Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лопуд – Хорватияның оңтүстігіндегі Далмация жағалауында орналасқан шағын арал. Лопуд Элафити аралдарының экономикалық жағынан ең дамыған аралы болып табылады және оған Дубровник, Трстеньо, Орашац және Затоннан қайықпен жетуге болады. Арал құмды жағажайларымен, әсіресе Шунь шығанағымен танымал. Лопуд – Элафити аралдарының екінші ірі аралы, Колочеп пен Шипан арасында орналасқан. Ол "ортадағы арал" (Insula Media, немесе Mezzo) деп белгілі. Оның ауданы 4,62 км² және ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен 215 метр биіктіктегі Полачица. Аралдың 14,2 км жағалауы бар, оның 1,8 км құмды.
Lopud is a small island off the coast of Dalmatia, southern Croatia. Lopud is economically the most developed of the Elaphiti Islands, and can be reached by boat from Dubrovnik, Trsteno, Orašac and Zaton. The island is famous for its sandy beaches, in particular the bay of Šunj. Lopud is the second largest island of the Elaphiti islands, between Koločep and Šipan. It is famous as the "island in the middle" (Insula Media, or Mezzo). It has an area of and its highest point is Polačica, above sea level. It has of coastline, of which is sandy.
Тарих
Дубровниктен 7 теңіз мили қашықтықтағы Элафит (Елен) архипелагы деп аталатын орталық арал 4.6 шаршы километр аумақты алып, ежелгі гректер мен кейін римдіктердің жиі тоқтаған жері болды. Нақты дәлел жоқ, бірақ қазіргі Лопудтың грекше атауы Делафодия, сондай-ақ жағалау (серуендеу жолы) үшін қолданылатын Игало атауы гректердің аралда ерте заманда болғанын растайды. 9 ғасырда аралда славяндар қоныстанған, бұл факт төрт көне славян шіркеуі және көптеген археологиялық табыстармен дәлелденген. Арал 10 ғасырға дейін Дубровник коммунасының құрамына кірген, ал Рагуза Республикасы құрылғаннан кейін бірден оның бөлігіне айналған. Орталық орналасқандықтан Лопуд Isola di Mezzo деп аталған. 15 және 16 ғасырлар арал үшін алтын ғасыр болды. Кеме қатынасы мен теңіз саудасының (тіпті Америкамен), кеме жасау және ауыл шаруашылығының дамуының арқасында арал жоғары мәдениетті деңгейге ие болды. 1483 жылғы Францискан және 1482 жылғы Доминикан монастырьларының білімді монахтары аралда сауаттылықтың таралуына ықпал етті. Доминикандықтардың оқу бағдарламасында бастауыш мектеппен қатар жоғары мектептің алғашқы үш сыныбы да болған. Аралдың теңізшілері сәтті саяхаттарында қолданған навигацияның негізгі білімдерін осы монастырьларда алған деп есептеледі. Жаңа орындар мен үйлер салынды. Лопуд көшелерінің атаулары, сондай-ақ көптеген үйлер мен отыздан астам шіркеулер мен шағын шіркеулер Лопуд қаласының тарихын айтады. Рагуза Республикасы соғыс және бейбіт уақытта аралдың сексен кемелік сауда флотының арқасында нығайтылды. Сол кездегі жазушылар мен ақындар Лопудқа қатты әсер етіп, оны 14 мың халқы бар қала ретінде бейнелеген. Өкінішке орай, Лопудтың тарихы толыққанды зерттелмеген. Дегенмен, қазіргі қолда бар құжаттарға сүйенсек, арал өркендеген кезеңінде шамамен 2 мың тұрғыны болған. 2010 жылы салыстыру үшін аралда бар болғаны 200 адам тұрды. 17 ғасырдан бастап экономикалық қуаты мен халқы азайды. Соңғы үш ғасырда арал халқы 600 мен 350 аралығында ауытқып келді. 1990 жылдары аралда 284 адам тұрды. 1808 жылы Наполеонның басып алуы монастырьлардың қызметін тоқтатты. Австро-Мажар үкімдігі кезінде Лопуд тұрғындары балық аулау, ауыл шаруашылығы, сауда кемелерінде жұмыс істеу және, әсіресе АҚШ-та шетелде жұмыс істеу арқылы күнкөріс жасады. 1813 жылдың 22 шілдесінде теңізшілер мен моряктар аралдағы француз гарнизонын (алты зеңбірек және 59 сарбаз) басып алды. Негізгі жергілікті кәсіптерге қоса, 19 және 20 ғасырдың басында тоқыма өндірісі енгізілді. 50-ден астам тоқыма станогы бар Лопуд аймақтың өнеркәсіптік орталығына айналды. Бұл сауда Лопуд әйелдерінің де эмансипациясына септігін тигізді. Бүгінде өсімдіктермен жабылған бүкіл аумақ 80 жыл бұрын өңделген және зәйтүн ағаштарымен (19 зәйтүн майы зауыты) жабылған еді. 1927 жылдан 1990 жылға дейін туризм дамыды және арал тұрғындары қауіпсіз және тұрақты кезеңді бастан кешірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін барлық жекеменшік қонақ үйлер мемлекетке тәркіленді. Соңғы жылдары "Hoteli Lopud" кәсіпорнының қонақ үй ғимаратында 90 тұрақты жұмысшы жұмыс істейді, ал жазғы маусымда одан да көп адам жұмысқа қабылданады. Тұрмыс деңгейінің жоғарылауы Дубровникте жаңадан салынған тас үйлер мен пәтерлердің салынуына әкелді. 1991 жылдан 1995 жылға дейін Хорватия Республикасына қарсы агрессия кезінде бизнес соғыс жағдайында жүргізілді, нәтижесінде кәсіпорын банкротқа ұшырады. Жекешелендіру, қонақ үйлер мен жылжымайтын мүлікті сату, сондай-ақ қирату, жұмыссыздық және жұмысқа орналасудың тұрақсыздығы халық санының азаюына әкелді және Лопудтың жас адамдары өмірлік мүмкіндіктерді басқа жерде іздеуге мәжбүр болды. Табиғи ресурстарға және жайлы өмір сүруге қабілеттілігіне қарамастан, 1992 жылдан бері Лопуд өзінің ұзақ тарихындағы ең қайғылы кезеңді бастан кешіруде.
The central island known as Elaphite (Deer) archipelago 7 NM away from Dubrovnik and with an area of 4.6 square km was a frequent station of ancient Greeks and later Romans. There is no substantial proof, but the Greek name Delaphodia for present Lopud as well as Igalo for the waterfront (promenade) confirms the early presence of Greeks on the island. In the 9th century the island was inhabited by Slavs, a fact supported by four old Slavonic churches and a bulk of archeological finds. Very early (prior to 10th century) it becomes part of Commune of Dubrovnik and immediately upon the establishment of the Republic of Ragusa it makes part of it. Due to its central location Lopud gets the name of Isola di Mezzo. The 15th and 16th centuries were the Golden Age for the island. Thanks to the prospering shipping industry and sea trade (even with Americas) as well as shipbuilding and agriculture the island was a highly cultured one. The well educated monks of the Franciscan (1483) and Dominican (1482) monasteries made way for literacy on the island. In addition to elementary school the Dominican had the first three grades of high school in their curriculum. It is generally considered that the island's seamen received the basic knowledge in navigation they were to use during their successful voyages. Places and mansions were erected. The names of Lopud streets, as well as its many houses and over thirty churches and chapels tell stories of town of Lopud. The Ragusa Republic was reinforced by the island's eighty ship merchant fleet both in war and in peace. Writers and poets alike were so impressed with Lopud at that period that they presented it as a city with population of 14 thousand. The history of Lopud regrettably has not been explored thoroughly. However, judging by currently available documents the island at its peak had around 2 thousand inhabitants. For comparison, in 2010 only 200 people inhabit the island. From the 17th century on, its economic power began to decline along with its population. In the last three centuries the island's population fluctuated between 600 and 350. In 1990's 284 people lived on the island. Conquest of Napoleon in 1808 brought end to monasteries' activities. During the Astro Hungarian rule, Lopud people subsisted on fishery, agriculture, sailing on merchant ships and working abroad, particularly in USA. On 22 July 1813, marines and seamen from and captured the French garrison on the island, which consisted of six guns and 59 men. In addition to the basic local occupations, the 19th and the beginning of the 20th centuries introduced waving production. with over 50 looms, Lopud turns into an industry center for the area. This trade represents emancipation of Lopud women too. The whole area today covered with vegetation, only 80 years ago was cultivated and covered by olive groves (19 olive mills). From 1927 to 1990 tourism made its mark and the island's population enjoyed a safe and stable period. After WWII all private owned hotels were confiscated and become state property. In the last few years, hotel's buildings of "Hoteli Lopud" enterprise has taken on 90 permanent employees and during summer seasons hire more. The raised standard of living saw construction of newly built stone houses and flats in Dubrovnik. During the aggression against the Republic of Croatia from 1991 to 1995 business was operated in war conditions and enterprise going bankrupt as a consequence. The so called privatization, the sell off the hotels and real estate, as well as devastation, unemployment and job insecurity led to population decrease and young Lopud people had to look for life opportunities elsewhere. Despite the natural resources and potentiality of comfortable life, since 1992 Lopud has been passing the saddest period in its long history.
Демография
2021 жылғы халық санауы бойынша, халқы 278 адамды құрады.
According to the 2021 census, its population was 278.