Кіріспе

Кантондық тағам. Тонг суи (糖水;), сонымен қатар Тим Тонг деп те аталады, – қытай тағамының соңында десерт ретінде берілетін кез келген тәтті сорпа немесе құймақ. Тонг суи Қытайдың Лингнан аймағында, атап айтқанда Гуандун, Гуанси, Хайнань, Гонконг, Макао және Қытайдың басқа провинцияларының бір бөлігінде пайда болған. Сондықтан, тар мағынада "тон суи" термині Лингнаннан шыққан сорпалы десерттерді білдіреді, ал кейде кең мағынада, қытай тілінде сөйлейтін аймақтардағы кез келген сорпалы десерттерді білдіру үшін қолданылады. Осы десерттерге арналған мамандандырылған дүкендерде "тон суи" дүкендерінде түрлі-түрлі "тон суи" таба аласыз. Бүгінде олар Қытайдың басқа аймақтарында және шетелдерде кеңінен танымал болды. Канада, Австралия және АҚШ-тың әртүрлі аймақтарында "тон суи" дүкендерін табуға болады, бұл осы тәттілердің әлемдік тартымдылығын көрсетеді.

Тарих

Тонг суидің пайда болу тарихын анықтау қиын, және әр аймақта оның дамуы да әртүрлі болды. Басты теориялардың бірі – Лингнанның климаты ыстық және ылғалды, ал дәстүрлі қытай медицинасы осы ауа райы адамдарға ылғал мен ішкі жылудың жиналуына себеп болады деп санайды, ал қант ылғалды және ішкі жылуды қуып шығаруға көмектеседі. Сонымен қатар, Жеміш өзенінің дельтасы субтропикалық аймақ болып табылады және онда қант қамысы көп өседі, сондықтан осы аймақтардың халқы денсаулық үшін «қантты су қайнату» дәстүріне ие. Гуанчжоу, Гуандун провинциясында 20-ғасырдың басында тонг суи дүкендері ашылды. Олардың көпшілігі бастапқыда қара кунжут шорпасын, жасыл бұршақ шорпасын, бадам шорпасын және тәтті картоп шорпасын сатты. Өнімдердің бағасы төмен болғандықтан, ол халық арасында танымал болды және бұл сала жақсы дамыды. Кейін, 1930 жылдары, сүтке негізделген тонг суи – буға пісірілген сүзбе және имбирьмен жасалған сүзбе нарыққа шығып, сәнділікке ие болды. Гонконгтағы тонг суи дүкендері негізінен соғыстан кейінгі кезеңде пайда болды. Қытайдан көшіп келгендер өздерінің туған жерлерінен тәтті шорпаларды Гонконгқа әкелді, мысалы Гуанчжоудан қызыл бұршақ шорпасын және Шанхайдан танг юаньды. Жаңа келгендер тонг суиді жаңа ашылған көшедегі тағам сататын орындарда және қытай шайханаларында сатты. 1980-1990 жылдары Гонконг экономикасы қарқынды дамыды және тұрмыстық деңгей артты. Батыс десерттері мен тәтті шорпалары Гонконгқа батыстық қонақүйлер немесе Батыста білім алған аспаздар арқылы әкелінді. Батыстың ықпалымен адамдар тапиока пудингі сияқты жаңа үлгідегі тонг суи жасау үшін жаңа жемістерді қолдана бастады. Хи Лао Шан сияқты көптеген қытай шөп шайы дүкендері тонг суи дүкендеріне айналды. 21-ғасырда тізбекті тонг суи дүкендері көбірек танымал болды және Гонконг туристік кеңесі оларды туристік орындар ретінде ұсынады.

Дәстүрлі тоң суи

Тарихи тұрғыдан алғанда, дәстүрлі тәтті шұпының негізгі құрамы бұршақ, сүт және жемістер болып табылады. Дәстүрлі тонг суи дүкендерінің мәзірінде ұсынылатын десерттер мен тәтті шұпылар көбінесе қытай стиліндегі тәтті шұпылар. Қызыл бұршақ шұпасы және тәтті бадам шұпасы сияқты негізгі тағамдар – бұл қарапайым тонг суи дүкендерінде сатылатын тәтті шұпалардың кең таралған түрлері.

Жалпы таралған сорттар

Қара кунжут шұбы – Қара кунжут тұқымын сумен және қантпен пісіру дәстүрлі. Кейде дәмді және хош иісті қытай шөптері қосылады. Азия супермаркеттерінде сатылатын қара кунжут ұнтағы әдетте тәттілендіріледі. Ол ыстық су қосып, араластыруды қажет етеді, содан кейін оны қызмет етуден бұрын 15 минут қалдыру керек. Дуфухуа немесе тофу пудингі – соя сүтіне аз мөлшерде тұз немесе гипс қосып, тәтті сіроппен бірге жұмсақ жартылай сұйық тофуны жеке ыдысқа береді. Egg tong sui – Гонконг пен Оңтүстік Қытайда танымал. Фан-супа – кудзу шұпасы. Гилингао – үш қабатты қорапқа салынған торғайдан жасалған. Хасма – құрғақ бақаның аналық түтіктерінен жасалған тәттілік, оның денсаулыққа пайдасы бар. Қызғылт күріш қамыры – кокостың шырыны қосылған қалың қайнатылған қара күріштен жасалған десерт. Бұған көбінесе саго, қызыл бұршақ және таро қосылады. Қызыл бұршақ шұпасы – мунг бұршақ шұпасы мен пастасы сияқты пісіріледі және қызмет етеді. Қызыл бұршақ шұпасын әдетте бір сағат бойы ыстық суға салып, терісін жұмсарту үшін алдын ала қайнатып алады. Содан кейін бұршақ жарылғанша 20-30 минут бойы суға салып пісіріңіз. Содан кейін қант немесе тас қант қосылады және бұршақ пішіні құм тәрізді болғанша тағы 20-30 минут пісіріледі. Қызыл бұршақ пастасына келетін болсақ, пісіру алдында оның қабығын алып тастайды. Дәмділігін арттыру үшін қытай шөптерін қосуға болады. Саи май ло немесе саго – перлдік тапиока, кокос және буланған сүттен жасалған десерт шұпасы. Мунг бұршақ шұпасы – мунг бұршағынан дайындалады және қызыл бұршақ шұпасы / пастасы сияқты пісіріледі, кейде теңіз балдырларымен бірге беріледі. Алты дәмді шұпа – жазғы ыстық күндерге арналған тәтті емдік шұпа, көптеген "номерленген" дәрілік шұпалардың бірі. Арахис пастасы шұпасы – қара кунжут пастасы сияқты, арахис пастасы – сироп пен сумен пісірілген ұнтақ арахис. Азиялық супермаркеттерде сатылатын тез арада піскен арахис пастасы ұнтағы әдетте тәттіленген піскен арахис ұнтағы немесе ұны болып табылады, оған тек ыстық су ғана керек. Ыстықтан пісірілген жұмыртқа кремі – Ыстықтан пісірілген сүт кремі. Татты картоп шұбы – қалыңдалған татты картоп, әдетте кішірек кесектерге кесіледі, сіроппен және сумен пісіріледі / қайнатылады. Баллы бадам шұбы – бадам ұнтағын қант пен сумен пісіріп, ұнтақтайды. Азиялық супермаркеттерде сатылатын миндал ұнтағы, әдетте, шикі миндал ұны немесе ұнтағы тәттіленеді, қайнаған сумен аздап пісіруді қажет етеді немесе ыстық сумен 15 минут араластырғаннан кейін қызмет етеді. Суық жаңғақ шұбы – қант пен сумен, кейде сүтпен пісірілген жаңғақ ұнтағы. Баллы бадам шұпағына ұқсас, инстант жаңғақ ұнтағы Азия супермаркеттерінде де сатылады. Тофу терісі жұмыртқа тонг суи – төрт ингредиенттен жасалады: тофу терісі, жұмыртқа, қант және су. Алдымен құрғақ тофу қабығын суға малып, жұмсақ етіп, қант пен су қосып қайнатыңыз, қызмет ету алдында қайнатылған жұмыртқа қосыңыз. Кейде оған қайнатылған гинкго жаңғағы қосылады. Чиу-чоу стилі бойынша мынг бұршақ тәтті шұбы – терісіз бұршақ, қант және аророурот крахмалынан немесе клейді күріштен жасалады. Софора гүлдік натрий шұбы – Гуансидің бірегей тонг суиі. Софора гүлдерінен жасалған лақта судағы күріш пен софора гүлдерінен жасалған күріш массасын сұрыптау арқылы жасалады. Софора гүлінің лапшасына суытылған қант суын қосып, оны тонг-суи етіп пісіреді. Хайнань стилі ching bo leung – десерт атауы "жаңару, қорек, салқын" дегенді білдіреді, ол өзінен-өзі сөйлейді. Бұл мұздатылған десерт, әдетте оның үстіне мынг бұршақ, інжу-маржан арпасы, қызыл джужуба, маусымдық жемістер, сироп, мұз және кейде сүт қосылады. "Ча-ча" – Макаодан келген тәтті. Бұл тәтті макаодағы португалдық солдаттар ойлап тапқан, олар түскі асқа қант суына әр түрлі бұршақ пісірген. Бастапқыда бұл тағам бұршақтардың түрлі түрлерінен, мысалы, қызыл бұршақ, жасыл бұршақ, қас бұршақ, қызыл бүйрек бұршағы, үшбұрыш бұршақ және т.б. Кейіннен таро мен саго қосылды. Mango pomelo sago – Гонконгтан алынған десерт, кесінді манго, кесінді помэло, саго, кокос сүті, буланған сүт және сүт. Бұл десерт Гонконгтағы атақты кантондық мейрамхана Лей Гарденнің өнертабысы деп айтылады.