Кіріспе

Малайзияның ұлттық паркі – "Тасбақа аралдары" паркі (Taman Pulau Penyu) Малайзияның Сабах штатындағы Сандаканнан солтүстікке қарай Сулу теңізінде орналасқан Тасбақа аралдарында жатыр. Ол 3 аралдан тұрады: Селингаан, Кіші Баккуан және Гулисан (көбінесе дәстүрлі "аан" орнына "ан" деп жазылады), сонымен қатар айналасындағы коралл рифтері мен мұхиты да кіреді. Парк жасыл және қызылбас тасбақаларымен танымал, олар аралдардың жағалауына жұмыртқа салады. Парк ауданы 17,4 км² құрайды. Дегенмен, "Тасбақа аралдары" деген атау 10 аралды білдіреді, олардың 3-і Малайзияның "Тасбақа аралдары" паркіне, ал 7-і Филиппиннің Тави-Тави провинциясының Тасбақа аралдарының жабайы табиғат қорығына жатады. 1966 жылдың 1 тамызында Малайзиядағы алғашқы тасбақа шаруашылығы Селингаанда құрылды, оны толығымен Сабах штатының үкіметі қаржыландырды. Қалған екі аралда да тасбақа шаруашылықтары одан көп ұзамай ашылды. 1972 жылы Селингаан, Баккуан Кечил және Гулисан – ойын және құс қорығы болып жарияланды. 1977 жылы бұл мәртебе теңіз паркіне дейін жаңартылды. Парк қызметкерлері тасбақаларды бақылайды, шаруашылықтарды қорғайды және зерттеу мақсатында тасбақаларды таңбалайды. Либаран аралы да парк шегінде орналасқан, бірақ ол маңызды тасбақа ұялайтын орын емес. "Тасбақа аралдары" паркін "Сабах парктері" басқарады.

Селинган аралы

Тек Селинган аралында ғана түнделуге арналған коттедждер бар, ал тасбақалардың жұмыртқа салып жатқанын көруге ниеттенгендер түнде қалуға тиіс. Үш аралдың ерекшелігі – тасбақалардың тек белгілі бір маусымдарда ғана емес, әр түн сайын жағаға келіп, оларды көруге мүмкіндік бар. Шілде айында 50-ге дейін тасбақа жұмыртқа салу үшін жағаға шығады. Дегенмен, саябақ ережелері қатаң сақталады және келушілерге күн батудан күн шығуға дейін жағаға баруға рұқсат етілмейді, себебі тасбақаларды алаңдатуға болмайды. Рейнджер барлық келушілерді бір түнде бір тасбақаның жұмыртқа салып жатқанын бақылауға шақырады. Жұмыртқалар жиналады және келушілер жағажайдағы қозғалысқа өте сезімтал басқа тасбақаларды қорқытпау үшін дереу жағажайдан кетеді. Жұмыртқа жиналғаннан кейін, алғаш рет келген жағдайда тасбақаға белгі қойылып, туристерге инкубациялық орталыққа кіруге рұқсат етіледі, онда рейнджерлердің жұмысын көруге болады: жаңа салынған жұмыртқаларды жасалма инкубациялық камераға ауыстыру. Камера тасбақаның қазған ұясынан ешқандай айырмасы жоқ: тереңдігі 60–75 см, құмда, бірақ табиғи жаратылыстар ұяларды қазып ашуына жол бермейтін қорғалған орталықта орналасқан. Температура тасбақаның жынысын анықтайтындықтан, инкубациялық орталықтың бір бөлігі көлеңкеленген, ал қалғаны күнге ашық. Жұмыртқа ауыстырылғаннан кейін келушілер теңізге жіберу үшін тасбақа балапандарын алады, бұл да түнде жасалады, осылайша олардың тірі қалу мүмкіндігі артады. Барлық ұялар да рейнджерлер тарапынан босатылмайды, кейбіреулері өздігінен дамиды. Тасбақаларды сақтау арқылы саябақ аралдағы басқа да жануарлардың қауіпсіздігіне нұқсан келтіргісі келмейді: монитор бақалары, тасбақа балапандарымен қоректенетін шаяндар, бүркіттер және басқа да құстар, акулалар сияқты теңіз жануарлары. Олар тірі қалу үшін тасбақаларға мұқтаж. Сабахтағы тасбақаларды сақтау бағдарламасы әлемдегі ең көнесі және ең толыққанды статистикалық зерттеулерге ие. Теңіз тасбақалары кемінде 230 миллион жылдан бері бар, бірақ адамның әрекеті салдарынан соңғы жүз жылда олар жойылудың қаупіне тап болды.