Кіріспе

Пісіру ингредиенті

Буйлон текшесі (немесе қоры текшесі) – құрғатылған сорпа немесе қоры, кішкентай текше немесе басқа да тікбұрышты нысанға келтірілген. Ең көп таралған пішімі – шамамен ені бар текше. Ол әдетте құрғатылған көкөністерден немесе ет қорынан, майдың шағын бөлігінен, глутамат натрисінен (MSG), тұздан және дәмдеуіштерден жасалады. Вегетариандық және вегандық түрлері де бар. Буйлон ұсақ түйіршікті, ұнтақ, сұйық және паста түрінде де қолжетімді.

Тарих

17 ғасырда 1718 жылы қайтыс болған ағылшын тамақ жазушысы Энн Бленкоуге, ал басқа жерлерде 1735 жылға дейін таблетка түріндегі сусыздалған ет қоры белгілі болды. 19 ғасырдың басында француздық бірнеше аспазшылар (Лефессе, Массуэ және Мартин) бульон кубиктері мен таблеткаларына патент алуға тырысты, бірақ олардың бұл өтініші түпнұсқалықтың болмауына байланысты қабылданбады. Николас Апперт 1831 жылы да осындай сусыздалған бульонды ұсынды. Портативті сорпа – 18 және 19 ғасырларда қолданылған сусыздалған тағамның бір түрі. Ол ет экстракты мен бульон кубиктерінің, сондай-ақ өнеркәсіптік сусыздалған тағамдардың алға басушысы болды. Оны «қалта сорпасы» немесе «бұзау етінің желімі» деп те атайды. Бұл француз асүйіндегі «глас де вианде» тағамының туысы. Теңізшілер мен саяхатшылар үшін бұл ұзақ сақталынатын, бірнеше ай, тіпті жылдар бойы сақталатын маңызды тағам болды. Осылайша, ол тоқлық беретін және қоректік заттарға толы тағам еді. 1881 жылғы «Отбасылық энциклопедияда» айтылғандай, жақында ғана жасалған сорпа «жеке отбасылар үшін өте ыңғайлы, себебі бір кесекті шамамен бір литр су мен аздап тұз қосылған қазанға салып, бірнеше минут ішінде дәмді сорпа дайындауға болады». 19 ғасырдың ортасында неміс химигі Юстус фон Либиг ет экстрактысын ойлап тапты, бірақ ол бульон кубиктерінен қымбат болды. Бульон кубиктерін ойлап табушылардың бірі – сол заманғы ең шебер француздық аспазшылардың бірі Огюст Эскофье, ол тағамды сақтау саласында да көптеген жаңалықтар ашты, мысалы, помидор мен көкөністерді консервілеу. Өнеркәсіптік өндірістегі бульон кубиктерін 1908 жылы Maggi, 1910 жылы Oxo және 1912 жылы Knorr сатуға шығарды. 1913 жылға қарай кем дегенде 10 бренд қол жетімді болды, олардың құрамындағы тұздың мөлшері 59–72% аралығында болды.

Құрамында бар заттар

Құрамы әртүрлі өндірушілерде әрқалай болады және уақыт өте келе өзгеруі мүмкін. Әдетте, құрамына тұз, гидрогенизацияланған май, мононатрий глютаматы, дәмді күшейткіштер және хош иістендіргіштер кіреді. Магги бульонды кубиктері йодталған тұз, гидрогенизацияланған пальма майы, бидай ұны, дәмді күшейткіштер (мононатрий глютаматы, динатрий инозинаты, динатрий гуанилаты), тауық майы, тауық еті, қант, карамель, ашытқы экстракты, пияз, дәмдеуіштер (сары түсті куркума, ақ бұрыш, кинза), ақжеңгеден жасалады.

Өндіріс процесі

Қоймалы дәмтатуыштар құрғақ ингредиенттерді пастаға араластыру арқылы жасалады. Ингредиенттер әдетте бір ыдыста (бір партиялық араластыру) араластырылады, пісірілу үшін қалдырылады, содан соң текше пішінде қалыптастырылады. Балама ретінде, оларды тікелей экструдерге араластыруға болады.