Кіріспе

Бангкоктағы Эраван ғибадатханасы, ресми түрде Тао Маха Пхром ғибадатханасы (ศาลท้าวมหาพรหม; ; 'Ұлы Брахманың ғибадатханасы'), Таиландтағы Бангкокта орналасқан. Бұл ғибадатхана индуизмнің жарату құдайы Брахманың тайлық бейнесі – Пхра Пхромның мүсінін сақтайды. Аталған есім буддалық космологиядағы Брахма әлемінің билеушісі Махабрахмаға да сілтеме жасайды. Бұл құдайға индуистік діни контексттен тыс жерлерде, көбінесе тайлық анимистік сенімдердегі қорғаушы рухтардың символы ретінде табынады. Дегенмен, ғибадатхана индуизм мен буддизмнің арасындағы синкретизмнің мысалы болып табылады. Көптеген жағдайларда, ғибадатханада тайлық би тобының өнер көрсетулері өтеді, оларға сыйынған адамдар тілектерін қабыл етілгені үшін ақы төлейді.

Орналасқан жері

Бұл ғибадатхана Бангкоктың Grand Hyatt Erawan қонақ үйіне жақын, Лумфини кішкентай ауданындағы Ратчадамри көшесінің Ратчапрасонг қиылысында, Патум Ван ауданында орналасқан. Ол BTS Skytrain Chit Lom станциясына жақын, және станциядан ғибадатхананы көруге болатын көтерілген жаяу жол бар. Аймақта Gaysorn, CentralWorld және Amarin Plaza сияқты көптеген сауда орталықтары орналасқан. Бұл жерде индуист құдайларына арналған тағы бес ғибадатхана да бар: Фра Лаксами (Лакшми), Фра Тримурати (Тримурти), Фра Ханет (Ганеша), Фра Ин (Индра) және Фра Нарай Сонг Субан (Гарудадағы Нараяна).

Тарих

Эраван ғибадатханасы 1956 жылы үкіметке тиесілі Эраван қонақ үйінің құрамында, дұрыс емес күні іргетас қаланғандықтан туындаған жаман карманы жою мақсатымен салынды. Қонақ үйдің құрылысы бірқатар апаттарға байланысты кешікті, оның ішінде шығындардың артуы, жұмысшылардың жарақат алуы және ғимарат үшін арналған итальяндық мәрмәрмен жүктелген кеменің жоғалуы болды. Бұған қоса, Ратчапрасонг қиылысы бұрын қылмыскерлерді көпшілікке көрсету үшін қолданылған. Астролог жағымсыз ықпалдарға қарсы тұру үшін ғибадатхана салуға кеңес берді. Брахманың мүсіні Көркем өнер департаментімен жобаланып, 1956 жылдың 9 қарашасында орнатылды. Осыдан кейін қонақ үйдің құрылысы ешқандай оқиғасыз жалғасты. 1987 жылы қонақ үй бұзылып, орнына Grand Hyatt Erawan қонақ үйі салынды.

2006 жылғы вандализм

2006 жылғы 21 наурызда таңертең Танакорн Пакдипол есімді жас жігіт мүсінді үлкен балғамен қиратты. Кейін ашуланған жамағат оны өлтірді. Екі көше тазалаушы ұсталды және кісі өлтіруде айыпталды. Куәгерлердің айтуынша, Танакорн мүсіннің тұғырына шығып, Брахманың іші қуыс мүсінін қиратып, төрт бетін, денесін, алты қолын және қаруларын бөліп тастаған. Мүсіннің жамбасының және тұғырының бір бөлігі ғана зақымдалмаған күйде қалды. Танакорнның мәйітіне жасалған сараптамада оның арқасы мен қолында араб әріптері татуировкаланғаны анықталды, бұл полицияны шабуылдың діни себептері бар-жоғын және вандалдың мұсылман экстремистерімен байланысы бар-жоғын тергеуге итермеледі. Бірақ Танакорнның әкесі Саянт Пакдипол ұлының психикалық проблемаларына емделгенін және осы шабуылдың себебі де соның салдары екенін түсіндірді. Саянт ұлының қазасын "шамадан тыс реакция" деп бағалады. "Мұндай іс жасайтын адамдардың жақсы нанымы болуы мүмкін емес, Брахмаға шын ниетпен сенгендердің ісі емес", - деді Саянт The Nation газетіне берген сұхбатында. "Кісі өлтіру – адамдыққа жатпайтын әрекет, адал адамдар мұндай іске бармас еді". Эраван киіз үйі қиратылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, сол кездегі Тайланд премьер-министрі Таксин Шинаватра осы орынға барып, индуист құдайының сынықтарына құрмет көрсетті. Мүсіннің жоқтығын жасыру үшін киіз үйдің үстіне ақ мата жабылды. Әкімшілік орынды қайтадан жұртшылыққа ашты және табынушылар құрмет көрсету үшін мүсіннің суреттерін қойды. Келесі күні өткен митингте үкіметті сынаған Сонди Лимтхонгкул мүсіннің қирауы премьер-министрдің қара магия арқылы саяси билігін сақтап қалу әрекеті болғанын мәлімдеді. Алайда Танакорнның әкесі бұл пікірмен келіспеді және The Nation газетіне Сонди Лимтхонгкулді "мен көрген ең ірі жалғаншы" деп айтты.

2015 жылғы бомбалау

2015 жылдың 17 тамызында жергілікті уақыт бойынша сағат 18:55-те Эраван ғибадатханасының жанында металл түтікке салынған және ақ матаға оралған үш килограмм ТНТ-дан құралған жарылғыш құрылғы жарылып, 20 адам қаза тауып, 125 адам жарақат алды. Жарылыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету бөлімдері тағы екі күдікті затты тексерді, бірақ басқа бомбалар табылған жоқ. IHS Jane's талдаушысы бұл шабуылды Тайланд үкіметінің ұйғыр террористік күдіктілерін Қытайға депортациялағанына, оларға Түркия берген паналыққа рұқсат бермегеніне жауап ретінде Түркияның «Сары қасқырлар» ультраұлттық ұйымы жасады деп болжады. Бомба ғибадатхана аумағында, темір қоршаудың жанына қойылған. Мүсін өзі шамалы зақымдалды. Екі күн ішінде барлық жөндеу жұмыстары аяқталып, ғибадатхана қайта ашылды. Дегенмен, үкіметтің ғибадатхананы жылдам қайта ашуы сынға түсті. Үкіметтің тергеуде ілгерілемеуі сыншыларды бомбалауға қатысты түрлі теорияларды, тіпті үкіметтің өзінің кейбір бөліктерін айтуға итермеледі.

2020 жылы хош иісті заттар мен шамдарға тыйым салу

2020 жылдың наурыз айынан бастап, денсаулық және экологиялық себептерге байланысты, киелі орында құрылыс жағу мен шамдарды жағуға тыйым салынды.