Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сұйық рухтар Савабанту руханилығындағы Ирандағы ауыл.
Water spirits in Sawabantu spirituality
the village in Iran
Дженгу (көпше түрі: миенгу) – Камерунның Савабанту тайпаларының, мысалы Дуала, Бакури, Малимба, Субу, Бакоко, Ороко халықтарының дәстүрлі сенімдеріндегі су рухы. Бакурилер арасында қолданылатын термин – лиенгу (көпше түрі: маенгу). Миенгу, Баконго руханилығындағы бисимбиге (жекеше түрі: симби) және Мами Ватаға ұқсас. Бакоко халқы Бисима терминін қолданады. Олар өзендер мен теңізде мекендейді, оларға табынғандарға бақ сыйлайды. Сондай-ақ, олар ауруларды емдеуге және ғибадат етушілер мен рухтар әлемі арасында делдалдық қызмет атқаруға қабілетті. Осы себепті, дженгу культі Дуала халқы арасында ұзақ жылдар бойы кең таралған. Бакурилер арасында бұл культ жас қыздың әйелдікке қадам басқандағы рәсімнің маңызды бөлігі болып табылады. Ол – рухани жетекші, Орталық Африканың су жолдарындағы адамдар мен жануарлардың тағдырын бақылайды. Миенгу тағдырмен байланысты болғандықтан, оларды құрметтеушілерге сәттілік әкеледі деп сендіріледі. Осының нәтижесінде, Савабанту халқы миенгу рухтарына құрбандық шалып, олардың құрметіне әсем мерекелер өткізеді. Бұл культ Камерунның жағалау және оңтүстік-батыс провинцияларында әлі де белсенді. Оған ерлер де, әйелдер де қосыла алады, бірақ мұндай ашықтық соңғы кезде пайда болған жаңалық болуы мүмкін. Дженгуға табыну Дуала және Малимба халқы арасында негізінен ерлерге тән, бірақ Бакури халқы арасында керісінше, бұл культ көбінесе әйелдерге арналған.
A jengu (pl. miengu) is a water spirit in the traditional beliefs of the Sawabantu groups of Cameroon, like the Duala, Bakweri, Malimba, Subu, Bakoko, Oroko people. Among the Bakweri, the term used is liengu (plural: maengu). Miengu are similar to bisimbi (singular: simbi) in the Bakongo spirituality and Mami Wata. The Bakoko people use the term Bisima. Described as mermaid like spirits, they live in rivers and the sea, bringing good fortune to those who worship them. They can also cure disease and act as intermediaries between worshippers and the world of spirits. For this reason, a jengu cult has long enjoyed popularity among the Duala peoples. Among the Bakweri, this cult is also an important part of a young girl's rite of passage into womanhood. that acts as a spiritual guide and controls the fates of both human beings, or muntu, and animals in the waterways of Central Africa. Because Miengu are associated with fate, they are also believed to bring good fortune to those who venerate them. As a results, Sawabantu peoples offer sacrifices to miengu spirits and hold extravagant festivals in their honor. The cult is still active in Cameroon's Littoral and Southwest Provinces. Both males and females are eligible to join, though this openness may be a fairly recent development. Jengu worship is primarily male among the Duala , Malimba proper, but among the Bakweri, on the other hand, the cult is primarily for women.
Салтанаттар мен рәсімдер
Дженгу құлшылығы эккале деп аталатын жеке тұлға басшылық ететін құпия қоғамға негізделген. Бұл адам дәстүрлі түрде барлық жиналыстарда маска киеді, бірақ бұл әдет 20-ғасырдың ортасына қарай дерлік тоқтатылды. Дегенмен, кез келген адам миенгуге жалбарынуға құқылы, ал ең қарапайым рәсімдерде тек қана дұға ету немесе балық аулау немесе су арқылы саяхаттамас бұрын құдайларға құрбандық шалу ғана болады. Ертедегі дженгу құлшындаушылары Вури өзенінде, оның салаларында және сағасында, сондай-ақ жақын аралдарда пирогаларда рәсімдер өткізген. Ол алдымен салтанатты киім киіп, плащ, белдемше және рафия жапырақтарынан жасалған бас киім киіп, пальма жапырақтары мен ағаш ескектер алып жүретін. Содан кейін ол миенгуді шақырып, оларға тағам мен сусын сыйлап, құрбандық ететін. Ол Вуридің жоғары жағындағы дженгу қасиетті орнына да бара алатын. Көптеген дженгу құлшылықтары емдеу және медицинамен байланысты, және миенгу дәстүрлі емдеу сәтсіз аяққанда шақырылады. Мысалы, дженгу емшісі науқасты алдымен тауық пен ешкіні құрбан ету арқылы емдей алады. Содан кейін ол құсуды қоздыратын дәрі береді және науқастың басынан үлкен тақтайшаны қозғайды. Емделген адам бірқатар тыйымдарды сақтауы керек. Бакуэри тайпасы арасында бұл рәсім Лиенгу ла Вафеа деп белгілі. Бүгінде ең танымал миенгу рәсімі – Дуала қаласында жыл сайын өткізілетін Нгондо мерекесі, ол алғаш рет 1949 жылы ұйымдастырылды. Мерекенің ең жарқын күніне дейін, дженгу культінің мүшелері Вури өзеніндегі Джебале аралында жеке рәсім өткізеді. Олар су рухтарына құрбандық шалып, сыйлықтарды дайындайды. Ертесі күні бұл сыйлық Дуала маңындағы жағажайда өткізілетін қоғамдық рәсімде миенгуге ұсынылады. Культтың бір мүшесі сыйлықпен теңізге сүңгіп, мүмкіндігінше ұзақ уақыт су астында қалады. Кейін ол миенгуден келесі жыл туралы хабармен қайта оралады. Нгондо фестивалінің биік нүктесі – дженгу культі. Онда дәстүрлі суға секіруші дәстүрлі билеушілердің қадағалауымен өзенге түседі. Бұл дәстүрдің құпия сақтаушысы, бір әйел және екі ер адаммен бірге, рәсімдік қайыққа отырып кетеді. Ол өзеннің ортасына сүңгіп, үштен он минутқа дейін су астында қалады. Ол су астындағы ата-бабаларының (рухтардың) патшалығына барады деп сендіріледі. Ол Нгондо президентінің ізбасары туралы жаңалықтармен және жердің құдайларынан кальбашта жазылған құпия хабармен оралады. Бұл рәсімнің бір құпиясы – судан шыққанда суға секіруші ұстаған кальбаш құрғақ болады.
Jengu worship centres on a secret society led by an individual known as the ekale. This person traditionally wears a mask at all meetings, though this practice all but died out by the mid 20th century. Anyone can supplicate the miengu, however, and the simplest rituals involve nothing more than prayers or sacrifices to the deities before fishing or traveling by water. Early jengu worshippers performed rituals in pirogues on the Wouri River, its tributaries and estuary, and on nearby islands. The person would first dress in ceremonial garb, a cape, skirt, and headdress of raffia fronds, and carry palm fronds and wooden paddles. He would then summon the miengu and offer them oblations of food and drink. He might also visit a jengu shrine further up the Wouri. Much jengu worship is related to healing and medicine, and the miengu are called upon when mainstream healing fails. For example, a jengu doctor can treat a patient by first sacrificing a cock and goat. He then administers a vomit inducing medicine and waves a small stool over the patient's head. The one treated must then follow a series of taboos. Among the Bakweri, this rite is known as Liengu la Vafea. The highest profile miengu ceremony today is the annual Ngondo celebration in Douala, first held in 1949. The night before the fête's culmination, members of the jengu cult hold a private ceremony at Jebale Island on the Wouri. There they sacrifice to the water spirits and prepare a package of gifts. The next day, this offering is presented to the miengu during a public ceremony on a beach near Douala. One cult member dives into the sea with the gift and stays down as long as possible. Afterward, he returns with a message from the miengu about the year to come. The climax of the ngondo festival is the jengu cult. Wherein the traditional diver goes into the river under supervision of the traditional rulers. This undisclosed custodian of tradition, accompanied by a woman and two men, embarks on a ritual boat. He will then submerge himself in the middle of the river and stay underneath the water for three to ten minutes. It is believed that he visits the kingdom of their ancestors (spirits) beneath the waters. He returns with news of the successor of the ngondo presidency and a coded message from the gods of the land in a calabash. One mystery of this ritual is that the calabash, which the diver holds as he re emerges from underneath the river, is dry.
Индукция
Камерун тауының бакуери халқының салт-дәстүрлері басқа да жағалаулық топтардың ұқсас рәсімдеріне мысал болып табылады. Жағалауға қарай бакуерилер екі маңызды бастама рәсімін өткізеді. Лиенгу ла Ндивада, секта мүшелері жас қыздың бастамаға дайын екенін білдіретін ұстама немесе құлауын белгі ретінде қабылдайды. Содан кейін секта мүшесі оған құпия лиенгу тілінде сөйлейді, егер ол оның қандай да бір бөлігін түсінгендей болса, дәстүрлі емші бастама рәсімдерін бастайды. Қыз бірнеше ай бойы жеке өмір сүріп, қатаң тыйымдарды сақтауға міндетті және рухтардың көріністерін көруі мүмкін. Ол сондай-ақ құпия есім алып, құпия лиенгу тілінде білім алады. Ақырында, емші оны күшті ерлер тобының және лиенгу тілінде ән шырқаған әйелдердің қамқорлығына тапсырады. Ерлер оны өзеннің ортасына жеткенше кезекпен көтеріп әкеледі. Сол жерде емші оны суға батырып, сектаға қабылдайды. Осы уақытта басқа секта мүшелері судан қабыс ұстауға тырысады, себебі бұл жануар лиенгу рухын символдайды. Жаңа мүшеге бұрынғы тыйымдар сақталады, сондықтан ол тағы бірнеше ай бойы жеке өмір сүруге мәжбүр. Соңында, секта оның құрметіне той ұйымдастырады, соның арқасында бастама рәсімі аяқталады. Бұл процеске бір жылға жуық уақыт кетеді. Бакуерилердің тағы бір бастама рәсімі – Лиенгу ла Монгбанго. Егер жас қыз орманға қашып кетсе, оның әйел туыстары лиенгу тілінде ән айтып, тоқудан жасалған секта белгілерін ұстап, оны іздейді. Оны тапқаннан кейін бірнеше ай бойы жасырады (бірақ сырттан келгендерге рұхсат етіледі). Кейін қызға арнап той дайындалады. Ол және оның басшысы бірге орманға кетеді. Басталушы папоротник жапырақтарынан жасалған дәстүрлі киім киіп, денесін қызыл ағаш қабығымен сүртеді. Содан кейін оны ауылға алып келеді, ортасына ұзын арқан байлайды. Екі топ арқан үзілгенше оны тартысып тұрады, сосын қыз құлайды. Секта мүшелері лиенгу тілінде тоғыз рет шақырып, оны қайта тұрғызады. Тағы бірнеше апта тыйымдарды сақтағаннан кейін, дәстүрлі емші оны өзенде шомылдырып, бастама рәсімін аяқтайды. Бұл процеске де шамамен бір жыл уақыт кетеді.
The rites observed by the Bakweri people of Mount Cameroon serve as an example of similar rituals among other coastal groups. Toward the coast, the Bakweri practice two major induction rituals. In the Liengu la Ndiva, cult members take a seizure or collapse as a sign that a young girl is ready for induction. A cult member then speaks to her in a secret liengu language, and if she seems to understand any of it, a traditional healer begins the initiation rites. The girl must live in seclusion for several months, during which she must follow a strict set of taboos and may see visions of spirits. She also receives a secret name and teaching in the secret liengu language. Eventually, the healer releases her into the custody of a group of strong men and a number of women singing in the liengu language. The men take turns carrying her until she reaches the middle of a stream. There, the healer plunges her in, inducting her into the cult. Meanwhile, other cult members attempt to capture a crab from the waters, as this animal represents the liengu spirit. The new member's taboos remain, however, and she must live in seclusion for several more months. Finally, the cult holds a feast in her honour, and the initiation comes to an end. The entire process takes the better part of a year. An alternate Bakweri initiation ritual is the Liengu la Mongbango. If a young girl disappears into the bush, her female relatives try to track her down by singing to her in the liengu language and carrying cult insignia made of wicker. When they find her, they hide her away for several months (outsiders may visit, however). Afterward, the cult prepares a feast for the girl. She and her sponsor then go alone into the forest. The initiate dresses in traditional regalia of fern fronds and rubs her body with red camwood. She is then led back to the village tied to the middle of a long rope. Two groups play a tug of war over her until the rope breaks, and she collapses. The cult members call to her nine times in the liengu language, which causes her to stand back up. After a few more weeks of taboos, a traditional healer bathes her in a stream, and her initiation ends. This process also takes most of a year.