Оз елiндегi Гном Королi мен Тiгiсшiлер патшалығы

Кіріспе

Рут Пламли Томпсонның "Оздың гном патшасы" (1927) – Л. Франк Баум және оның ізбасарлары жазған Оз кітаптарының жиырма бірінші кітабы, ал Рут Пламли Томпсонның жетінші кітабы. Алдыңғы жиырма кітаптың он тоғызындай, осы кітапты да Джон Р. Нилл суреттеген.

Сюжет

Патч – Quilties елі, тігіншілер мен квилт жасаушылардың мекені; ол Оздың Квадлинг аймағында орналасқан. Оның халқы үлкен қиындыққа тап болды. Олардың патшайымы, Алтыншы Крестті Жамау, тіпті кішкентай бөліктерге бөлініп кетті. Оның орнына кім келедіін анықтау үшін, елдің Бас Жөндеушісі мен Бас Тесушісі Мұрагерлік Орамды ашып, алтын жіптің бағытын ұстанады. Бұл оларды осы жағдайда Смарагд қаласына жеткізеді, онда олар Оздың Пачверк Қызы Скрепсті (алғаш рет оның аттас романында, Л. Франк Баумның жетінші Оз кітабында таныстырылған) жаңа патшайым етіп тағайындайды. Екі Quilties патшайым болуға ниеттілерден қарсылық күтеді (бұл жұмыс тым жақсы емес), сондықтан Скрепсті құпия түрде алып кетеді. Темірқасық, Филадельфиядан келген Питер Браунды бір шар құсы Runaway аралына жеткізеді, онда зұлым Гном Королі Руггедо бес жылға жер аударылған (Оздағы Кабумпоны қараңыз). Теңіз сілкінісінен Полаккинің тонаушы кемесі табылады, ол Суб сиқыршысының сиқырлы сандығын сақтайды. Сандықта бірнеше сиқырлы қазыналар бар, соның ішінде киген адамды көрінбейтін ететін және оны қалаған жеріне телепорттайтын сиқырлы плащ. Бірақ плащ жыртылғандықтан жұмыс істемейді. Дегенмен, кеме, қаншалықты қираған болса да, Питер мен Руггедоға Ев еліне жүзіп кетуге мүмкіндік береді. Питерді әскерінде генерал етуге уәде берген Руггедо Гном Королдығына оралып, қазіргі король Каликоны өзінің пайдасына тақтан түсіреді. Руггедоның жоспары – плашты жөндеп, содан кейін оны Смарагд қаласына ұшырып, барлық күшімен сиқырлы белбеуін қайтару. Бірақ ол осындай күрделі жұмысты тек Патчтағы тәжірибелі тігіншілер ғана жасай алатынын біледі. Питермен бірге ол Патчқа барады, онда Питерді плашты жөндеу үшін құл ретінде ұсынады. Патч министрлері бұл ұсынысты қабылдап, плашты жөндеуге кіріседі. Питер Скрепспен танысып, Grumpy Bear және Ozwold the Ostrich сияқты жаңа достар табады. Бірге олар Патчтан қашып, Руггедоның жоспарлары туралы Озманы ескерту үшін Смарагд қаласына бет алады. Темірқасық, жөнделген плащтың күшін пайдаланып, көрінбейді және Смарагд қаласына телепортталады, онда Питер келгенге дейін аз-кем бұзылыстар жасайды. Әлі де көрінбейтін Руггедо сиқырлы белбеуді ұрлайды. Ол Озма мен оның достарын теңіздің түбіне телепорттау үшін оның күшін пайдалануға асығады, бірақ Питер батып кеткен қарақшы кемесінен алған қазыналардың бірі – «тыныштық тасын» Руггедоның басына тигізіп, оны жеңеді, бұл оның сөйлеу қабілетін жояды. Сиқырлы белбеу тек ауызша бұйрықтарға ғана жауап беретіндіктен, бұл Руггедоны қауіпсіз етеді, ал Оз сиқыршысы оны қайтадан көрінеді. Озма Питерді Оз ханзадасы етеді, бірақ бала Филадельфияға оралуды жөн көреді; ол өз командасын тастап кете алмайды.

Patch is the country of the Quilties, a land of seamstresses and quiltmakers; it lies in the Quadling quadrant of Oz. Its people have a serious problem. Their queen, Cross Patch the Sixth, has gone to pieces—literally; small pieces too. To find her successor, the land's Chief Scrapper and Prime Piercer unwind the Spool of Succession, and follow where the golden thread leads. It leads, in this instance, to the Emerald City, where it selects Scraps, the Patchwork Girl of Oz (first introduced in her eponymously titled novel, the seventh Oz book by L. Frank Baum) to be the new queen. The two Quilties, used to resistance from Queens to be (it's not that good a job), kidnap Scraps. Meanwhile, Peter Brown, a boy from Philadelphia, is transported by a balloon bird to the Runaway Island, where Ruggedo, the wicked Gnome King has been exiled for five years (see Kabumpo in Oz). A seaquake reveals the sunken pirate ship of Polacky the Plunderer—which contains the magic chest of Soob the Sorcerer. The chest holds several magic treasures, including a magic cloak that is supposed to render the wearer invisible and teleport him anywhere he chooses. But the cloak is torn and does not work. The ship, however, derelict as it is, allows Peter and Ruggedo to drift to the Land of Ev. Promising to make Peter a general in his army, Ruggedo returns to the Gnome Kingdom and forces the current king, Kaliko, to abdicate in his favor. Ruggedo's plan is to have the cloak mended, then use it to fly to the Emerald City and recover his magic belt, with all its power — but he learns that the tricky repair job can only be done properly by the expert tailors in Patch. With Peter, he makes his way to Patch, where he offers Peter as a slave in return for the repair of the cloak. The Patch ministers accept this offer and the cloak is repaired. Peter meets Scraps and makes other new friends, including Grumpy the Bear and Ozwold the Ostrich. Together they escape from Patch and set out for the Emerald City in order to warn Ozma about Ruggedo's plans. Meanwhile, using the power of the repaired cloak, Ruggedo becomes invisible and teleports to the Emerald City, where he causes some mischief before Peter arrives. Still invisible, Ruggedo steals the magic belt. He is about to use its powers to teleport Ozma and her friends to the bottom of the ocean, but Peter overcomes him by throwing a "silence stone", one of the treasures he had taken from the sunken pirate ship, at Ruggedo's head, which robs Ruggedo of the power of speech. Since the magic belt only responds to spoken commands, this renders Ruggedo harmless, and the Wizard of Oz makes him visible again. Ozma makes Peter a Prince of Oz, but the boy chooses to return to Philadelphia; he can't let down his team.

Қабылдау

Атлантик-Ситидің "Санди Пресс" газеті "Оздың гном патшасы" кітабын "Жаңбырлы күнге арналған тамаша оқу" деп атады. Сыншы жазғандай, "Баум мырзаның тапқыр сюжет ойлап табуына толыққанды құрмет көрсетілгенін ескере отырып, Мисс Томпсон оқиғаны оңайырақ жеткізеді. Ол оқырманның қызығуын ешқашан төмендетпейді. "Оздың гном патшасы" сияқты, оқиғаны шеберлікпен айту, көңіл көтеру, оқиғалардың үздіксіз тізбегі – бәрі де өте жанданды, сондықтан автор тек мақтауға лайық." "Бостон глобусы" да келісіп, оны "кішкентай балаларға арналған ұсынысқа лайық жаңа Оз ертегісі" деп бағалады.