Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Scaled Composites Pond Racer (Компания белгілемесі 158 модель) - Бёрт Рутан және оның Scaled Composites компаниясы Боб Понд үшін әзірлеген екі қозғалтқышты, екі балкалы ұшақ.
The Scaled Composites Pond Racer (Company designation Model 158) was a twin engine twin boom aircraft developed for Bob Pond by Burt Rutan and his company Scaled Composites.
Жарату себебі
Боб Понд Ренодағы әуе жарыстарындағы Unlimited Class класындағы ескі ұшақтармен бәсекелесе алатын заманауи ұшақ жасау ниетімен жобаны тапсырды. Боб Понд Рено әуе жарыстарында жыл сайын құнды және тарихи ұшақтардың апатқа ұшырап, жойылып жатқанына, сондай-ақ көптеген қозғалтқыштардың зақымданып, жөндеуге келмейтіндей күйге түсуіне қынжылды. Pond Racer ұшағы P-51 Mustang және Hawker Sea Fury сияқты ескі ұшақтарға балама болып, олармен бірдей жылдам және әсерлі болуы үмітілген.
Bob Pond commissioned the design with the idea of developing a modern aircraft that could compete with the vintage warbirds in the Unlimited Class at the Reno air races. Bob Pond was concerned that each year at the Reno Air Races, valuable and historic aircraft were being crashed and destroyed, not to mention many engines being damaged or wrecked beyond repair. The Pond Racer was hoped to be an alternative to vintage aircraft like the P 51 Mustang and the Hawker Sea Fury that would be as fast and spectacular in the air as the warbirds.
Дизайн
Ұшақтың корпусы композиттік материалдардан, көміртек талшықтары мен кевлардан жасалған. Бұл өте жеңіл, мықты ұшаққа әкеп соқты. Ұшақты қуаттандыру үшін екі Electramotive 3 литрлік V6 қозғалтқышы таңдалды. Олар Nissan VG30 автомобиль қозғалтқышының негізінде жасалған. Қозғалтқыштар бастапқыда автожарыстар үшін әзірленген және қуатын арттыру үшін турбожүктегішпен жабдықталған. Алайда, Pond Racer ұшағына орнатылғандары шамамен максималды қуатқа жете алмады. Қозғалтқыштар винт жылдамдығын төмендету құрылғылары арқылы 4 қанаты бар винттерді қозғалтты.
The airframe was constructed of composite materials, carbon fiber and Kevlar. This resulted in a very light, strong aircraft. To power the plane two Electramotive 3 liter V 6 engines were chosen. These were based on the Nissan VG30 automobile engine. The engines were originally developed for auto racing and were turbocharged to produce However, those fitted to the Pond Racer only ever achieved a peak of around The engines drove 4 bladed propellers via propeller speed reduction units.
Ұшақтың тұңғыш рет ұшуы
Ұшақ 1991 жылы Ринодағы әуе жарысында тұңғыш рет пайда болды, Scaled Composites зауытынан эскортталып келді. Реноға ұшу үшін отын ретінде бензин қолданылды, себебі бұл ұшу қашықтығын арттырды. Ұшақтағы қозғалтқышты басқару компьютерлері жарыс конфигурациясында метанолды өлшеуге арналған жабдыққа ауыстырылды. Метанол артықшылықты отын болды, өйткені интеркулерлердің қажеті болмады, демек, олармен байланысты кедергі де жойылды. Күндізгі сынақтар аяқталғаннан кейін, қозғалтқыштар қайтадан бензинге қайтарылды, метанолдың коррозиялық әсерін болдырмау үшін. Ұшақ күміс класына қатыстырылып, тәжірибелі сынақ ұшқышы Рик Брикерт ұшқанда біліктілік алды. Жарыс ресми түрде басталмас бұрын ұшақта механикалық ақаулар пайда болды және ол DNS ретінде шығарылды. Понд ұшу сынақтарында қолданылған қозғалтқыштармен Риноға қатысуды шешті. Шындығында, ұшу сынақ бағдарламасының бөлігі ретінде тербелістің басталуын қамтамасыз ету үшін сол жақ тік стабилизаторына әлі де вибратор бекітілген еді. Бірінші жылы жеңіске үміттенілмеді. Бұл, ең бастысы, "генералдық репетиция" ретінде қарастырылды. Жексенбі күні соңғы жарысқа ұшып шыққаннан кейін сол жақ қозғалтқыш блогының қабырғасын жарып, диаметрі 4 фут (1 метр) және ұзындығы шамамен 5 метр болатын от туннелін жасады. Ұшақтағы галогенді сөндіру жүйесі май өртін сөндірді және бір қозғалтқышта қауіпсіз қону жасалды. Қозғалтқыш орнатулары өте ықшам және "жақын жабынмен" болды, яғни қозғалтқыштарды жабатын сыртқы қаптамада аз бос орын болды. Көміртек талшығынан жасалған қозғалтқыш қаптамасы ұшақтың құрылымдық бөлігі болғандықтан, өшірілгеннен кейін оны қызып кетуден қорғау қажет болды. Бұл екі екі тактік желдеткіштер арқылы жүзеге асырылды, олар пернелер тоқтағаннан кейін дереу екі кондиционер желдеткішімен толықтырылды. Қозғалтқыш қаптамалары 0,007 мм қалыңдықтағы толқынды инконельмен жабылған. Ауа ағыны құрылымдық тұрақтылық үшін маңызды болды. Керісінше, электр станцияларын өртену алдында жұмыс температурасына дейін қыздыру қажет болды. Бұл қозғалтқыштың негізгі подшипниктерінің тығыз төзімділігіне байланысты болды. Метанол бензинге қарағанда салқынырақ жанатындықтан, салқындату мәселесі туындаған жоқ. Шындығында, метанолдың салқындату қасиеті командаға май тұтқырлығымен мәселе тудырды. Ұшақта болған кезде, графит қосылған қою май көбінесе "құсып" тастады. Соңында, май ағызу тесіктерінің бастың тербеліс аймағында жеткіліксіз екендігі анықталды, өйткені олар автомобильде тұрақты жоғары айналыммен жұмыс істеуге арналмаған. Жарыс жылдамдығында қозғалтқыштар 8000 айналымға дейін айналды, ал тікұшақта 2000 айналымға дейін төмендетілді, қозғалтқыштар жарыстың 15 минуты бойы осы деңгейде жұмыс істеуі күтілді. 1991 жылдың 22 наурызындағы алғашқы сынақ ұшудан кейін радиатордың кіреберіс арнасының жартысы жабылды. Дик Рутан алғашқы сынақ ұшқышы болды. Майк Мелвилл, Стив Хинтон да сынақ бағдарламасының бөлігі ретінде ұшақты ұшырды.
The aircraft made its debut at the 1991 Reno air races having been flown from the Scaled Composites factory under escort. Gasoline was used as the fuel for the flight to Reno as this gave a greater range. The onboard engine control computers were replaced with equipment for metering methanol in the race configuration. Methanol was the preferred fuel because no intercoolers were needed, and so the associated drag was eliminated. After the day's running had concluded the engines were again configured to burn gasoline to preclude the corrosive effects of methanol. The aircraft was entered in the Silver class and qualified at , flown by experienced test pilot Rick Brickert. The aircraft developed mechanical problems before the race was officially started and dropped out as a DNS. The decision was made by Pond to attend Reno with the same engines used for flight testing. In fact, a vibrator was still attached to the left vertical stabilizer to initiate flutter as part of the planned flight test program. There was no expectation of victory the first year. It was viewed as a "dress rehearsal" more than anything else. After takeoff for the final event on Sunday, the left engine threw a rod out the side of the block and created a tunnel of fire 4 feet (1 m) in diameter and about 15 feet (5 m) long. An onboard halon extinguishing system put the oil fire out and an uneventful single engine landing was made. The engine installations were very compact and "close cowled", meaning the bodywork covering the engines had little clearance. The carbon fiber engine cowling was a structural component of the aircraft and as such had to be protected from heat soak after shutdown. This was accomplished via two 2 stroke weed blowers immediately after the blades stopped turning, quickly followed by two air conditioner blowers attached to the air inlet "scuppers". The engine cowlings were lined with corrugated inconel of .007 thickness. Airflow was vital to structural integrity. Conversely, the powerplant units had to be preheated to nearly operating temperature before fireup. This was due to the tight tolerances of the engine main bearings. Because methanol burns much cooler than gasoline, cooling was never an issue. Actually the cold nature of the methanol gave the team a problem with oil viscosity. The thick, graphite laden oil would "puke" overboard for the majority of the time while airborne. Eventually it was determined that the oil drain holes were undersized in the rocker area of the heads as they were not intended to run at a constant high RPM in an automobile application. At race speeds, the engines were turning 8000 RPM, geared down to 2000 at the prop, the engines were expected to run at this level for the 15 minutes of the race. Fully half of the radiator inlet ducting was blocked off after the first test flight on March 22, 1991. Dick Rutan was the initial test pilot. Mike Melvill also flew the plane as did Steve Hinton as part of the test program.
Проблемалар мен жоғалтулар
1993 жылдың 14 қыркүйегінде Понд-Рейсер тағы да жарысқа қатыстырылды, оны Рик Брикерт басқарды. Іліктеу кезінде ұшақтан май ағып шыға бастады және қозғалтқыш істен шығып, оң қанаттың винті бұрылмады. Брикерт көтеріліп, қону шассисін түсірді, содан кейін оны қайта жинап, құрсақпен қонуға бел буды. Ұшақ жақсы қону алаңынан тысқары шығып, қирақалы жерге құлап, ұшқыш қаза тапты.
On September 14, 1993, the Pond Racer was entered again and once more, piloted by Rick Brickert. During qualifying, the aircraft began leaking oil and suffered an engine failure leaving the right propeller unfeathered. Brickert pulled up, lowered the landing gear, and chose to perform a belly landing by retracting the gear again. The aircraft overshot a smooth landing area and crashed in rough terrain, killing the pilot.