Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1820 жылы Уолтер Скотттың романы
1820 novel by Walter Scott
"Абат" (1820) – сэр Уолтер Скотттың тарихи романы, "Уэверли" романдарының бірі. "Монастырь" романының жалғасы болып табылады, оқиғалары 1567 және 1568 жылдары өтеді. Роман Лохлевен қамалынан Шотландия королевасы Мэридің қашуымен және Лангсайд шайқасындағы жеңілісімен, соңында Шотландиядан кетуімен құлшына тоқтайды.
The Abbot (1820) is a historical novel by Sir Walter Scott, one of the Waverley novels. A sequel to The Monastery, its action takes place in 1567 and 1568. It reaches its climax in the escape of Mary, Queen of Scots from Lochleven Castle leading to her defeat at the Battle of Langside and her final departure from Scotland.
Құрамы және көздері
Скотт 1817 жылдың жазында Лохлевен қамалындағы Шотландия королевасы Мэридің тұтқындалуын бейнелейтін роман жазуды ойластырған болуы мүмкін. 1819 жылдың тамызында ол Лохлевен материалдарын қосу мақсатындағы роман (кейін "Монастырь" деп аталды) жұмысын бастаған болуы ықтимал. Ол оны "Иванхоу" романын аяқтау үшін тоқтатты, ал қарашада жазуды қайта бастағанда үш томдық екі роман жазуға жететін материалдың бар екенін түсінді. Ол 1820 жылдың ақпан айының соңына дейін "Монастырь" романын аяқтады. "Абат" романы сәуірдің екінші жартысында басталды және 11 тамызда аяқталды (кіріспе хаттан басқа). Скотттың кітапханасында Шотландия королевасы Мэриге қатысты көптеген еңбектер жинағы болды, солардың ішінде Джордж Чалмерстің 1818 жылы жарық көрген "Мэри, Шотландия королевасының өмірі" ең соңғысы еді. Ол Дарнлидің өліміне қатысты оның рөлі туралы мәселені талқылаудан жалтарғанын атап өту керек, бұл мәселе бұрыннан бері талқылаулардың басты тақырыбы болып келген. Романның басқа тарихи тұлғаларының мінездемесі негізінен Скотттың өзіне тиесілі, бірақ ол өзінің жинағынан оқиғалар мен айтылған сөздердің толық мәліметтерін алуға мүкіндік алды.
It seems likely that Scott was considering a novel depicting the imprisonment of Mary Queen of Scots at Lochleven Castle as early as the summer of 1817. It is further likely that in August 1819 he began work on a novel (soon called The Monastery) which was intended to include the Lochleven material. He laid that aside to complete Ivanhoe, and by the time he resumed writing in November he realised he had sufficient material to make two three volume novels. He completed The Monastery before the end of February 1820. The Abbot was begun in the second half of April and finished (with the possible exception of the Introductory Epistle) probably on 11 August. Scott had in his library an extensive collection of works relating to Mary, Queen of Scots, the most recent being the Life of Mary, Queen of Scots by George Chalmers which appeared in 1818. It is noteworthy that he refuses to address the question of her role in the death of Darnley, which had long tended to dominate discussions. The characterisation of the other historical figures in the novel is essentially Scott's own, though again he was able to glean details of actions and utterances from his collection.
Басылымдар
"Эббот" Арчибальд Констебл мен Джон Баллантайн 1820 жылдың 2 қыркүйегінде Эдинбургте, ал Лонгман, Хёрст, Рис, Орм және Браун екі күннен кейін Лондонда жариялады. 1827 жылға дейінгі "Уэверли" романдарының барлығы сияқты, бұл басылым да анонимді болды. Басылымның тиражы 10 000 дананы құрады, ал бағасы 1 фунт 4 шиллинг (£1,20) болды. 1830 жылдың басына дейін Скотттың романмен қайта айналысқанына ешқандай себеп жоқ, ол мәтінді қайта қарастырып, "Магнум" басылымы үшін кіріспе мен түсіндірмелер қосты, ол 1831 жылдың қаңтар және ақпан айларында 20 және 21 том ретінде жарық көрді. Кристофер Джонсонның стандартты қазіргі заманғы басылымы 2000 жылы "Уэверли" романдарының Эдинбург басылымының 10-томы ретінде жарияланды: ол негізінен қолжазбадан жасалған түзетулермен және Дуглас отбасының туыстық байланыстарын нақтылау үшін енгізілген редакциялық өзгерістермен бірінші басылымға негізделген; "Магнум" материалы 25b томға қосылған.
The Abbot was published by Archibald Constable and John Ballantyne in Edinburgh on 2 September 1820 and by Longman. Hurst, Rees, Orme, and Brown in London two days later. As with all of the Waverley novels before 1827 publication was anonymous. The print run was 10,000 and the price £1 4s (£1.20). There is no reason to suppose that Scott was involved with the novel again until the beginning of 1830 when he revised the text and added an introduction and notes for the 'Magnum' edition where it appeared as Volumes 20 and 21 in January and February 1831. The standard modern edition, by Christopher Johnson, was published in 2000 as Volume 10 of the Edinburgh Edition of the Waverley Novels: it is based on the first edition with emendations mainly from the manuscript and a set of editorial changes to rectify the Douglas family relationships; the Magnum material is included in Volume 25b.
Сюжетке кіріспе
Ол негізінен 1567 жылы Лохлевен қамалында Мэри патшайымның тұтқынға алынуы, оның қашып кетуі және жеңілісі туралы баяндайды. Бұған параллель Роланд Греймнің махаббаты, қарапайым бірақ қайратты жас жігіт. Ол Мэри Авенел және оның күйеуі Гальберт Глендиннингтермен Авенел қамалында тәрбиеленеді. Роланд регент Мюррейдің тапсырмасымен Мэри Стюарттың жеке беткейі болу үшін, оны күзету нұсқауымен жіберіледі. Ол патшайымның сүйкімді қыздарының бірі Кэтрин Сейтонға ғашық болады. Кейіннен ол Авенелдің мұрагері екені анықталады. Эдвард Глендиннинг, Гальберттің інісі, осы романның басты кейіпкері, бұрынғы романда сипатталған монастырдың соңғы аббаты.
It is concerned mainly with Queen Mary's imprisonment at Lochleven Castle in 1567, her escape, and her defeat. Parallel to this is the romance of Roland Graeme, a naive but spirited youth. He is brought up at the castle of Avenel by Mary Avenel and her husband, Halbert Glendinning. Roland is sent by the Regent Murray to be page to Mary Stuart with directions to guard her. He falls in love with Catherine Seyton, who is one of the ladies in waiting to the queen. He is found later to be the heir to Avenel. Edward Glendinning, the brother of Halbert, is the abbot of the title, the last abbot of the monastery described in the preceding novel.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Монастырьдің соңғы оқиғаларынан бері он жыл өткен еді, осы уақыт ішінде Халберт регентке көрсеткен қызметі үшін рыцарь атағын алды, ал леди Авенел иті судан құтқарған Роландты өршілдікпен тәрбиеледі. Баласы қожайынының қамқорлығында өсті, бірақ оның капелланы мен қызметшілері оны ұнатпады. Соңында, ол соколовшіге dirk-пен шабуылдауға әрекеттенгеннен кейін, өзінің бағын іздеу үшін босатылды. Оған Әке Амброзийдің құпия түрде Рим дінін үйреткен, ал әжесі оның асыл текті екеніне сендірген. Ол енді оны Кэтрин Сейтонмен таныстырды, содан кейін аббатқа ертіп барды, онда маскарадқа келгендердің тойын Сэр Халберттің Эдинбургке жол тартқанда келуі үзіліске ұшырады, ол жасты өзінің отрядына қосты. Елордаға жеткенде ол көшедегі төбелесте Лорд Сейтонға көмектесті және Мюррей графымен танысты, ол оның қысқа мерзімде саяхаттауға дайын болуын қалады. Адам Вудкокпен бірге ол қонақүйге барды, ал Генри Сейтон (ол Кэтрин екеніне сенді) оған заңды билеушісі бұйырғанға дейін қынаптан шығармауы керек семсерді тапсырды. Содан кейін ол Королева Марияның үйіне қосылатынын біліп, Лорд Линдсеймен бірге аралда орналасқан Лохлевен қамалына барды. Онде ол Кэтрин оған қызмет ететінін көрді және оның семсер қынабындағы хатқа сәйкес, оның бас тартуын қол қойған кезде куә болды. Бірнеше ай өткеннен кейін, Хендерсон оны қайтадан дінге қайтаруға тырысқаннан кейін, Роланд Кэтриннен Әке Амброзий монастырьдан қуылғанын білді және ол оның құрметі үшін тұтқынға алынған королеваның бостандығын қалпына келтіруге көмектесуге уәде берді. Джордж Дугластың қашу жоспары Лохлевен ханымының еңбекқорлығынан сәтсіз аяқталды, Роланд жалған кілттер жиынтығын жасауға кірісті, ал абат Сэр Уильям күзетуге жіберген қарулы адам ретінде маскировкаланып келді. Комендант сағаты соққаннан кейін жағалаудан алдын ала келісілген сигнал берілді, сонда Роланд өзінің жалған кілттерін нағыз кілттермен ауыстырды. Түн ортасында бақ қақпасы ашылды, қайық күтіп тұрды, Генри Сейтон алға шықты және королева барлық қолдаушыларымен бірге қауіпсіз суға шықты, дабыл қағылды. Бірақ Роланд, олар басталмас бұрын, түрмешілерінің құлыптарын бұру үшін кері жүгірді, және олар мылтықпен жете алмайтынша Джордж Дуглас Марияны өзінің алдына қойып қорғады. Құрлыққа шыққаннан кейін аттар дайын болды және таң атпай-ақ олар Батыс Лотиандағы Лорд Сейтонның қамалына жетті, ол мықты гарнизонмен бекітілген. Келесі күні таңертең королева Роланд пен Генри Сейтонның арасында бейбітшілік орнатуға тырысқанда, оның әжесі тыныштан шығып, оның Джулиан Авенелдің ұлы екенін, ол Сэр Джон Фостермен шайқаста қаза тапқанын мәлімдеді. Лорд Сейтон да оны таныды және ұлының оған қол берісін талап етті. Көптеген қолдаушыларымен шайқасқа дайын күйде және абатпен бірге корольдік отряд Думбартонға қарай бет алды, онда Франциядан көмек күтілді. Бірақ оларды регенттің әскері ұстап алды, содан кейін қаһарлы шайқас болды. Королева бір қарағайдың жанында тұрды, оны адал жанкүйері Джордж Дуглас қатаң қарумен күзетті, ал оның паж шайқасты бақылау үшін алға жылжыды. Шабысқа бір сағатқа жуық уақыт кетті, Сэр Халберт Марияның қолдаушыларының қанатын шабуылдады, олар толығымен жеңілді, Генри Сейтон қаза тапты, ал жанжақты жараланған Дуглас көзін бұрмай көз жұмды. Бұдан әрі көмек күтуден үмітін үзген королева Элизабеттің мейіріміне сенудің қауіпті шешімін қабылдады және өзінің ізбасарларымен қоштасып, Англияға кемеге отырды. Роланд көп ұзамай Авенелдің мұрагері ретінде өз құқықтарын растады және екі жылдық тұрудан кейін Кэтринге үйленді.
Ten years had passed since the final events of The Monastery, during which Halbert had been knighted for his services to the regent, and Lady Avenel had adopted Roland, whom her dog had saved from drowning. The boy grew up petted by his mistress, but disliked by her chaplain and servants; and at length, having threatened to dirk the falconer, he was dismissed to seek his fortune. He had been secretly taught the Romish faith by Father Ambrose, and led by his grandmother to believe that he was of gentle birth. She now introduced him to Catherine Seyton, and then accompanied him to the abbey, where the revels of some masqueraders were interrupted by the arrival of Sir Halbert on his way to Edinburgh, who attached the youth to his train. On reaching the capital he aided Lord Seyton in a street fray, and was introduced to the Earl of Murray, who desired him to be ready to travel at short notice. In company with Adam Woodcock he adjourned to an inn, and was entrusted by Henry Seyton (whom he believed to be Catherine in male attire) with a sword, which he was not to unsheath until commanded by his rightful sovereign. He then learnt that he was to be attached to the household of Queen Mary, and accompanied Lord Lindesay to the castle of Lochleven, situated on an island, where he found Catherine in attendance on her, and was present when, in compliance with a note contained in his sword sheath, she signed her abdication at the behest of the Secret Council. After a lapse of several months, during which Henderson attempted to convert him, Roland learnt from Catherine that Father Ambrose had been evicted from his monastery, and he pledged himself, for her sake, to assist the imprisoned queen in recovering her freedom. A plan of escape arranged by George Douglas having failed through the vigilance of the Lady of Lochleven, Roland undertook to forge a false set of keys, and the abbot arrived disguised as a man at arms sent by Sir William to take part in guarding the castle. As soon as the curfew had tolled, a preconcerted signal was made from the shore, and Roland contrived to substitute his forged keys for the real ones. At midnight the garden gate was unlocked, a boat was in waiting, Henry Seyton came forward, and the queen, with all her adherents, was safely afloat, when the alarm was given. Roland, however, had run back, ere they started, to turn the locks on their jailers, and, until they were out of reach of musketry, George Douglas protected Mary by placing himself before her. On landing, horses were in readiness, and before daybreak they reached Lord Seyton's castle in West Lothian, which was strongly garrisoned. The next morning, as the queen was endeavouring to make peace between Roland and Henry Seyton, who treated the page as a churl, his grandmother emerged from a recess and declared him to be the son of Julian Avenel, who was killed in the battle with Sir John Foster; Lord Seyton also recognised him, and insisted that his son should shake hands with him. Supported by a considerable number of adherents in battle array, and accompanied by the abbot, the royal party moved onwards for Dumbarton, where help from France was expected. They were, however, intercepted by the regent's forces, and a desperate battle ensued. The queen stood near a yew tree, guarded by her devoted admirer George Douglas in close armour, while her page pushed forward to watch the conflict. It had lasted nearly an hour, when Sir Halbert attacked the flank of Mary's supporters, and they were completely routed, Henry Seyton was killed, and Douglas, who was mortally wounded, expired without withdrawing his eyes from her face. Hopeless of further aid, the queen adopted the fatal resolution of trusting to Elizabeth's mercy, and, having bid adieu to her followers, took ship for England. Roland soon afterwards succeeded in obtaining proofs of his claim as the heir of Avenel, and was married to Catherine on her return from two years residence with her unhappy mistress.
Қабылдау
Сыншылар "Абат" романын "Монастырь" романынан кейін жақсы жағдайға оралған деп бағалады (Ақ ханымның болмауы ерекше айтылды), ал кейбіреулері осы романды "Уэверлимен" бірдей деңгейде санады. "Шотландияның Мэри королевасы" көп мақтауға ие болды, бірақ оның сарказмға құштарлығы көбінесе көңіл көшірді. Екатерина әсерлі болды, бірақ оның егіз бауыры оқырманның оған деген көзқарасын шатастырды. Джордж Дуглас пен Адам Вудкок әртүрлі жағдайларда моральдық өлшемқатар ретінде бағаланды. Роланның тұрақсыздығы сынға ілікті, ал оның әжесі Магдалена жиі қолданылатын, сәл өңдеусіз кейіпкер ретінде көрінді. Романның баяны сыншыларды екіге бөлді: бірі оны еркін, екіншісі жақсы басқарылған деп тапты. Эдинбургтағы және Лохлевеннен қашу сахналары ерекше тиімді деп есептелді. Көптеген сыншылар монастырь өмірін бейнелеуге және діни дауды бейтарап қарауға жағымды баға берді.
Reviewers generally welcomed The Abbot as a return to form after The Monastery (the absence of the White Lady being particularly noted), and some even saw the novel as ranking with Waverley. Mary Queen of Scots attracted much praise, though often qualified by disappointment at her fondness for sarcasm. Catherine was found striking, but her twin brother confused the reader's view of her. In their different ways George Douglas and Adam Woodcock were judged admirable as moral touchstones. There was criticism of Roland's instability, and his grandmother Magdalen came over as a clumsy over used type. The conduct of the narrative divided reviewers: some found it loose, others well controlled. The scenes in Edinburgh and the escape from Lochleven were highlighted as particularly effective. Several reviewers commented favourably on the depiction of monastic life and on the even handed treatment of the religious divide.
Алюзиялар мен сілтемелер
Роман Джеймс Джойстің "Арабы" әңгімесінде қысқаша айтылады.
The novel is briefly mentioned in James Joyce's short story "Araby".