Бір ішекті аспап: Ектараның түрлері мен қолданылуы
Ektara
Ек тара – субконтиненттік музыка аспабы, бір ішегі бар. Бангладеш, Үндістан, Пәкістан халық музыкасында қолданылады. Құрылысы, дыбыс шығару әдісі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сылбырлы музыкалық аспап – қазіргі заманғы бір сымды музыкалық аспап.
Stringed musical instrument
a modern one stringed musical instrument
Ектара ( , , , , ,; сөзбе-сөз «бір сым», сондай-ақ актара, iktar, ektar, , яктаро, гопичанд, гопичант, голки, гопиджантра, туна) – Үнді субконтинентінің дәстүрлі музыкасында қолданылатын және Бангладеш, Үндістан және Пәкістанның қазіргі заманғы музыкасында қолданылатын бір сымды музыкалық аспап. Екінші аспап (гопичанта) барабан тәрізді денесі, бір бөліктен жасалған бамбук мойны, бамбуктан жасалған екі тірегі (мойынның үстіңгі жағында ағаш тірегімен) және ортасында сымы бекітілген терілік дыбыс тақтасынан тұрады. Екі бамбук тірегі барабан қабырғасына бекітіледі, ал сым дыбыс тақтасынан мойынның соңындағы тірегінің қосылған жеріне дейін созылады. Бұл аспапты сымды тартып немесе барабанның қабырғасын шертпелеп ойнауға болады. Бамбук тіректерін қысып, босату арқылы сымның кернеуі өзгереді, соның салдарынан дыбыз төменге және жоғарыға қарай өзгеріп, бұрылады. Бұл форма Батыс Бенгалияның Баульдарымен, сондай-ақ Непалдың Удайпур ауданының Тару халқымен байланысты. Кейде ектара деп аталатын үшінші аспап, туṇтуṇe деп те аталады, ол сыртқы қабырғасына бекітілген таяқшасы бар барабаннан тұрады. Сым барабан қабырғасындағы тесіктен таяқтың ұшындағы тіреуге дейін созылады. Ол әнге сүйемелдеу үшін сол қолдың астына қойылып, «тоникаға» келтіріліп, ырғақ пен дрон ретінде ойналады. Бұл Батыс Үндістанның «һинд садхулары мен ислам суфилерінің», сондай-ақ Бхил, Кукна және Варли тайпаларының аспабы.
The ektara (, , , , , ; literally 'one string', also called actara, iktar, ektar, , yaktaro, gopichand, gopichant, golki , gopijiantra, tun tuna) is a one stringed musical instrument used in the traditional music of the Indian subcontinent, and used in modern day music of Bangladesh, India, and Pakistan. A second instrument (the gopichanta) uses a drum like body, a one piece bamboo neck consisting of a pegbox and two laths formed out of a carved section of hollow bamboo (with a wooden peg on the side of the pegbox at the upper end), as well as a skin soundboard with a string attached in the centre. The two bamboo laths are attached to the side of the drum shell and the string goes from the soundboard to a peg at the end of the neck where the laths join the pegbox. This version of the instrument may be played either by plucking the string or by tapping the drumhead. Squeezing and releasing the bamboo laths changes the tension of the string and bends the pitch down and back up. This form is associated with the Bauls of West Bengal, as well as the Tharu people of Udayapur District, Nepal. A third instrument sometimes called ektara, also called the tuṇtuṇe, consists of a drum with a stick attached along the outer wall. A string runs from a hole in the drumhead to the a power in the end of the stick. It is played to accompany song, held under the left arm, "tuned to the tonic" and played for rhythm and as a drone. This is an instrument of a of Western India, used by "Hindu Sadhus and Islamic Sufi saints" and by Bhil, Kukna and Warli tribes.
Өнер көрсету
Grove Music Online сайтында эктарада ойнау былай сипатталған: «Эктара шебері аспапты тік ұстап, мойнын резонатордың үстінен қысып, сол қолының бас бармағымен тартылатын сырды немесе сырларды тартады. Егер ол билеп тұрса, екінші қолымен қабақтың резонаторын ұстап, қолын қабаққа тигізгенде дыбыстайтын шағын қоңыраулар жиынын алып жүреді». Мойынның екі жағын біріктіру арқылы сыр босатылып, оның тоны төмендейді. Мойынның кез келген аз иілуінен туындайтын дыбыстың өзгеруі эктараға ерекше дыбыс береді. Қандай қысым қандай нотаны тудыратынын көрсететін белгілер немесе өлшемдер жоқ, сондықтан қысым құлақпен реттеледі. Эктараның түрлі өлшемдері – сопрано, тенор және бас. Бас эктара, кейде дотара деп аталатын, көбінесе екі сырлы болады (до сөзінің мағынасы – «екі»).
Grove Music Online describes the playing of an ektara as: "The ektārā player holds his instrument upright, gripping the neck just above the resonator and plucking the playing string or strings with the index finger of the same hand. If he is dancing, he supports the gourd resonator with his other hand, in which he carries clusters of small bells which sound as he beats his hand against the gourd." Pressing the two halves of the neck together loosens the string, thus lowering its pitch. The modulation of the tone with each slight flexing of the neck gives the ektara its distinctive sound. There are no markings or measurements to indicate what pressure will produce what note, so the pressure is adjusted by ear. The various sizes of ektara are soprano, tenor, and bass. The bass ektara, sometimes called a dotara often has two strings (as literally implied by do, 'two').
Қолдану
Эктара – Бенгалия баул музыкасында жиі кездесетін аспап. Соңғы жылдары Бенгалиядағы танымал топтар мен фильмдердің баул музыкасын қабылдауы және оның бұзылуына қатысты пікір қақтығыстары туды. Баул музыкасының шынайы көрермендерін тарту үшін эктара сияқты дәстүрлі аспаптарды заманауи үнділермен үйлестіру жиі кездесетін құбылысқа айналды, ал Пурна Дас Баулдың пікірінше, бұл баул музыкасының "шын сұлулығын жояды".
The ektara is a common instrument in Baul music from Bengal. Some controversy has arisen in recent years over the adoption and alleged corruption of Baul music by popular bands and films in Bengal. It has become common to mix traditional instruments like the ektara with more modern sounds in an attempt to appeal to a wide audience, which according to Purna Das Baul is "destroying the true beauty" of Baul music.
Киртан әнін айту
Эктара көбінесе киртан әндетуде қолданылады, бұл индуист дінінде құдайлық есімдер мен мантраларды шақыру мен жауап беру форматында ән айту арқылы құлшыныс ететін практика. Садхулар (саяхатшы қасиетті адамдар) эктараны суфилердің әндерін орындағанда, сондай-ақ Бенгалдың баульдері де қолданады. Діни орындарда дауысқа ілеспе беру үшін қолданылатын бір иекті аспаптарды қолдану туралы мәліметтерді 4-5 ғасырлардағы Ажанта үңгірлеріндегі суреттерде де кездестіруге болады, онда әнші Индраға ән шырқап тұрған, ал оған құрылымы alapini vina-ға ұқсас бір иекті цитра ілесіп отырған.
The ektara is commonly used in kirtan chanting, a Hindu devotional practice of singing the divine names and mantras in an ecstatic call and response format. The ektara is used by Sadhus (wandering holy men) for Sufi chanting, as well as by the Bauls of Bengal. The use of a stringed drone instrument to accompany the voice in religious settings can be documented in images as far back as the 4th 5th century, when a singer was painted in the Ajanta Caves. He was singing or chanting to Indra, and was accompanied by a one stringed zither that is structurally the same as the alapini vina.