Үндістанның «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» заңы – азаматтардың мемлекеттік органдардан ақпарат сұрау құқығын қамтитын федералдық заң. 30 күн ішінде жауап алуға болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан Үкіметінің Актісі
Үндістанның федералдық заңы
Act of the Government of India
the Indian federal law
Ақпарат алу құқығы (АҚТ) – Үндістан Парламентінің азаматтардың ақпарат алу құқығына қатысты ережелер мен тәртіптерді белгілейтін актісі. Ол 2002 жылғы Ақпарат алу еркіндігі туралы заңның орнын басты. АҚТ ережелеріне сәйкес, кез келген Үндістан азаматы "мемлекеттік органнан" (Үкімет органы немесе "Мемлекеттік құрал") ақпарат сұрауы мүмкін, оған дереу немесе отыз күн ішінде жауап беру талап етіледі. Егер мәселе өтініш берушінің өмірі мен бостандығына қатысты болса, ақпарат 48 сағат ішінде ұсынылуы керек. Заң сондай-ақ әрбір мемлекеттік органның өз деректерін кеңінен тарату үшін компьютерлендіруін және азаматтардың ақпаратты ресми түрде сұрау қажеттілігін азайту үшін белгілі бір ақпарат санаттарын алдын ала жариялауын талап етеді. АҚТ заң жобасы 2005 жылдың 15 маусымында Үндістан Парламентімен қабылданды және 2005 жылдың 12 қазанынан бастап күшіне енді. Күн сайын орташа есеппен 4800-нен астам АҚТ өтініштері келіп түседі. Заң күшіне енген алғашқы он жылда 17 500 000-нан астам өтініш тіркелді. Ақпарат алу құқығы Үндістан Конституциясында негізгі құқық ретінде тікелей көрсетілмегенімен, ол Конституцияның 19(1)(а) бабындағы Сөз бостандығы мен Өркендеу бостандығы және 21-бап бойынша Өмір сүру және Жеке бостандыққа құқықтарды қорғайды. АҚТ 2005 заңы бойынша мемлекеттік органдар "мемлекеттік биліктер" деп аталады. Мемлекеттік биліктердегі Қоғамдық ақпарат жөніндегі өкіл (ҚАЖӨ) немесе бірінші апелляциялық орган тиісінше өтініштер мен шағымдар бойынша сотқа ұқсас функцияларды орындайды. Бұл заң Үндістан Конституциясындағы "сөз бостандығы" негізгі құқығын бекіту мақсатында қабылданды. АҚТ Үндістан Конституциясының 19-бабындағы Сөз бостандығы мен Пікір білдіру бостандығында қамтылған. Ақпаратты жария ету Үндістанда дәстүрлі түрде 1923 жылғы Ресми құпиялар туралы заң және басқа да арнайы заңдармен шектелген, бірақ жаңа АҚТ заңы осы шектеулерді жоққа шығарады. Ақпарат алу құқығы – Үндістан азаматтарының негізгі құқығын бекітеді. АҚТ өте пайдалы болып көрінгенімен, 2011 жылғы "Құпияларды ашып берушілерді қорғау туралы" заңмен тежеледі. Ақпарат алу (өзгерту) туралы заң жобасы 2019 жылы АҚТ заңының 13, 16 және 27-тарауларын өзгертуді көздейді. Заңның бастапқы 13-тарауы: Орталық ақпарат комиссары мен ақпарат комиссарларының қызмет мерзімі бес жылға (немесе 65 жасқа толғанға дейін, егер ертерек болса) белгіленеді. Соңында, 2020 жылдың 20 қыркүйегіндегі Ашвани К. Сингх ісінде ақпарат алу құқығының негізгі құқық екені расталды.
The Right to Information (RTI) is an act of the Parliament of India which sets out the rules and procedures regarding citizens' right to information. It replaced the former Freedom of Information Act, 2002. Under the provisions of RTI Act, any citizen of India may request information from a "public authority" (a body of Government or "instrumentality of State") which is required to reply expeditiously or within thirty days. In case of matter involving a petitioner's life and liberty, the information has to be provided within 48 hours. The Act also requires every public authority to computerize their records for wide dissemination and to proactively publish certain categories of information so that the citizens need minimum recourse to request for information formally. The RTI Bill was passed by Parliament of India on 15 June 2005 and came into force with effect from 12 October 2005. Every day on an average, over 4800 RTI applications are filed. In the first ten years of the commencement of the act, over 17,500,000 applications had been filed. Although Right to Information is not included as a Fundamental Right in the Constitution of India, it protects the fundamental rights to Freedom of Expression and Speech under Article 19(1)(a) and Right to Life and Personal Liberty under Article 21 guaranteed by the Constitution. The authorities under RTI Act 2005 are called public authorities. The Public Information Officer (PIO) or the First Appellate Authority in the public authorities perform quasi judicial function of deciding on the application and appeal respectively. This act was enacted in order to consolidate the fundamental right in the Indian constitution 'freedom of speech'. Since RTI is implicit in the Right to Freedom of Speech and Expression under Article 19 of the Indian Constitution, it is an implied fundamental right. Information disclosure in India had traditionally been restricted by the Official Secrets Act 1923 and various other special laws, which the new RTI Act overrides. Right to Information codifies a fundamental right of the citizens of India. RTI has proven to be very useful, but is counteracted by the Whistle Blowers Protection Act, 2011. The Right to Information (Amendment) Bill, 2019, seeks to amend Sections 13, 16, and 27 of the RTI Act. Section 13 of the original Act: It sets the term of the central Chief Information Commissioner and Information Commissioners at five years (or until the age of 65, whichever is earlier). Finally in Ashwanee K. Singh's case on 20 September 2020, it is stabilised that right to information is a fundamental right.
Қолданылу аясы
Аталған заң бүкіл Үндістан аумағына қолданылады. Ол барлық конституциялық органдарды, оның ішінде атқару, заң шығару және сот билігін; Парламент немесе штаттық заң шығарушы органның заңымен құрылған кез келген мекеме немесе ұйымды қамтиды. Заңда сондай-ақ тиісті үкіметтің бұйрығы немесе хабарламасымен құрылған органдар мен ұйымдар, соның ішінде үкіметке тиесілі, басқарылатын немесе маңызды қаржыландырылатын органдар, немесе қаражатпен тікелей немесе жанама түрде маңызды қаржыландырылатын үкіметтік емес ұйымдар да анықталған.
The Act extends to the whole of India. It covers all the constitutional authorities, including executive, legislature and judiciary; any institution or body established or constituted by an act of Parliament or a state legislature. It is also defined in the Act that bodies or authorities established or constituted by order or notification of appropriate government including bodies "owned, controlled or substantially financed" by government, or non Government organizations "substantially financed, directly or indirectly by funds".
Жеке меншік ұйымдар
Жеке заңды тұлғалар заңның қолданыс аясына кірмейді. Сарбжит Рой мен Дели электр энергиясын реттеуші комиссиясының ісінде Орталық ақпарат комиссиясы жекешелендірілген мемлекеттік коммуналдық кәсіпорындардың да Ақпаратқа қол жеткізу құқығы заңының (RTI) қолданыс аясында екенін қайта растады. 2014 жылдан бастап, мемлекеттен инфрақұрылымдық қаржының 95% астамын алатын жеке мекемелер мен коммерциялық емес ұйымдар осы Заңның қолданыс аясына енеді.
Private bodies are not within the act's purview. In a decision of Sarbjit Roy vs Delhi Electricity Regulatory Commission, the Central Information Commission also reaffirmed that privatised public utility companies fall within the purview of RTI. As of 2014, private institutions and NGOs receiving over 95% of their infrastructure funds from the government come under the Act.
Саяси партиялар
Орталық ақпарат комиссиясы (ОАК) саяси партиялардың мемлекеттік органдар екенін және Ақпаратқа қол жеткізу туралы заңға (RTI) сәйкес азаматтарға жауапты екенін мәлімдеді. ОАК сегіз ұлттық партия – Конгресс, БЖД, НКП, КПМ, КПИ, БСП, НПП және АИТК партияларына орталық үкімет тарапынан көбінесе жанама қаржыландыру жүзеге асырылғанын, олардың мемлекеттік функцияларды атқаруына байланысты RTI заңы бойынша мемлекеттік органдар сипатына ие екенін айтты. Бірақ 2013 жылдың тамызында үкімет Ақпаратқа қол жеткізу (өзгерту) туралы заң жобасын ұсынды, ол саяси партияларды заңның қолданыс аясынан шығаруға бағытталған. Қазіргі таңдағыда ешбір партия RTI заңының қолданысына жатпайды және барлық саяси партияларды оның қолданысына енгізу үшін сотқа шағым берілді.
The Central Information Commission (CIC) held that the political parties are public authorities and are answerable to citizens under the RTI Act. The CIC said that eight national parties Congress, BJP, NCP, CPI(M), CPI, BSP, NPP and AITC has been substantially funded indirectly by the Central Government and have the character of public authorities under the RTI Act as they perform public functions. But in August 2013 the government introduced a Right To Information (Amendment) Bill which would remove political parties from the scope of the law. Currently no parties are under the RTI Act and a case has been filed for bringing all political parties under it.
Ақпараттық жүйелерге цифрлық құқық
Азаматтарға ақпаратты жылдам іздеуге мүмкіндік беретін, бірінші сатыдағы шағымдарды қарау органдары, ақпарат берушілер және т.б. туралы мәліметтерді қамтитын «RTI порталы» цифрлық желілік платформасы құрылды. Бұл портал Үндістан Үкіметі мен штаттардың мемлекеттік органдары интернетте жариялаған, ақпараттық ашықтыққа қатысты мәліметтерге қол жеткізуді де қамтамасыз етеді. Бұл бастама Персонал және оқыту департаменті, Персонал, азаматтар шағымдары және зейнетақы министрлігі тарапынан іске асырылуда.
A digital portal has been set up, RTI Portal, a gateway to the citizens for quick search of information on the details of first Appellate Authorities, PIOs etc. amongst others, besides access to RTI related information disclosures published on the web by various Public Authorities under the government of India as well as the State Governments. It is an initiative taken by Department of Personnel and Training, Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions.
Даулар
Үндістанда ақпарат алу құқығы саяси тартыстарда қолданылуы, саяси оппонентердің білім дәрежелерін сұрау, жоғары мәртебелі жобалар туралы ақпаратты ашық түрде бермеу жағдайлары және азаматтық қоғам тарапынан теріс пайдалану туралы айыптаулар сияқты түрлі дау-дамайларға толы болды. Мемлекеттің ақпарат алу құқығына қарсылығы азаматтардың білу құқығын шектеді.
The Right to information in India has been mired with controversies ranging from their use in political battles, asking for educational degrees of political rivals, or cases of blatant refusals to provide information on high profile projects to allegations of misuse by civil society. The backlash against RTI by the state hampered the citizen's right to know.
ТҒЗ-дан бас тарту
Ғалымдар ақпарат алу құқығының бастапқы мақсаты – үкіметті ашық және жауапты ету – ақпарат алу туралы өтініштердің қабылданбауы және бюрократиялық жүйелердің мыңдаған өтініштермен толығуы салдарынан әлсіреп бара жатқанын айтады. Көптеген ақпарат алу туралы өтініштерге бас тартудың себебі, бюрократиялық талаптар (соның ішінде қолданылатын арнайы тіл) қарапайым азаматтар үшін тым қиын және заңдық сипатқа ие болуында. Делидегі ақпарат комиссияларына түскен ақпарат алу туралы шағымдардың 60 пайызы түрлі себептермен, мысалы, шағымдардың терілмегені немесе ағылшын тілінде жазылмауы, қоса берілген құжаттардың тізімі немесе күндерінің көрсетілмеуі себепті қабылданбайды. Жоғары білімі жоқ немесе ақпаратқа қол жеткізе алмайтын азаматтар үшін бұл бюрократиялық кедергі ақпарат алу құқығын қолжетімсіз етеді. Көптеген азаматтар өздерінің ақпарат алу туралы өтініштерін беру үшін ҮЕҰ-ларға, ақпарат алу құқығын қолдайтын белсенділерге немесе заңгерлерге жүгінуге мәжбүр.
Scholars argue that the Right to Information Act's original intent to make government transparent and accountable is faltering as RTI requests are rejected and the bureaucratic systems are bogged down by thousands of requests. Many RTIs are rejected because the bureaucratic requirements (including the technocratic language used) of filing are too onerous and legalistic for ordinary citizens. Sixty percent of the RTI appeals made to Information Commissioners in Delhi are rejected for a variety of reasons, including that appeals are not typed or not written in English, or lack an index of the papers attached or a list of date. This bureaucratic barrier, worse for those without access to higher education or information, makes the right to information inaccessible. Many citizens have to seek out NGOs, RTI activists, or lawyers, to file their RTIs.