Кіріспе
Франция маршалы (1562 ж.ө.) Жак д’Альбон, Сен-Андре графы (; 1505–1562 ж.ө.) – француз губернаторы, маршал және Генрих II-нің жақын досы. Ол мансабын Франсуа I патшалығы кезінде дофинге сенімді адам ретінде бастады. Сен-Андре мен ханзада оның әкесінің сарайдағы басшылығымен бірге тәрбиеленді. 1547 жылы Генрих таққа отырғанда, ол әкесінің орынбасары болып тағайындалды және Лион облысының генерал-лейтенанты қызметін атқарды. Сонымен қатар ол патшаның жеке кеңесіне енді және маршал және Ұлы канцлер болып тағайындалды. Италия соғыстары қайта басталғанда, Сен-Андре 1552 жылы императордың аймаққа жасаған жорығы кезінде жаңадан бағындырылған Верден қаласын қорғауға кірісті. 1553 жылы ол Пикардиядағы француз жорығында Анн де Монморенсиге бағынышты болды, бірақ екеуі де айтарлықтай жетістікке жете алмады. 1557 жылы ол Сен-Кентендегі апатқа куә болды және тұтқындалды, ал армияның көп бөлігі жойылды. Бір жыл тұтқында болғаннан кейін, құнды тұтқын ретінде, француз патшасын бейбіт келісімдерге келуге көндіру ниетімен сотқа баруға рұқсат берілді. 1559 жылы ол құтырылып, корольдің протестантизмге қатысты қатаң саясатты ұстануын қолдағандардың бірі болды, нәтижесінде Экуэн жарлығы жарияланды. Патшаның бейбітшілік тойы кезінде қайтыс болғаннан кейін, ол жас Франсуа II-нің қамқорлығында қалды және патшаға Амбуаз қастандығына қарсы күресуге көмектесті. Сол жылы жас патшаның ерте қайтысынан кейін ол жаңа либералды әкімшілікте өзіне орын таба алмады. Монморенси мен Гизбен бірге, ол протестантизмге қарсы күресу және Францияның католиктік сипатын сақтау мақсатымен одақ құрды, бұл одақ «үштік одақ» деп белгілі болды. Ол бірінші дін соғысы кезінде патшалық үшін күресті, Пуатье және Ангулем қалаларын басып алды, бірақ жеке антагонизмі бар аристократтардың қолынан Дрёде ұсталғаннан кейін өлімге кесілді.
Jacques d'Albon, Seigneur de Saint André (; c. 1505–1562) was a French governor, Marshal, and favourite of Henri II. He began his career as a confident of the dauphin during the reign of François I. Saint André and the prince were raised together under the governorship of his father at court. In 1547, at the advent of Henri's reign, he was appointed as his father's deputy, serving as lieutenant general for the Lyonnais. Concurrently he entered the king's conseil privé and was made a Marshal and Grand Chamberlain. With the resumption of the Italian Wars, Saint André found himself serving to protect the recently acquired city of Verdun during the emperor's campaign into the region in 1552. In 1553 he was subordinate to Anne de Montmorency in the French campaign in Picardy, however neither he nor Montmorency achieved much of note. In 1557 he was present during the disaster at Saint Quentin and was captured, while much of the rest of the army was destroyed. In captivity as a valuable prisoner for the next year he was granted leave to visit the court in the hopes he could convince the French king to come to the peace table. Having been ransomed in 1559 he was among those campaigning for the king to take a harder line on Protestantism, resulting in the Edict of Ecouen. With the death of the king during peace celebrations, he maintained his favour under the young François II, assisting the king in combating the Conspiracy of Amboise. After the young king's premature death later that year he found himself without a place in the new liberal administration. Alongside Montmorency and Guise he formed an alliance hoping to combat Protestantism and protect the Catholic character of France, popularly known as the 'triumvirate'. He campaigned for the crown during the first war of religion, succeeding in capturing the towns of Poitiers and Angoulême before being executed on the field of Dreux after being captured by an aristocrat with whom he had personal animosity.
Жас шағы мен отбасы
Жак д'Альбон, Сент-Андре сеньоры – француз. 1530 жылы Жан Генридің үй шаруашылығының губернаторы болып тағайындалды. Ол өзінің ұлы Жақты осы ортаға әкелді. Жак "enfant d'honneur" дәрежесіне ие болып, жас ханзадемен бірге тәрбиеленді. 1539 жылы Жанға маңызды Лион аймағының губернаторы және генерал-лейтенанты болып әрекет етуге құқық берілді. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның мүлігі оның қызына қалды, бірақ Екатерина де Медичи оның Конденің ұлына үйленуіне тыйым салды.
Сүйікті
1547 жылы Франсуа I қайтыс болды; Генри жерлеу рәсіміне қатысуға тиіс болмаса да, ол жақын серіктестері Сент-Андре мен Виелльвильмен бірге жол бойындағы үйден жерлеуді жасырын түрде тамашалады. Генри эмоцияға беріліп, жылай бастады; Виелльвиль мен Сент-Андре оның үлкен ағасының жылдар бұрын суға батып кеткені туралы жалған хабарды қуантып, оның қайғысын ашуға айналдыруға тырысқанын айтты. 1547 жылы таққа отырған кезде Сент-Андре генерал-лейтенант, губернатор және Лион аймағының сенешалы тағайындалды. Сол жылы ол ұлы палатаның иесі қызметіне көтеріліп, Франция маршалы болды. Клод д'Анбо Сент-Андренің жоғарылауы үшін маршалдық атағынан бас салды. Патшаның жеке кеңесшісі ретінде ол патшаның жатақханасында бірге тұрып, патшаға үлкен ықпал мен қолжетімділікке ие болды. 1550 жылы ол әкесінен Лион аймағының губернаторлығын мұра етіп алды. Оның билігінің алғашқы жылдары Сент-Андре мен оның әкесі Conseil Privé-нің тұрақты мүшелері болды, ал әкесі 1549 жылы қайтыс болғаннан кейін Сент-Андре эксклюзивті кеңестегі қатысуын жалғастырды. 1550 жылға қарай оның басқаруы Лион, Фор, Божоле, Овернь және Марш аймақтарын қамтыды. Ол аймақтағы ең бай және беделді адамға айналды.
Соғыс
1551 жылы Италия соғыстарының қайта басталуымен Франция бастапқыда сәттілікке жетіп, Үш епископтық аймағын бағындырды. Карл 1552 жылдың соңында қалаларды қайтарып алуға кірісті, Сент-Андре Верден қаласын қорғауға бекітілді, бірақ Карл Гиздің орналасқан Метц қаласын нысана етіп алды; бірнеше айдан кейін ол қоршаудан жеміссіз бас тартты. Карл V осы жеңіліс үшін жылдам қайтарым жасады және 1553 жылы Теруан қаласын қоршап, содан кейін толығымен қиратты. Бұл күтпеген шабуыл Анриді дайынсыз жайлап алды, өйткені ол қалаға ешқандай қауіп төнетініне сенбеген еді. Ол бір күн бөлмесінде өткізіп, Сент-Андре мен сүйіктісі Диана де Пуатьеден басқа ешкіммен сөйлеспеуге тырысты. 1553 жылғы науқан маусымында Монморенси мен Сент-Андре бас әскерді Пикардияға бастап барды. Монморенсидің жалпы басшылығымен әскер ерекше көзге түспей, өте сақтықпен науқан жүргізді.
Тұтқындық
1557 жылғы жорықта Монморенси бастаған француз әскері Сент-Квентин қамалын алуға тырысқанда шайқасқа тартылып, Савой герцогы тарапынан талқандалды; шайқас алаңында тұтқындалған көптеген маңызды тұлғалардың ішінде Монморенси мен Сент-Андре де болды. Филипп II Генри үшін осы екі тұтқынның және басқа да көптеген ақсүйек тұтқындардың қаншалықты құнды екенін жақсы білгендіктен, 1558 жылы Сент-Андреге босатылу шартын ұсынып, осы арқылы патшаны испандық бейбіт келісімдерге келісуге итермеледі. Сент-Андре 1559 жылдың наурыз айында 50 000 экуға азаттыққа шығарылды.
Патшаның өлімі
Диана мен Сент-Андре Генриді протестантизмді қысымға салуда белсенді түрде қолдады, 1559 жылдың басында Компиен және Экуэн жарлықтарын жақтады. Сент-Андре патшаның бас келіссөзшісі ретінде оның босатылуынан кейінгі бейбіт келіссөздерінде өкілдік етті. 1559 жылы Италия соғыстарының аяқталуына орай өткен мерекелік шараларда Генри қарсыласы Монтгоммеримен болған айқаста қаза тапты. Сент-Андре Монморенси мен Колиньимен бірге, жерлеуге дейін соғылған қырық күн бойы марқұмның қасына қарауылда тұрған үш құрметті сақшының бірі болды.
Франсуа II билік құрған
Сент-Андре Генрих II-нің қазасынан кейін билікте қалғандардың қатарында болды. Гиздің жақтасы болғандықтан, жаңа тәж иесінің билігі басталғанда сарайдан қуылмады. Дегенмен, басқару жүйесі қиын жағдайда болды, және Франсуаның билігінің алғашқы айларында алынып қойылған корольдік жерлерді қайтару кезінде ол Сен-Сен-сюр-Вижанн феодалынан айырылды.
Амбоаздықтардың зайыбы
Гиз әкімшілігіне қарсылық 1560 жылдың басында қастандыққа ұласты, онда қарулы топтар Амбуаз қамалында болған кезде сарайға шабуылдауға тырысты. 15 наурызда Сент-Андре 200 атты әскермен және жергілікті гарнизондардан қарулы күштерді алуға рұқсат алып, Тур қаласын үкіметтің бақылауында ұстауын қамтамасыз ету үшін қамалдан жіберілді. Конденің бұл қастандыққа қатысы бар деген күдік туып, кейіннен Лиондағы жоспарланған көтеріліспен байланысты расталғаннан кейін, Наварра мен Конде сотқа шақырылып, бүлікшіл қызметтерге қатысқандары туралы айыптауларға жауап беруге міндеттелді. Сент-Андре патшаға қолдау көрсетіп, қарсы келген княздермен болған мұзды кездесуде оның қасында болды.
Шетелдік
Патшалық протестантизмнің кеңеюіне көз жұмып, Мишель де л’Оспитальдің канцлерлігі және Екатерина де Медичидің регенттігі кезінде Сент-Андре Монморенси мен Гиздің оған қарсылығына қосылды, 1561 жылдың сәуірінде Францияның католик қалғанын қамтамасыз ету үшін бірлесіп жұмыс істеуге келісті. Олар 7 сәуірде кардинал Турнон өткізген миссаға бірге қатысты, және он жыл бойы қарсылас болған Гиз мен Монморенси татулық белгісі ретінде амандасты. Сонымен қатар, Лион қалалық кеңесінің өкілі қалаға Лион губернаторы Сент-Андренің алдыңғы екі патшалық кезеңінде сарайдағы ықпалын жоғалтқанын хабарлады. Франсуа д’Агульт 1561 жылы Сент-Андреге бағынышты Лион қаласының губернаторы болып тағайындалды. Ол ашық түрде протестант болмаса да, өзінен жоғары тұрған адамға қарағанда, осы дінге терең құрметпен қарады.
Қарсылық
1562 жылдың қаңтар айында Екатерина діни мәселені шешу үшін жарлық қабылдауға үміттене отырып, Сен-Жерменде жиналыс шақырды. Гиз және Монморенси қатыспаған, бірақ Сент-Андре ешқандай төзімділікке қарсылық көрсету үшін келді. Оның қатысуына қарамастан, жиналыс қаңтар жарлығын бекітті, ол протестантизмге алғаш рет ресми төзімділік берді.
Бірінші азаматтық соғыс
Васси қырғыны Гиздің адамдары жасағаннан кейін көп ұзамай, 3 наурызда Екатерина Сент-Андреге өзінің басқаруына оралуға бұйрық берді. Бірақ ол бұл бұйрыққа құлақ қоймады, констебль мен Гизбен бірге Парижге кірді, қаланың соғысшыл католиктері оларды жылы күтіп алды. Енді біріккен соң, олар әскер жинау және қаржы табудың жоспарын жасады. Бірінші дін соғысының басындағы келіссөздерде Конде қаруын тастау шарты ретінде бірнеше адамды сарайдан қууды талап етті, солардың ішінде Сент-Андре де болды.
Үгіт-насихат
Әңгімелесулер сәтсіз аяқталып, Сент-Андре шілдеде Лион қаласын басып алуға тырысты, бірақ бұл әрекеті нәтижесіз болды. Қаладан көшіп, ол тамыз айының басында көтерілісшілерден Пуатье қаласын жаулап алды. Осы жеңіске ілесіп, Ангулемді де осылай тез қайтарып алды. Қазан айында көтерілісшілер жалдаған үлкен жалдамалы әскер Анделоттың жетекшілігімен Францияға енді. Сент-Андре армияның көп бөлігін құрайтын атты әскерін және Орлеанды нашар қоршап тұрған күзет күштерін осы әскерді тоқтату үшін, сондай-ақ Конде бастаған бас көтерілісшілермен байланысын үзу үшін жұмылдырды. Бірақ ол мұнда сәтсіздікке ұшырады, ал Анделот оны осы жолда жеңіп, мақсатына жетті. Сол айда Наварр Руанды қоршау кезінде қаза тапты. Оның қайтысынан кейін Сент-Андрені Гвиеннің жаңа губернаторының орынбасары етіп тағайындау мүмкіндігі қарастырылды.
Дрюкс
Бұл күштер оның әскерін қайтадан елеулі күшке жеткізді, Конде Парижге шабуыл жасауға бел буды; алайда, ол қала сыртына жетпей, солтүстікке қарай шегінуге мәжбүр болды. Оның шегінуін Монморенси, Гиз және Сент-Андре басқаратын күштер қадағалап отырды, олар оның әскерін 1562 жылғы 19 желтоқсанда Дрюде шайқасқа шақырып алды. Дрю шайқасы алаңында Сент-Андре Монморенсидің жалпы басшылығымен екінші адам болды. Ол шайқас алаңында ынтасы жоғары, жылдам шабуыл жасауға құштар еді, бірақ оның әскердің оң жақ қанатын басқаруы көбінесе теориялық болды, ал Гиздің рұқсатысыз алға жылжу мүмкін емес еді. Шайқас басталғалы екі сағаттан соң, Монморенси басқаратын патша әскерінің сол жақ күштері талқандалғаннан кейін, Гиз және Сент-Андре соңынан ұрысқа кірісіп, гугеноттық жаяу әскерін құртты. Алайда, Сент-Андре шайқас алаңында де Мезиерге тұтқынға түсті, ол оған жеке кек сақтап, тұтқынды өлімге кесті.