Позитивті эмоциялар қатынасы: Тәжірибелік негіздері мен сын көзқарасы

Кіріспе

Критикалық позитивтілік қатынасы ("Лосада қатынасы" немесе "Лосада сызығы" деп те аталады) – позитивті психологияда кеңінен жоққа шығарылған тұжырым, ол оң және теріс эмоциялардың нақты арақатынасын көрсетеді, бұл "өркен жайған" адамдарды "құлдыраған" адамдардан ажыратады. Бұл қатынасты психологтар Барбара Фредриксон және Марсиал Лосада ұсынды, олар әсердің эксперименталдық өлшемін анықтағандарын сенді, оның моделіндегі оң және теріс эмоциялардың арақатынасы 2.9013 құрады. Олардың 2005 жылғы "American Psychologist" журналында жарияланған мақаласында бұл көрсеткіш өркендеп келе жатқан және құлдыраған адамдарды бөліп тұратын маңызды айырмашылықты анықтайды. Фредриксон "Өміріңізді өзгертетін 3 пен 1 арақатынасы" тұжырымын жариялаған танымал кітап жазды. Сонымен қатар, Марсиал Лосаданың сұйықтық динамикасының дифференциалдық теңдеулерін адам эмоцияларына қолдану жөніндегі зерттеулеріне сүйене отырып, Фредриксон мен Лосада 2005 жылы "American Psychologist" журналында жарияланған сызықты емес динамикалық модельдеуден алынған оң және теріс әсердің арақатынасын ақпараттық деп ұсынды. Олардың есептеулері бойынша, оң және теріс әсердің негізгі арақатынасы 2.9013 құрайды, бұл өркендеп келе жатқан және құлдыраған адамдарды бөліп тұрады, ал оң/теріс арақатынасының ең оңтайлы деңгейі 2.9013 пен 11.6346 аралығында жатыр. Осылайша, олардың моделі адамның өркендеу деңгейінде сапалық өзгерістерді байқау үшін ең төменгі және ең жоғары оңдық арақатынастарды анықтайды, атап айтқанда, осы аралықтағы көрсеткіштерге ие адамдар "өркендейді", ал одан тысқарыдағылар "құлдырайды". Авторлар "модельдеу процесі және оның параметрлерінің мағынасы мен түсіндірілуі туралы өте шектеулі түсіндірмелер берілгенін" атап өтті, сондай-ақ "модель кейбір жағдайларда таңғажайып және бұрын хабарланбаған мінез-құлықты көрсетеді" деді. Бұл жұмыс кең оқырман қауымын қызықтыра алмады. Фредриксонның қарсы пікірге берген жауабына байланысты Браун, Сокал және Фридман өздерінің ұсынысына мынадай ескерту қосты: "Браун және басқалардың (2013) жариялануынан кейін Андрес Навас өзінің мақаласына (Navas, 2011) біздің назарымызды аударды, онда Лосаданың (1999) жұмысына ұқсас (бірақ қысқаша) сын айтылған. [Бұл ескерту, өкінішке орай, орынның шектеулі болуына байланысты, осы мақаланың жарияланған нұсқасынан алынып тасталды.] Браун физика және математика профессоры Алан Сокалмен және психология профессоры Фридменмен байланыс орнатып, олардың жұмысына қатысты. Бұл авторлар Лосаданың сұйықтық динамикасынан модельдеуді қолданған бұрынғы еңбектеріндегі және Фредриксонмен бірлесіп жазған еңбектеріндегі тұжырымдары нашар баяндалған эксперименттерге ғана емес, сонымен қатар Лосаданың бұрынғы зерттеулерінен тұжырымдар жасау қиын болды, себебі маңызды мәліметтер алынып тасталған, "нәтижелерді түсіндіруге жеткілікті негіз болмаған" және дифференциалдық теңдеулерді қолдануда элементар қателер жіберілгенін мәлімдеді. "American Psychologist" журналы Фредриксон мен Лосаданың мақаласының математикалық модельдеу элементтерін, соның ішінде 2.9013-тің нақты сындық оңдық қатынасын және оның жоғарғы шегін ресми түрде жарамсыз деп таныды.

The critical positivity ratio (also known as the "Losada ratio" or the "Losada line") is a largely discredited concept in positive psychology positing an exact ratio of positive to negative emotions which distinguishes "flourishing" people from "languishing" people. The ratio was proposed by psychologists Barbara Fredrickson and Marcial Losada, who believed that they had identified an experimental measure of affect whose model derived positive to negative ratio of 2.9013 defined a critical separation between flourishing and languishing individuals, as reported in their 2005 paper in American Psychologist. and Fredrickson wrote a popular book expounding the concept of "the 3 to 1 ratio that will change your life". and on studies by Marcial Losada applying differential equations from fluid dynamics to human emotions, Fredrickson and Losada proposed as informative a ratio of positive to negative affect derived from nonlinear dynamics modelling (based on Lorenz systems), which appeared in 2005 in a paper in American Psychologist. The derived combination of expressions and default parameters led them to conclude that a critical ratio of positive to negative affect of exactly 2.9013 separated flourishing from languishing individuals, and to argue that the ideal positivity/negativity ratio lies between 2.9013 and an upper limit ratio of 11.6346. Hence, they claimed that their model predicted cut off points for the minimum and maximum positivity ratios within which one should observe qualitative changes in an individual's level of flourishing, specifically, that those within this range of ratios would "flourish", and those outside would "languish". The authors noted that "[o]nly very limited explanations are given about the modeling process and the meaning and interpretation of its parameters [so that] the reasoning behind the model equations remains unclear to the reader"; moreover, they noted that "the model also produces strange and previously unreported behavior under certain conditions [so that] the predictive validity of the model also becomes problematic." which also failed to attract a wide readership. In their followup to Fredrickson's immediate response to the rebuttal, Brown, Sokal, and Friedman note as a footnote to their submission:<blockquote>After the publication of Brown et al. (2013), Andrés Navas kindly drew our attention to his article (Navas, 2011) in which a very similar (though briefer) critique of Losada (1999) was made. [This footnote was unfortunately omitted from the published version of this article, due to space limitations.] Brown contacted and ultimately collaborated with physics and maths professor Alan Sokal and psychology professor Friedman on a re analysis of the paper's data. These authors argued that Losada's conclusions in previous papers using modelling from fluid dynamics, and those in his paper co authored with Fredrickson, were not only based on poorly reported experiments, but also that it was difficult to draw conclusions from Losada's previous cited studies because critical details were omitted, "interpretations of results [were] made with little or no justification", and that elementary errors were made in the application of differential equations. The American Psychologist proceeded to formally retract as invalid the mathematical modeling elements of Fredrickson and Losada's paper, including the specific critical positivity ratios of 2.9013 and its upper limit.

Басқа респонденттер

2013 жылғы мақалаларға жауап ретінде – Браун, Сокал және Фридманның жауабына, сондай-ақ Фредриксонның пікіріне – «Американдық психолог» журналы одан әрі ғылыми жауаптар жариялады, олардың көпшілігі қарсылықты қолдады, бірақ кейбіреулері оның кем дегенде кейбір аспектілеріне сынды пікір білдірді. Жауаптар сериясы Браун, Сокал және Фридманнан осы жауаптарға қосымша жауап алумен аяқталды. Эмеритус профессор Раймо Хамеляйнен және оның әріптестері модельдеуде дифференциалдық теңдеулерді қолдану критерийлерінің орындалмауы туралы Браун, Сокал және Фридманның мәлімдемесін қарастырмай, математиканың өзінде ешқандай негізгі қателіктер жоқ екенін, ал мәселелер модельдің негіздемесімен және түсіндірілуімен байланысты екенін айтты.

Браун, Сокал және Фридманның жалғастыруы

Бастапқы қарсылық авторлары Фредриксонның ішінара кері қайтаруына ашық сын айтқан, ал «Америкалық психолог» журналы 2014 жылы олардың жауабын жариялады, онда олар сол кезге дейін сыншыл оңдық қатынасының (яғни, оң сезімдердің шекті нүктесі) болуына ешқандай дәлел жоқ екенін қатысты түрде айтты. 2014 жылы қарсылық авторлары басқалардың 2013 жылғы жұмыстарына қатысты пікірлеріне де жауап берді, Никерсонның сыншыл оңдық қатынасы үшін эмпирикалық дәлелдердің жоқтығына келісімін атап өтті және оның жеке тұлға және уақыт бойынша теориялар арасындағы айырмашылығын жоғары бағалады, «теориялардың екі түрі де құнды, бірақ тұжырымдық тұрғыдан ерекше және теңдес емес» екенін, сондай-ақ «олар бұл айырмашылықтың зерттеу әдістемелері туралы әдебиетте кеңінен талқылануға лайық деп санайды». «Анық математикалық қателер жоқ» деген мәлімдемеге қарсы тұрып, олар былай деді:

«Нақты математикалық қателердің арасында Фредриксон мен Лосаданың r = 22 деректерінің («орташа өнімділік командаларына» тән деп есептеледі) шекті циклға түсуі және олардың r-дың үлкен мәндерінде хаотикалық тартымдылықтың болмауы туралы айқын емес пікірлері бар. Бірақ біз Hämäläinen және авторлар тобымен келісеміз, Фредриксон мен Лосаданың (2005) және оның бұрынғы мақалаларындағы негізгі кемшіліктер математикалық емес, логикалық және тұжырымдық екенін. Біз көрсеткендей, олар өте көп. Осы күнге дейін Фредриксон мен Лосаданың 2005 жылғы есебі сенімсіз деп танылды.»

Халықтық пікірталас

Фредриксон мен Лосада 2005 жылы ұсынған сыншыл оңдық қатынасы тұжырымын көпшілікке кеңінен қабылдады. Браун, Сокал және Фридманның қарсы пікірлері мен одан кейін мақаланың қайтарылып алынуына дейін Фредриксон «Позитив: ең жақсы зерттеулер сіздің өміріңізді өзгертетін 3:1 оңдық қатынасын ашады» атты танымал кітап жазған еді. 2014 жылғы қаңтарда «The Guardian» газетінде жазған Эндрю Энтони Фредриксонның «Дәл Сельсийдің 0 градусы термодинамикада ерекше сан болғандай, 3:1 оңдық қатынасы адам психологиясындағы сиқырлы сан болуы мүмкін» деген сөздерін атап өтті. Сокал бұл мақаланың «негізгі талабының өзінде қызыл тулар көтерілуі керек еді» деді, және мұндай жағдай Браунның бастамасымен құрылған Браун, Сокал және Фридманның бірлескен қарсы пікірлерінен кейін ғана кеңінен орын алды.