдалану операциялары бұйрық берілді. Француздар 30 тамызда таңертең шабуылды қайта бастады, бірақ олар тоқталған шабуылдарды ғана жасады, олар тойтарылды; неміс қарсы шабуылдары түстен бұрын басталды. Оаз аңғарындағы жер батпақты, терең арналармен тілінген, бұталармен жабылған және көтерілген жерлермен ерекшеленді. Неміс жаяу әскері екі тараптан да артиллериялық оқ жаудырулармен баяу алға жылжиды. Түстен кейін әуедегі барлау есебінен француздардың артқы жасақтарының артына шегінгені анықталды. Бюлов майдан артиллериясымен кішкентай жаяу әскер топтарын қудалауға бұйрық берді, ал негізгі күш шаршағандықтан және Ла-Фер бекінісі жалпы алға жылжуға кедергі келтіретініне алаңдағандықтан демалу үшін тоқтап тұрды, ал 1-армия француздарды батыстан қоршап алып, 1 қыркүйекте шабуылдайды. 2-армияның кішкентай күштермен қудалауы нәтижесінде 4 зеңбірек, 16 пулемет және шамамен 1700 тұтқын қолға түсті.

On the night of 26 August 1914, the Allies withdrew from Le Cateau to St. Quentin. With retreat all along the line, the commander in chief of the French forces, Joseph Joffre, needed the Fifth Army (General Charles Lanrezac) to hold off the German advance with a counter attack, despite a 4 mile (6 km) separation from the French Fourth Army on the right flank and the continual retreat of the British Expeditionary Force (BEF) on the left flank. The movement of the Fifth Army took most of 28 August, turning from facing north to facing west against St. Quentin. On 29 August the Fifth Army attacked St. Quentin with their full force. The Germans captured orders from a French officer and General Karl von Bülow, commander of the German 2nd Army had time to prepare. The attacks against the town by the XVIII corps was a costly failure but X and III corps on the right were rallied by the commander of I Corps, General Louis Franchet d'Esperey. Advances on the right were made against Guise and forced the Germans, including the Guard Corps, to fall back. That night, Joffre ordered Lanrezac to resume his retreat and destroy the bridges over the Oise as he fell back. The orders did not reach the Fifth Army until the morning of 30 August, and the retreat began several hours late. The move went unchallenged by the 2nd Army, which neither attacked nor pursued. Bülow found that the 2nd Army was separated by the Oise, which offered the possibility of enveloping the French attack with counter attacks from both flanks. The risk that the French could exploit the gap between the inner flanks of the 2nd Army, led Bülow to choose a cautious policy of preventing the danger and ordered the corps on the inner flanks to close up and counter attack the French X Corps. Later in the afternoon French attacks were repulsed and the 14th Division was ordered to advance from the Somme area to intervene in the battle. The divisional commander ignored the order to let the division rest and prepare for an advance on La Fère to get behind the Fifth Army. Lieutenant General Karl von Einem the VII Corps commander was overruled and all corps of the 2nd Army were ordered to attack and obtain a decisive victory. Bülow reported the battle to Oberste Heeresleitung (OHL, supreme command of the German armies) by wireless as a victory but during the night, captured documents revealed that thirteen French divisions had attacked 6½ German divisions. Bülow sent a staff officer to the 1st Army (General Alexander von Kluck), to request support for the attack on 30 August. Doubts emerged that the Guard Corps could attack in the morning due to exhaustion and the commander was authorised to withdraw behind the Oise if necessary; the possibility of enveloping the French left flank had passed and operations for local advantage were ordered for the morning. The French resumed the offensive on the morning of 30 August but managed only disjointed attacks which were repulsed; German counter attacks began before noon. The terrain in the Oise valley was marshy, cut by deep streams and covered by underbrush, with rising ground beyond. German infantry made slow progress through extensive artillery bombardments by both sides. By early afternoon, aircraft reconnaissance reports showed that the French had begun to withdraw behind rearguards. Bülow ordered a pursuit by small infantry parties with field artillery, while the main force paused to rest, due to exhaustion and to concern that the fortress of La Fère obstructed a general advance and would have to be masked while the 1st Army enveloped the French from the west and then attacked on 1 September. The 2nd Army pursuit by small forces took only four guns, 16 machine guns and c. 1,700 prisoners.