Кіріспе

Уругвайлық романист, ақын, аудармашы және әңгімелер авторы Кристина Пери Росси (12 қараша 1941 жылы туған) – Уругвайлық романист, ақын, аудармашы және әңгімелер авторы. Латын Америкасы романының 1960 жылдардан кейінгі даму кезеңінің көрнекті өкілі саналатын ол 37-ден астам туынды жазған. Латын Америкасының "Бум" деп аталатын әдеби құбылысымен байланысты әйел авторлардың алғашқыларының бірі. Пери Росси 1972 жылдан бері Барселонада тұрады, Уругвайда азаматтық-әскери диктатура орнатылып, оның шығармалары цензураланып басталғаннан кейін. Ол Кларис Лиспектор және Моник Витиг сияқты авторларды испан тіліне аударған. "Diario 16", "El Periódico" және "Agencia EFE" сияқты бірнеше газет және медиа агенттіктерде жұмыс істеді. Пери Росси 2021 жылы испан тілінде сөйлейтін әлемдегі ең беделді әдеби сыйлық саналатын Мигель де Сервантес сыйлығына ие болды.

Өмір

Ол 1941 жылдың 12 қарашасында Уругвайдың Монтевидео қаласында дүниеге келді, бірақ 1972 жылы әскери-азаматтық диктатура орнағаннан кейін елден қуылды. 1975 жылы Испанияға көшіп, азаматтығын алды. 2005 жылдан бері Барселонада тұрып, көркем әдебиет жазумен және журналист ретінде жұмыс істеумен айналысып келеді. Республика университетінде білім алған.

Журналистика

Кристина Пери Росси - Барселонада журналист және саяси комментатор. Ол Catalunya Radio қоғамдық каталон радиостанциясында радиожурналисі болып жұмыс істейді. 2007 жылдың қазан айында ол осы қызметтен босатылып, станцияны "тілдік қуғын-сүргінге" ұшыратты деп айыптады, өйткені каталон тілі емес, испан тілінде сөйлегендіктен жұмыстан шығарылғанын мәлімдеді. Кейіннен наразылық тудырғаннан кейін ол лауазымына қайта орналастырылды. Ол азаматтық құқықтар мен сөз бостандығын қорғаушы ретінде кеңінен танымал. Ол ұзақ жылдар бойы бір жынысты некелерді қолдап, Испанияның оны мойындау туралы шешімін құптады. 2006 жылдың наурызында El Mundo газетінде ол Еуропадағы діни экстремизмнің күшеюіне, әсіресе "Дания карикатураларына қатысты оқиғадан" кейін болған зорлық-зомбылыққа қарсы айтты. Мақаласында ол 2006 жылдың наурызында солшыл француз апталығы Charlie Hebdo басылымында жарияланған "Жаңа тоталитаризмге қарсы бірігіп" манифестіне қолдау білдірді.

Әдеби сын

Ол Габриэль Гарсия Маркес, Марио Варгас Льоса, Хулио Кортазар және Карлос Фуэнтес сияқты авторлармен байланысты қозғалыс – Латын Америкасының гүлденуінің бір бөлігі болды. "Ла-на-ве-де-лос-локос" ("Ақымақтардың кемесі") (1984) сыншылар Пери Россидің ең маңызды туындысы деп санайды. Бұл – саяхат әдебиетінің пастиші түрінде жазылған тәжірибелік роман. Басты кейіпкер – Эквис, қасақана тұманды жерлерге саяхаттайтын өзгеше адам. Оқырманды Эквистің көзімен заманауи қоғамды көруге шақыру арқылы Пери Росси дефамиляризация техникасын қолданып, бүгінгі әлемді өткір сатирамен бейнелейді. Бұл феминизмнің күшті дозасын қамтиды: Эквис соңында өз жыныстық қатынасынан бас тартып, "импотенцияда үйлесімділік бар" деп жариялайды, бұл патриархалды және фаллоцентрикалық қоғамды айыптау ретінде қарастырылуы мүмкін. Жалпы алғанда, туынды дәстүрлі түрде диссиденттік деп саналатын сексуалдықтарға төзімділік пен тіпті оларды қастерлеуді көрсетеді, соның ішінде геронтофилия және, даулы түрде, Моррис кейіпкерінің он жасар балаға деген махаббаты – педофилия. Роман өзінің құрамында белгісіз елдегі концлагерьдің эмоционалды суреті арқылы диктаторлық үкіметтің қаупін ашады, бірақ ол ХХ ғасырдың екінші жартысындағы Латын Америкасының әртүрлі диктатураларының біріне негізделуі мүмкін. Кітаптың атауы "Ақымақтардың кемесі" аңызынан алынған, және Пери Росси оны романның өзінде қайта жаңартады. Роман ақымақтардың кемесіне сотталғандарға көңіл жасайды, ал ортағасырлық эпизод пен жоғарыда аталған заманауи концлагерь арасында айқын параллель бар. "Ла-на-ве-де-лос-локос" туындысындағы тақырыптар Росси басқа да шығармаларында қайта қарастырылады. Оның соңғы романдары: "Solitario de amor" ("Сүйіспеншіліктің жалғыздығы") (1989), "La última noche de Dostoievski" ("Достоевскийдің соңғы түні") (1992) және "El amor es una droga dura" ("Сүйіспеншілік – қатал есірткі") (1999). Бұл романдардың барлығы "Нав" романына қарағанда аз тәжірибелік. Олар Эквис сияқты сексуалдығын біртіндеп зерттейтін еркек кейіпкерлер туралы, олар толыққанды болу үшін сексуалдық мінез-құлқында да, нақты өмірде де дәстүрлі гендерлік рөлдерден бас тарту керектігін біледі. Алайда, бұл романдарда саяси пікірлер аз. Пери Росси жоғарыда аталған көптеген идеяларды қамтитын әсерлі поэзия да жазды. "Evohé" (1971) поэмасының лесбияндық эротикасы алғаш жарық көрген кезде скандал тудырды. 2004 жылы Пери Росси "Por fin solos" әңгімелер жинағын жариялады, онда махаббат эротика мен көңілсіздіктің нәтижесі болып табылады. Махаббаттағы адамдар, олардың жағдайы мен жынысына қарамастан, сүйіктісінде құтқарылу сезімі үшін себеп іздейді, мысалы, "Náufragos" әңгімесінде. Пери Росси гетеросексуалдық қарым-қатынастардың нашарлауымен байланысты символдарды (белгілі бір мақсатпен) қолданады, мысалы, лаяудың бөтелкесі, шарф және гүлдер сияқты. Пери Россидің 2004 жылы жарық көрген "Estrategias del Deseo" кітабы латындық лесбиян жазушысы Татьяна де ла Тьерраға осыншалықты әсерлі және шабыттандырғандықтан, ол кітапты ағылшыл тіліне аударуға шешім қабылдады ("Тілек стратегиялары").