Кіріспе
Сингапурдың жоғары заңы
Сингапур Республикасының Конституциясы – Сингапурдың жоғары заңы. 1965 жылдың 9 тамызында күшіне енген мәтін, 1963 жылғы Сингапур мемлекетінің Конституциясынан, Малайзия Федералды Конституциясының Сингапурға қатысты ережелерінен және Сингапур Республикасының Тәуелсіздік туралы заңынан алынған. Конституция мәтіні – Сингапурдағы конституциялық құқықтың заңды түрде міндетті көздерінің бірі, ал қалғандары – Конституцияның сот түсіндірмелері және белгілі бір басқа заңдар. Міндетті емес көздер конституциялық құқыққа ықпал ететін факторлар болып табылады, мысалы, жұмсақ құқық, конституциялық конвенциялар және халықаралық қоғамдық құқық. Өзінің бастапқы құзыреттілігін жүзеге асырғанда, яғни алғаш рет іс қарауға құқылы болғанда, Жоғарғы сот екі түрлі сот қарауы жүргізеді: заңдардың конституциялықтығын тексеру және әкімшілік актілерді сот қарауы. 1980 жылғы сот шешімінде Конституцияның IV бөлігіндегі негізгі бостандықтар кеңінен түсіндірілуі керек деп айтылса да, Сингапур соттары көбінесе Парламентке құрмет көрсету және конституциялық жарамдылыққа күшті презумпция қағидаларын қабылдайды, бұл кейбір жағдайларда негізгі бостандықтардың тар түсіндірілуіне әкеледі. Соттар, әдетте, мақсатты көзқарас қолданады, конституциялық ережелердің мақсатын немесе міндетін қолдайтын түсіндірмелерге басымдық береді. Конституцияның 4-бабында бұл заң елдің жоғары заңы екені нақты айтылған. Конституция Альберт Венн Дайсидің үстемдік үшін қойған үш критерийіне сай келеді: кодификация, қатаңдық және соттардың сот қарауының болуы. Дегенмен, бұл іс жүзінде жоғары болуы мүмкін емес және Сингапурдың құқықтық жүйесінің парламенттік егемендікпен сипатталатыны туралы пікір қалыптасқан. Конституцияға өзгертулер енгізудің екі жолы бар, бұл өзгертіліп отырған ереженің сипатына байланысты. Конституцияның көптеген баптары Парламент мүшелерінің үштен екісінің қолдауымен, конституциялық түзетутер туралы заң жобасының екінші және үшінші оқылысында өзгертілуі мүмкін. Алайда, Сингапурдің егемендігін қорғайтын ережелерді ұлттық референдумдағы дауыс берушілердің кемінде үштен екісінің қолдауы болған жағдайда ғана өзгертуге болады. Бұл талап 5(2А) және 5А баптарға да қатысты, бірақ бұл ережелер әлі күшке енбеген. 5-баптың 2А-бабы Конституцияның IV бөлігіндегі негізгі бостандықтар сияқты, Конституцияның негізгі ережелерін, Президент сайлауына, өкілеттіктеріне, қызметтен босатылуына, сот ісінен иммунитетіне және қызметтен алынуына қатысты баптарды қорғайды; ал 5А-бап Президентке тікелей немесе жанама түрде оның дискрециялық өкілеттіктерін айналып өтетін немесе шектейтін конституциялық түзетутерге вето қоюға мүмкіндік береді. Бұл ережелер әлі күшке енбеген, себебі Үкімет сайланған президентті дамушы институт ретінде қарастырады, оған одан әрі жетілдіру қажет. Малайзия соттары Парламенттің «құрылтай билігін» және «заң шығару билігін» жүзеге асыруы арасындағы айырмашылықты көрсеткен. Парламент конституциялық билікті жүзеге асыру арқылы Конституцияға өзгертулер енгізсе, түзету заңы Конституцияның қолданыстағы ережелеріне қайшы келеді деп даулануға болмайды. Сингапурдың ұстанымы нақты емес, өйткені бұл мәселе сотқа көтерілген жоқ. Алайда, олар Малайзияның ұстанымын қабылдауы мүмкін, себебі Малайзия Конституциясының және Сингапур Конституциясының тиісті ережелері бір-бірімен сәйкес келеді. Сонымен қатар, Жоғарғы сот Үндістанның Жоғарғы Соты әзірлеген негізгі құрылым немесе негізгі ерекшеліктер доктринасын қабылдамады, яғни Парламент Конституцияның кез келген ережесін, тіпті негізгі деп саналатын ережелерді де өзгертуге немесе жоюға құқылы.
Конституциялық құқықтың көздері мен оған әсер етуі
Конституционализм – "әкімшіл үкіметтің зорлық-зомбылықтарын шектеу және заңды үкіметтік билікті жүзеге асыру саласын сақтай отырып, жеке адамның бостандығын қорғау" деп сипатталған. Сондықтан конституцияны "бір ұлттың немесе мемлекеттің негізгі және органикалық заңы, оның үкіметінің ұғымын, сипатын және ұйымын белгілейтін, сондай-ақ оның егеменді билігінің шегін және оны жүзеге асыру жолдарын анықтайтын" немесе осы мақсаттарға қызмет ететін ережелерді қамтитын нақты заң актісі деп атауға болады. Осы мақалада "конституция" (кіші әріппен) термині Сингапурда конституциялық күші бар заң ережелер жиынтығын білдіреді, ал "Конституция" (үлкен әріппен) – конституциялық ережелерді қамтитын негізгі заң актісін білдіреді. Сингапурда конституциялық құқықтың көздерін екі категорияға бөлуге болады: заңды міндетті және міндетті емес көздер. Заңды міндетті көздерге Конституцияның мәтіні, Конституцияға қатысты сот түсіндірмелері және басқа да заңдар жатады. Міндетті емес көздер конституциялық құқыққа ықпал ететін, мысалы, жұмсақ құқық, конституциялық келісімдер және халықаралық құқық сияқты факторлар болып табылады.
Конституцияның мәтіні
Сингапурдың жазбаша конституциясы бар. 1965 жылдың 9 тамызынан бастап күшіне енген Сингапур Конституциясының мәтіні үш заңнан алынған қағидалардың жиынтығынан құралды: Сингапур мемлекетінің 1963 жылғы Конституциясы, Малайзия Федералды Конституциясы, Сингапур Республикасының Тәуелсіздік туралы заңымен Сингапурға қолданылған, және Сингапур Республикасының Тәуелсіздік туралы заңының өзі. Бұл жаңадан тәуелсіз болған мемлекетке жедел түрде қолданысқа жарамды конституцияны қамтамасыз етті.
Сингапур мемлекетінің 1963 жылғы Конституциясы және оның алдыңғылары
1819 жылы Сингапур Шығыс Үндістан компаниясының фабрикасы немесе сауда бекеті ретінде құрылғаннан бері, оған конституциялық мәртебеге ие бірнеше заңдар қолданылды. Сингапур 1867 жылы Тынық елді мекендерінің құрамына кірді, оларға 4 ақпан 1867 жылы патент хаттары арқылы отаршылдық конституция берілді. 17 қараша 1877 жылы жаңа патент хаттарымен атқарушы кеңес құрылды және губернаторға судьяларды тағайындауға уәкілеттік берілді. Содан кейін колонияның конституциялық құрылымын оңайлату үшін бірқатар басқа құқықтық құралдар шығарылды, бірақ 1867 және 1877 жылдардағы патент хаттарымен орнатылған тәртіптерге маңызды өзгерістер енгізбеді. Тынық елді мекендерінің соңғы конституциясы 17 желтоқсан 1911 жылы шығарылған патент хаттарына негізделген, ол 18 тамыз 1924 жылы жаңартылған патент хаттарымен және корольдік нұсқаулармен толықтырылды. Жапондық оккупациядан кейін 1946 жылы Тынық елді мекендері таратылды және Сингапур Корольдік колониясы болды. Оның жаңа конституциясы, 1946 жылғы Сингапур Кеңесінің бұйрығы, атқарушы кеңес пен заң шығарушы кеңес құрды, олар алғаш рет бірқатар сайланған мүшелерге ие болды. Конституция 1 наурыз 1948 жылы күшіне енді, ал Сингапурдағы алғашқы заң шығарушы сайлау сол жылдың 20 наурызында өтті. 1953 жылы сэр Джордж Рендел басқарған конституциялық комиссия конституциялық жүйеде одан әрі өзгерістер ұсыну үшін құрылды, мақсаты Сингапурдың орталық және жергілікті үкіметтеріне қатысуын кеңейту болды. Британ үкіметі 1954 жылғы ақпан айындағы есебінде Рендел комиссиясының көптеген ұсыныстарын қабылдады және оларды 1955 жылғы Сингапур колониясы туралы Кеңестің бұйрығы арқылы жүзеге асырды, бұл әдетте Рендел конституциясы деп аталады. Жаңа Заң шығарушы Ассамблея көбінесе сайланған орган болғанымен, отаршылдық әкімшілік әкімшілік, қаржы, ішкі қауіпсіздік және заң салаларында билікке ие болды. Сингапурдың конституциялық дамуының келесі кезеңі – оның колониядан Британ империясының өзін-өзі басқару мемлекетіне айналуы болды. Бұл 1958 жылғы Сингапур (Конституция) Кеңесінің бұйрығымен іске асырылды, ол Ян ди Пертуан Негараның мемлекет басшысы, премьер-министр және 51 мүшеден тұратын толық сайланған Заң шығарушы Ассамблея лауазымдарын құрды. Кейіннен, 1963 жылғы Малайзия келісіміне сәйкес, Сингапур Малайзия Федерациясымен бірігіп, оның штатының біріне айналды және отаршылдық мәртебесін жоғалтты. Сингапур 1963 жылғы Сингапур штатының Конституциясы нысанында жаңа мемлекеттік конституция алды. Заң шығарушы және атқарушы органдарға қатысты ережелер 1958 жылғы Кеңестің бұйрығындағыдай болды. Алайда сот жүйесі федералдық мәселе ретінде қарастырылды және штаттық конституцияның бөлігі болған жоқ. Осы кезде 1963 жылғы штаттық конституцияда құқықтар туралы билль болған жоқ, себебі Федералдық конституцияның ІІ бөліміндегі негізгі бостандықтар Сингапурға қолданылды.
Малайзияның Федералды Конституциясы
Сингапур Конституциясының кейбір қағидалары Малайзия Федералдық Конституциясынан алынған. Бұл, 1965 жылғы Сингапур Республикасының Тәуелсіздік туралы заңының 6(1) тармағы арқылы іске асырылды. Атап айтқанда, Федералдық Конституцияның II бөліміндегі негізгі бостандықтар Сингапурға да қолданылды. Дегенмен, меншік құқығына қатысты Федералдық Конституцияның 13-бабы, 1966 жылғы Жерді мәжбүрлеп сатып алу туралы заңның конституциялықтығын қамтамасыз ету үшін нақты алынып тасталды, бұл заң Үкіметке жылжымайтын мүлікті міндетті түрде сатып алуға рұқсат береді.
Сингапур Республикасының Тәуелсіздік туралы актісі
Сингапур Республикасы Тәуелсіздік туралы 1965 жылғы Заң (RSIA) Сингапурдағы Малайзия Федералды Конституциясындағы негізгі бостандықтарды қолданудан басқа, RSIA Сингапурдағы заңнамалық және атқарушы билікті де алды, оларды Малайзия өз Конституциясы мен Малайзия (Сингапур түзетуі) туралы 1965 жылғы Заң арқылы бас тартты. Сингапурдың атқарушы билігі президентке тиесілі және оны ол немесе Министрлер кабинеті жүзеге асыра алады, ал Янг ди Пертуан Агонгтың (Малайзияның мемлекет басшысы) және Малайзияның Парламенті Сингапурға қатысты заң шығарушы өкілеттіктер президентке және Сингапур Парламентіне тиесілі болды. Сонымен қатар, RSIA президентке "бұл Заңның күшіне енуінің және Сингапурдың Малайзиядан бөлініп шығуының салдарынан кез келген жазбаша заңда қажетті немесе тиімді болып көрінетін өзгерістер енгізуге" өкілеттік берді. Бұл билік 1965 жылдан 1968 жылға дейін сақталды. 1965 жылғы Конституция (өзгерістер) Заңы, RSIA-мен бір күні қабылданған және 1965 жылдың 9 тамызында күшіне енген, 1963 жылғы мемлекеттік Конституцияны қарапайым көпшілікпен, яғни конституциялық түзету туралы заң жобасының екінші және үшінші оқылымдарында Парламент мүшелерінің 50% -ден астамының дауысымен өзгертуге мүмкіндік берді. Түзету үшін екі үшін бір көпшілік талабы 1979 жылы ғана қайта орнатылды. Заң министрі Э. В. Баркер бұл өзгерістің себебін «конституциялық дамуымызға байланысты қажетті барлық түзетулер енгізілді» деп түсіндірді. Алайда, бұл түзетулер 1963 жылғы мемлекеттік Конституцияға енгізілді; түзетулер туралы заңдар RSIA-ға қатысты ма, жоқ па, туралы айтылмады. Осылайша, Парламент 1965 жылдан бері RSIA-ны өзгертуге тырыспаса да, теориялық тұрғыдан оны Парламенттегі қарапайым көпшілікпен өзгертуге немесе тіпті жоюға болады. Бұл мәселеде бір қиындық бар: Үкімет RSIA-ны «конституциялық құжат» деп санайтын болса да, заңды тұрғыдан алғанда, ол біртұтас Конституцияның бөлігі емес. Конституциялық құқық сарапшысы доктор Кевин Тан оны ерекше мәртебеге ие, sui generis Заң ретінде тану қажет деп ұсынды. RSIA-ның мәртебесі Жаңа Зеландияның 1990 жылғы Құқықтар туралы Заңына ұқсас болуы мүмкін, ол да Парламенттің қарапайым заңы болып табылады. Жаңа Зеландия Парламенті Құқықтар туралы Заңға қарапайым көпшілікпен түзетулер енгізуге немесе оны жоюға теориялық мүмкіндік болғанымен, «Құқықтар туралы Заңға шектеулер енгізуге немесе оны жоюға ниеттенген кез келген үкімет саяси қиындықтар мен айыпталуларға ұшырауы мүмкін» делінген. Жаңадан тәуелсіз Сингапурдағы азшылықтардың мүдделерін қорғау және сол кездегі коммунистік қауіпті бақылау үшін 1966 жылы 1963 жылғы мемлекеттік Конституцияны қарау үшін бас судья Уи Чонг Джин төрағалық ететін конституциялық комиссия құрылды. Комиссия өз есебінде,
Конституцияның қайта басылымдары
1980 жылы жоғарыда аталған үш құжаттың ережелері алғаш рет біріктіріліп, бір басылым ретінде жарияланды. 162 баптан және үш қосымшадан тұратын бұл басылым 1980 жылдың 31 наурызындағы "Government Gazette" газетінде жарияланды. 1980 жылғы қайта басылым шығар алдында Конституция фрагменттілігіне байланысты қолжетімсіз деп сынға ұшырады. Сингапурдың бұрынғы бас министрі Дэвид Маршалл Сингапурдың "кез келген ел өмірін бастағандағы ең ұқыпсыз және шатастыратын конституцияға" ие екенін айтты, ал конституциялық ғалым Р. Х. Хиклинг "қарапайым адам үшін Конституция не дейді екенін анықтау қиын" екенін мойындады. 1979 жылы Парламент 1963 жылғы Мемлекеттік Конституцияға түзетулер енгізді. Осы мақсатқа жету үшін Бас прокурорға екі Конституцияның қолданыстағы ережелерін біріктіруге, Сингапурдың тәуелсіз статусына байланысты қажет немесе тиімді болуы мүмкін өзгерістер енгізуге, ережелерді жаңа ретпен орналастыруға және басқалармен қатар, қайталанған, сәйкессіз немесе қолданылмайтын ережелерді жоюға құқық берілді. Осыған сәйкес, Конституцияның 1980 жылғы қайта басылымы жарық көрді. Сонымен қатар, Президент Бас прокурорға осы рұқсат берілген күннен бастап қолданыстағы барлық конституциялық түзетулерді қамтитын қосымша басылымдарды жариялауға уәкілеттік берді. Кейбір сарапшылар 1980 жылғы қайта басылым теориялық мәселелер тудырғанын атап өткенімен, Конституцияны қолдануда ешқандай нақты проблемалар туындаған жоқ. Heng Kai Kok v. Attorney General (1986) ісінде полиция сержантының жұмыстан заңсыз босатылуына қатысты мәселелердің бірі 1970 жылы енгізілген конституциялық ереже бұрынғы ережені күштен шығарған-шығармағаны болды. Сот комиссары Чан Сек Кёнг басқа негіздермен шешім қабылдады, бірақ бұл аргументтің маңыздылығы жоқ екенін айтты, себебі 1980 жылғы Конституцияның қайта басылымында тек 1970 жылғы ереже ғана болды, ал қайта басылымның 155(3) бабында "[К]онституцияның кез келген қайта басылымы барлық соттарда және барлық мақсаттар үшін ешқандай күмәнсіз Сингапур Республикасы Конституциясының түпнұсқалық мәтіні болып есептеледі және болады, сол қайта басылымда көрсетілген күннен бастап, келесі немесе одан кейінгі қайта басылыммен алмастырылғанға дейін" делінген. Конституцияның түзетілген басылымы Сингапур Республикасының 1985 жылғы Түзетілген Заңдар жинағының бір бөлігі ретінде жарияланды. Қазіргі қолданыстағы Конституцияның басылымы – 1985 жылғы Түзетілген Заңдар жинағының 1999 жылғы қайта басылымы.
Конституцияны сот арқылы түсіндіру
Конституциялық құқықтың заңды түрде міндетті екенін анықтайтын тағы бір көзі – Конституцияны түсіндіретін және Конституцияда тікелей көрсетілмеген негізгі конституциялық принциптерді орнатайтын соттардың қабылдаған шешімдерінен құралған сот практикасы болып табылады.
Конституцияны түсіндіру
Өзінің бастапқы құзыреттілігін жүзеге асыру кезінде, яғни бірінші рет іс қарауға құқылы болған кезде, Жоғарғы Сот екі түрлі сот төрелігін жүзеге асырады: заңдарды сот төрелігінен қарау және әкімшілік актілерді сот төрелігінен қарау. Біріншісі туралы Конституцияның 4-бабында былай делінген: «Бұл Конституция Сингапур Республикасының жоғарғы заңы болып табылады және осы Конституция күшіне енгеннен кейін Заң шығарушы орган қабылдаған, осы Конституцияға қайшы келетін кез келген заң, қайшылық көлемінде жарамсыз деп танылады». 2012 жылы «Тан Энг Хонгқа қарсы Бас прокурор» ісінде Апелляциялық сот Конституция күшіне енгеннен кейін қабылданған заңдарға ғана қатысты болса да, Конституцияға дейінгі заңдарды да сот жарамсыз деп тағайындауы мүмкін екенін анықтады. Сонымен қатар, 162-бапта Конституцияның 1965 жылғы 9 тамызда күшіне енуінен бұрын қолданыста болған заңдар Конституция күшіне енгеннен кейін де қолданыста болады, бірақ оларды Конституцияға сәйкес келтіру үшін қажетті өзгерістермен, бейімделулермен, шектеулермен және ерекшеліктермен түсіндіру қажет. Осылайша, Конституция АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімінде белгіленген қағиданы көрсетеді: «Марбери мен Мэдисон» (1803) – соттардың заңды түсіндіру рөлі болғандықтан, олар қарапайым заңдар Конституцияға қайшы келе ме екенін шешуге және егер солай болса, мұндай заңдарды жарамсыз деп жариялауға құқылы. 1994 жылы «Чан Хианг Ленг Колинге қарсы Бас прокурор» ісі бойынша Жоғарғы Сот осыған ұқсас ұстанымды қабылдады және Конституцияны бұзатын әкімшілік іс-әрекеттер мен шешімдерді күшін жою оның жауапкершілігінің бір бөлігі екенін растады. Соттық көзқарастар конституциялық түсіндірудің нәтижелерін ажырамас түрде қалыптастырады және қалыптастырады. Себебі, конституциялық түсіндіру барысында «жеке судьялардың жеке философиясы мен бейімділіктері сөзсіз пайда болады». 1980 жылы, ол әлі Сингапурдың соңғы апелляциялық соты болған кезде, «Онг Ах Чуанға қарсы Бас прокурор» ісінде Конституцияда көрсетілген негізгі бостандықтарға қатысты соттар оларға «жеке адамдарға аталған негізгі бостандықтардың толық мөлшерін беруге лайықты жомарт түсіндіруді» беруі керек деп шешті. Алайда, Сингапурдың сот жүйесі Конституцияны түсіндіруде консервативті көзқарас танытады, өйткені ол «жеке адамның бостандығынан гөрі атқарушы мүдделерді көбірек қорғайды» делінеді. Бұл жергілікті сот философиясына сәйкес келеді, ол Парламентті құрметтеуді және конституциялық жарамдылықты күшейтуді білдіреді. Мұндай консервативтілік кейбір жағдайларда соттардың негізгі бостандықтарды тар жолмен түсіндіруінде көрінеді. Мысалы, «Ражиеван Эдакалаванға қарсы Бас прокурор» (1998) ісінде Конституцияның 9(3)-бабында «[егер] адам тұтқындалса, оған өз таңдауы бойынша заңгермен кеңесуге және қорғалуға рұқсат етіледі» деп айтылса да, Жоғарғы Сот Конституцияда мұндай құқық жоқ болғандықтан, адамның адвокатты алуға құқығы туралы хабардар болудың конституциялық құқығы бар деп танудан бас тартты. Бас судья Юн Пунг Хоу: Айыпталушыға берілген құқықтарды кеңейту туралы кез келген ұсыныс саяси және заңнамалық аренада қаралуы керек. Конституцияда және басқа да заңдарда көрсетілгендей, Парламент ниетін сақтауды қамтамасыз ету міндеті бар сот жүйесі орынсыз форум болып табылады. Парламент мүшелерін Сингапур халқы еркін сайлайды. Олар сайлаушылардың мүддесін қорғайды, олар өздеріне әділ, әділ және ақылға қонымды әрекет етуді сендіреді. Парламент қабылдаған заңның әділет қағидаларына қайшы келетінін немесе өзгеше болатынын анықтау құқығы халыққа тиесілі. Бұл құқық, халық сайлау арқылы жүзеге асады. Сот билігі белгілі бір заңның әділ немесе ақылға қонымды екенін анықтауға қабілетті емес, өйткені әділ немесе ақылға қонымды деген нәрсе өте субъективті. Егер шешім қабылдауға кімнің құқығы бар болса, сол – Сингапур халқы. Негізгі бостандықтардың ауқымына қатысты өзекті мәселелерді парламенттегі біздің өкілдеріміз арқылы көтеру керек, біз оларды өз қамымызды ойлауға таңдадық. Бұл әсіресе біздің қоғамдағы әл-ауқатымызға қатысты мәселелерге қатысты, оның ішінде негізгі бостандықтар бар. Екінші жағынан, «Yong Vui Kongқа қарсы Бас прокурор» (2010) шешімі 12 жылдан кейін, Апелляциялық сот жалпы түсінікте «заң» қабылдауға бағытталған, бірақ іс жүзінде заңнамалық шешім болып табылатын және «біздің конституциялық авторларымыз негізгі бостандықтарды қорғайтын конституциялық ережелерді жасаған кезде «заң» деп қарастыра алмайтын соншалықты ақымақтық немесе еріксіз сипаттағы заңнама», 9(1)-бапты бұзатынын айтты, егер ереже мұны нақты түрде көрсетпесе де. Кейбір жағдайларда соттар шетелдік конституциялық сот шешімдерін қарастыруға құлықсыздық танытты және Конституцияны «өзінің төрт қабырғасының ішінде» қарастыруды талап ететін «жергілікті жағдайлар» туралы ұстанымды қалыптастырды, басқа елдерден, мысалы Ұлыбритания, Америка Құрама Штаттары немесе Австралиядан алынған аналогияларға сүйенбей. Бұл консервативті және шектеулі көзқарас болып бағаланды, ол соттың негізгі бостандықтарды жомарт түсіндіру міндетін әлсіретеді. Алайда, бұл конституциялық түсіндіруге қатысты көзқарас үнемі қолданылмағаны және «тәжірибеде «төрт қабырғалы» доктрина тым көп қолданылмаған сияқты, өйткені соттар енді тек ықпалдастырушы, прецеденттік емес құнды шетелдік істерді үнемі қарастырады» деп атап өтілді. Сингапурдың мемлекеттік құқығының дамуы трансұлттық үлгілерден оқшауланған жабық ортада емес, шетелдік істермен ойлы қарым-қатынас арқылы жүзеге асырылады. 1993 жылы Түсіндіру заңының 9A-тармағының қабылдануы Сингапурде заңдарды түсіндіруге қатысты мақсатты көзқарасты міндеттеді, ол сотты жазбаша заңның мақсатын немесе мақсатын (ол мақсат немесе мақсат жазбаша заңда нақты түрде көрсетілген болса да, болмаса да) ілгерілететін түсіндіруді қалауға міндеттейді. Сингапур Республикасы Конституциясы Трибуналы 1995 жылғы Конституциялық сілтеме № 1-де бұл көзқарас конституциялық түсіндіруге де қатысты екенін растады. Ол былай деді: «Конституцияны түсіндіруде мақсатты түсіндіруді қабылдау Парламенттің ниеті мен еркіне әсер ету үшін жақсы белгілі». Онг Ах Чуанда айтылған конституциялық түсіндіруге қатысты жомарт көзқарас негізгі бостандықтарға қатысты Конституцияның баптарындағы кең және жалпы тіл Парламенттің соттарға «әлеуметтік жағдайларға байланысты Конституцияны түсіндіруге» дискреция беру ниетін көрсетеді деп санауға болады. Сондай-ақ, сот бұрынғы конституциялық түсіндірулерден бас тарта алатыны, бірақ мәтінді толығымен елемеуге құқығы жоқ екенін де атап өту керек.
Judicial attitudes inextricably shape and mould the results of constitutional interpretation. This is because, during the process of constitutional interpretation, "the private philosophies and prejudices of individual judges will inevitably emerge". In 1980, when the Privy Council was still Singapore's final appellate court, it held in Ong Ah Chuan v. Public Prosecutor that where the fundamental liberties in the Constitution are concerned, the courts are to accord them "a generous interpretation suitable to give to individuals the full measure of the fundamental liberties referred to". However, it has been said that the Singapore judiciary has a conservative attitude when interpreting the Constitution as it seems to be "more protective of executive interests than individual freedoms". This is in line with the locally held judicial philosophy which features deference to the Parliament and a strong presumption of constitutional validity. Such conservatism is reflected in the courts construing fundamental liberties narrowly in certain cases. For instance, in Rajeevan Edakalavan v. Public Prosecutor (1998), even though Article 9(3) of the Constitution states that "[w]here a person is arrested, he shall be allowed to consult and be defended by a legal practitioner of his choice", the High Court declined to hold that there is any constitutional right to be informed of one's right to counsel as the Constitution does not expressly mention such a right. Chief Justice Yong Pung How held:
Any proposition to broaden the scope of the rights accorded to the accused should be addressed in the political and legislative arena. The Judiciary, whose duty is to ensure that the intention of Parliament as reflected in the Constitution and other legislation is adhered to, is an inappropriate forum. The Members of Parliament are freely elected by the people of Singapore. They represent the interests of the constituency who entrust them to act fairly, justly and reasonably. The right lies in the people to determine if any law passed be [sic: by] Parliament goes against the principles of justice or otherwise. This right, the people exercise through the ballot box. The Judiciary is in no position to determine if a particular piece of legislation is fair or reasonable as what is fair or reasonable is very subjective. If anybody has the right to decide, it is the people of Singapore. The sensitive issues surrounding the scope of fundamental liberties should be raised through our representatives in Parliament who are the ones chosen by us to address our concerns. This is especially so with regards to matters which concern our well being in society, of which fundamental liberties are a part. On the other hand, in Yong Vui Kong v. Public Prosecutor (2010) decided 12 years later, the Court of Appeal held that colourable legislation which purports to enact a 'law' as generally understood but which is in effect a legislative judgment, and legislation which is "of so absurd or arbitrary a nature that it could not possibly have been contemplated by our constitutional framers as being 'law' when they crafted the constitutional provisions protecting fundamental liberties", would violate Article 9(1), despite the provision not explicitly referring to this. In some cases, the courts have also demonstrated an unwillingness to consult foreign constitutional case law, and have crafted a "local conditions" rationale which prescribes reading the Constitution "within its own four walls and not in the light of analogies drawn from other countries such as Great Britain, the United States of America or Australia". This has been termed a conservative and restrictive approach that seems to undermine the court's duty to generously interpret fundamental liberties. However, it has been noted that this approach to constitutional interpretation was never applied consistently, and that "it appears that the 'four walls' doctrine has quietly fallen out of fashion at least in practice, as courts now regularly consider foreign cases which have only persuasive, not precedential value. It is fair to say that the development of Singapore public law is not accomplished in a cloister sealed off from transnational models, but through a thoughtful engagement with foreign cases." A purposive approach to statutory interpretation was mandated in Singapore in 1993 by the enactment of section 9A of the Interpretation Act, which requires a court to prefer an interpretation that would "promote the purpose or object underlying the written law (whether that purpose or object is expressly stated in the written law or not) to an interpretation that would not promote that purpose or object". The Constitution of the Republic of Singapore Tribunal affirmed in Constitutional Reference No. 1 of 1995 that the approach applies to constitutional interpretation as well. It stated: "It is well established that a purposive interpretation should be adopted in interpreting the Constitution to give effect to the intent and will of Parliament". The generous approach to constitutional interpretation mentioned in Ong Ah Chuan might be said to accord with the purposive approach because the use of broad and general language in Articles of the Constitution dealing with fundamental liberties suggests a parliamentary intention to give courts the discretion "to interpret the Constitution based on prevailing social conditions". It may also be noted that although the court may depart from previously held constitutional interpretations, it cannot disregard the text entirely.
Конституцияның негізгі қағидаттары
Соттар Конституцияның рухын сақтауға мүкіндік берді, Конституцияның негізін құрайтын және конституционализмнің теориялық базасын қалыптастыратын, мақсаты – шектеулі үкімет құру болып табылатын, жазбаша Конституцияда тікелей айтылмаған негізгі конституциялық принциптерді мойындау арқылы. Осы принциптердің мысалдарына, икемделетін секуляризм, заң үстемдігі және биліктің бөлінуі жатады. Сол сияқты, соттың конституциялық қадағалау құқығы да тікелей айтылмаған, бірақ Конституцияның 4-бабынан туындайтын қажетті логикалық қорытынды арқылы Конституцияға енгізілді. Кейіннен апелляциялық сот оларды мазмұндық емес, процедуралық сипаттас деп тапты. Екінші жағынан, соттар сөз бостандығын басқа адамдардың намыстан қорғалу құқығымен теңестіру қажет екенін айтты және "Сингапурдың егемендігі, тұтастығы және бірлігі" жолында дін бостандығын шектеді, бұл "Конституцияның күдіксіз басты мандаты" деп есептелді.
Парламентінің басқа актілері
Конституцияға кірмейтін кейбір қарапайым заңдар конституциялық функцияларды атқарады және сондықтан "кішкентай конституцияның жұмыс істеуі үшін қажетті" деп есептеледі. Конституцияның өзі Парламентке белгілі бір мақсаттар үшін заң шығару құқығын береді. Мысалы, 17-баптың 2-тармағында "[Президент Сингапур азаматтарымен Заң шығарушы орган қабылдаған кез келген заңға сәйкес сайланады]" делінген. Мұндай сайлауларды реттеу үшін Парламент Президент сайлауы туралы заңды қабылдады. Сол сияқты, Парламент сайлауы туралы заң 39-баптың 1-тармағының талаптарын орындайды, онда Парламенттің құрамына, басқалармен қатар, сайланған Парламент депутаттары (депутаттар) және Заң шығарушы орган қабылдаған заңда белгіленген тәртіпте сайланған сайлау округінен сайланбаған депутаттар (NCMP) кіреді деп көрсетілген. Бұдан өзге, 63-бапта "[Заң шығарушы орган заң арқылы Парламенттің артықшылықтарын, иммунитеттерін немесе өкілеттіктерін анықтап, реттеуге құқылы]" делінген, ал Парламент Парламент (артықшылықтар, иммунитеттер және өкілеттіктер) туралы заңды қабылдау арқылы осыны іске асырды. Тио Лианн конституциялық маңызы бар басқа да заңдарға Ішкі қауіпсіздік туралы заң мен Жоғарғы сот туралы заң кіретінін ұсынды.
Жай конституциялық құқық
Жай конституциялық құқық – конституциялық құқық саласында белгілі бір дәрежеде құқықтық ықпал ететін, міндетті емес ережелердің жазбаша жиынтығы. Жұмсақ заңның түрлеріне ұсыныстар, үкіметтік ақ парақтар, декларациялар және циркулярлар немесе өзін-өзі реттеу кодекстері сияқты міндетті емес құралдар жатады. Конституциялық конвенциялардан өзгеше, жұмсақ конституциялық құқық конституциялық субъектілермен жасалады және әдет-ғұрып немесе бұрынғы тәжірибеден емес, жазбаша нысанға келтіріледі. Мұндай жұмсақ заңдар қолданыстағы заңнама аясында бейресми реттеу құралы ретінде әрекет етеді. Жай конституциялық құқық институттар арасындағы қарым-қатынас қағидаларын белгілеуге де мүмкіндік береді. Мысалы, 1999 жылғы «Президенттің жинақталған резервтерін және Бесінші кестедегі жарғылық кеңестер мен мемлекеттік компанияларды анықтау және қорғау қағидаттары» атты ақ парақ, президенттің қаржылық дискрециялық өкілеттіктерін жүзеге асырудағы Президент пен Үкімет арасындағы институционалдық қарым-қатынасты қалыптастыруға арналған толық емес қағидаларды қамтиды. Конституцияда нақты айтылмаған процедуралық ережелердің бірі – Президенттің өзі ұсынған операциялардың бірі елдің бұрынғы резервтерінен ақша алуға алып келетіні туралы Үкіметке хабарлау міндеті. Бұл Үкіметке қазіргі резервтерден бұрынғы резервтерге тең соманы аудару арқылы мұндай ақша алуды болдырмауға мүмкіндік береді. Ақ парақта қабылданған қағидалар, егер Үкімет немесе Президент бір-біріне оларды сақтау ниетін жоқ ететіні туралы ресми түрде хабарламаса, міндетті күшінде қалады. Мысалы, 2003 жылы «Діни келісім туралы декларация» жарияланды, оны 2002 жылдың қазан айында премьер-министр Го Чок Тонг ұсынған болатын. Бұл шара ел ішіндегі оқиғалардың нәтижесінде күшейген нәсілдік және діни сезімталдыққа жауап ретінде қабылданды.
Конституциялық конвенциялар
Конституциялық конвенциялар – үкіметтің тиімді жұмыс істеуіне көмектесетін жазбаша емес саяси әдет-ғұрыптар. Олар «конституциялық мінез-құлық ережелері» ретінде сипатталады, олар «конституцияны қолданушыларға байланысты» және оларды сақтау міндетті, бірақ заңмен қорғалмайды. Мұндай конвенциялар, тұрақты түрде сақталып, бұзылмаса, уақыт өте келе конституцияның ажырамас бөлігіне айналады. Алайда, Сингапурда қазір жазбаша конституция болғандықтан, конвенциялардың маңызы азайды. Керісінше, Ұлыбритания сияқты жазбаша конституциясы жоқ елдер конституциялық құқықтың көп бөлігін конвенциялардан алады. Сингапурдың отаршылдық кезеңінде үкімет Ұлыбританиядан көптеген конституциялық конвенцияларды қабылдады. Тәуелсіздік алғаннан кейін осы Вестминстер конвенцияларының көпшілігін жаңа жазбаша конституцияға енгізуге тырысты. Мысалы, Парламент (артықшылықтар, иммунитеттер және өкілеттіктер) заңының 3-тарауы. Сонымен қатар, Конституцияның 21(1)-бабы конституциялық тұрғыдан мойындалған Вестминстер конвенциясын бекітеді, онда Президент әдетте Министрлер кабинетінің кеңесімен әрекет етеді. Вестминстер конвенцияларынан басқа, жергілікті қажеттіліктерге бейімделу үшін жергілікті конвенциялар дамыды немесе дамуда. 1990 жылы парламенттегі дебаттарда Номиналды парламент мүшесі (NMP) схемасын енгізу туралы сөз кезінде, бірінші вице-премьер және қорғаныс министрі Го Чок Тонг мәселені қараған арнайы комитет NMP-лердің саяси партиялармен байланыстарын үзуі керек пе, әлде «конвенциялар мен тәжірибенің қалыптасуына мүмкіндік беруі керек пе» деген мәселені қарастырғанын атап өтті. 2007 жылы заң министрі С.Джаякумар үкіметтің «конституциялық түзетулерді қарастырғанда, олар Президенттің пікірін сұрауды қалыпты жағдайға жеткізгенін» мәлімдеді, бұл түзетулер оның дискрециялық өкілеттігіне қатысты. Сонымен қатар, Президенттің қайырымдылық және қоғамдық игілік жұмыстарында белсенді болуы үкімет тарапынан қарсылықсыз қалыпты жағдай саналады. Халықаралық әдет-ғұрыптық құқық Халықаралық сот Статутында «заң ретінде қабылданған жалпы практиканың дәлелі» ретінде анықталған. Белгілі бір шарттарда халықаралық әдет-ғұрыптық құқық ережелерін соттар ішкі құқықтың бір бөлігі деп жариялай алады. Алайда, олар конституциялық құқықтың көзі емес, себебі Апелляциялық сот Yong Vui Kong ісінде Сингапур үкіметі жасасқан халықаралық шарт Парламент актісі арқылы күшіне енбесе, соттар оны ішкі құқық ретінде қолдана алмайды деп шешті. Дегенмен, мұндай халықаралық міндеттемелер конституцияны түсіндіруге әсер етеді, өйткені Апелляциялық сот «Сингапур Конституциясы [ ] мүмкіндігінше Сингапурдың халықаралық құқықтық міндеттемелерімен сәйкес түсіндірілуі керек» деп мәлімдеді. Алайда, егер халықаралық адам құқықтары нормасы конституциялық мәтіннің мазмұнына сәйкес келмесе немесе Конституция тарихында осындай норманы нақты алып тастау ниеті болғандығы көрсетілсе, соттардың халықаралық адам құқықтары нормасына сілтеме жасауы орынсыз болар еді.
Unless an international treaty entered into by the Singapore Government has been given effect through an Act of Parliament, it cannot be enforced as domestic law by the courts. Nonetheless, such international obligations exert an influence on constitutional interpretation as the Court of Appeal has held that "the Singapore Constitution[ ] should, as far as possible, be interpreted consistently with Singapore's international legal obligations". However, it would not be appropriate for courts to refer to an international human rights norm if it does not accord with the way the constitutional text is worded, or if the history of the Constitution shows there was an intention to specifically exclude such a norm.
Қаттылық
Екінші заңдық критерий – конституцияның қатаң болуы. Бұл конституциялық ережелерді тек Конституция бойынша қолданыстағы заң шығарушы органнан жоғары мәртебелі орган ғана өзгерте алатындығын қамтамасыз ету үшін маңызды. Дегенмен, қатаңдық конституцияның мүлдем өзгермейтінін білдірмейді. Конституция тұрақты болса, елдің саяси дамуы тоқтап қалуы мүмкін. Керісінше, конституцияның қатаңдығы қарапайым заңнамамен салыстырғанда конституцияны өзгертудің қиын болуын ғана қарастырады. Конституцияның әртүрлі бөліктеріне әртүрлі түзетулер енгізу тәртібі қолданылады. Бұл туралы төменде егжей-тегжейлі қарастырылады. Конституцияның көптеген баптары Парламент қабылдаған заң жобасымен, егер Парламентте екінші және үшінші оқылымда заң жобасына дауыс берген барлық сайланған депутаттардың кем дегенде үштен екісі дауыс берсе, өзгертілуі мүмкін. Қарапайым заң жобаларын барлық қатысып отырған және дауыс берген депутаттардың қарапайым көпшілігімен ғана мақұлдауы қажет болғандықтан, үштен екінің көпшілік талабы қатаң және конституцияға қатаң сипаттама береді. Алайда, қазіргі биліктегі партия, Халықтық іс-қимыл партиясы ("PAP") 1968 жылдан бері парламенттегі орынның үштен екісінен астамын иеленді. Сонымен қатар, партиялық қамшының болуынан, барлық ПАП депутаттары, әдетте ар-ождан мәселесі үшін қамшы көтерілген жағдайларды қоспағанда, партиялық желіге сәйкес дауыс беруі керек. Осылайша, шын мәнінде, конституцияны өзгертудің қатаң талабы Парламенттің конституцияны өзгерту қабілетіне ешқандай нақты шектеулер енгізбеді. Конституцияны өзгертудің арнайы процедурасы болуының бір себебі – конституциялық үстемдік конституцияның негізгі қағидаларының ұзақ мерзімді өмір сүруін, негізінен өзгермеген күйде талап етеді. Алайда, Сингапурда бұл ұғым 1979 жылдан кейін енгізілген көптеген маңызды конституциялық түзетулер арқылы әлсіреген. Бұл түзетулер Сингапурдағы үкіметтің құрылымы мен сипатын айтарлықтай өзгертті, топтық өкілдік сайлау округінің және сайланған президенттік жүйені енгізді, сондай-ақ NCMP және NMP-ді парламентке қабылдады. Алайда, сот билігі атқарушы биліктің әрекеттерін және Парламент актілерін конституциялық емес деп тану үшін өте сирек қолданды. Бүгінгі күнге дейін Жоғары сот заңның бір бөлігін жойған жалғыз жағдай – Тау Ченг Конгқа қарсы мемлекеттік прокурор (1998) ісі болды. name=Taw Cheng Kong HC Бұл шешім ұзаққа созылмады, өйткені кейіннен Апелляциялық сот оны жойды. Соттың үкімін оқып, бас судья Юн Пунг Хоу сот бақылауының шектерін атап өтті, соттардың бір бөлімнің қолданылу аясын немесе оның орындылығын анықтауына құқығы жоқ екенін айтты. Бұл мәселені Парламент ғана шеше алады, ал соттар тек қабылданылған заңды түсіндіруге құқылы. Бұл конституцияға адал болу жөніндегі соттың жауапкершілігі мен заңнаманы қарау бойынша шектеулі рөлі арасындағы қайшылыққа әкеледі. Жоғарыда айтылғандай, Жоғары сот заңдарды сот арқылы қарау кезінде конституциялық заңдылыққа күшті презумпция болуы керек деп шешті. Дәлелділіктің салмағы талапкерге жүктеледі, ол дауланған заңның Конституцияға қайшы келетінін дәлелдеуі керек. Бас судья сондай-ақ Жабар бин Кадермастанға қарсы мемлекеттік прокурор (1995) ісінде былай деп шешті: "Кімде-кімнің өмірін немесе жеке бостандығын шектеуге мүмкіндік беретін кез келген заң, ол Парламентпен заңды түрде қабылданған жағдайда ғана жарамды және міндетті болып табылады. Сот оның әділ, әділ және ақылға қонымды екендігіне қызығушылық танытпайды." Сол сияқты, Chee Siok Chin v. Minister for Home Affairs (2005) ісінде сот өзін-өзі ұстауға және заңның конституциялық құқықтарды шектеуіне қатысты ерекше сақтық қажет екенін таныды. Бұл істе дауланған заңнама – әртүрлі құқық бұзушылықтар (жариялы тәртіп пен алаңдату) туралы заңның 13А және 13Б баптары, олар алаңдату, үрейлендіру немесе қиындық тудыруды қылмыс деп санайды. Жоғары сот сөз және пікір еркіндігіне, сондай-ақ Конституцияның 14(1)(а) және (б) тармақтарында кепілдендірілген жиналыс құқығына МОА-мен тиімді шектеу қойылғанын тапты. Сонымен қатар, бұл құқықтар абсолютті емес және 14-баптың 2-тармағында көрсетілген, онда Парламент 14-баптың 1-тармағында көрсетілген құқықтарға "қоғамдық мүдделер үшін қажетті немесе тиімді деп санайтын шектеулерді" енгізе алады. "Қажетті немесе тиімді" деген термин Парламентке өте кең дискрециялық билік береді, соттың жалғыз міндеті – дауланған заңның мақсаты мен 14-баптың 2-тармағындағы рұхсат етілген шектеулердің арасындағы байланысты анықтау. Үкімет сотқа заңның қабылдану себебін түсіндіріп беруі керек, және бұл себептерді зерделеуде формализмге емес, кең көзқарасқа басымдық беруі керек, сондай-ақ заңның парламенттік ниетін ескеруі керек.
Any law which provides for the deprivation of a person's life or personal liberty, is valid and binding so long as it is validly passed by Parliament. The Court is not concerned with whether it is also fair, just and reasonable as well. Similarly, in Chee Siok Chin v. Minister for Home Affairs (2005), it was held that there is a need for judicial self restraint and extreme caution with regards to whether a piece of legislation is an invalid restriction on constitutional rights. In the case, the impugned legislation was sections 13A and 13B of the Miscellaneous Offences (Public Order and Nuisance) Act ("MOA"), which make it an offence to cause harassment, alarm or distress. The High Court held that the fundamental right to freedom of speech and expression as well as the right to assembly guaranteed by Articles 14(1)(a) and (b) of the Constitution had been effectively restricted by the MOA. It held further that these rights are not absolute and are circumscribed by Article 14(2), which provides that Parliament may impose on the rights in Article 14(1) "such restrictions as it considers necessary or expedient" for various public interests. The term necessary or expedient was said to confer on Parliament an extremely wide discretionary power, the court's sole task being to ascertain whether there exists a nexus between the object of the impugned law and any permissible ground of restriction in Article 14(2). The Government must satisfy the court that there is a factual basis on which it considered it "necessary or expedient" to impose the restriction. Evidence establishing such a factual basis must be analysed in a generous and not a pedantic approach, considering the parliamentary intention of the impugned law.
Грунднорма проблемасы
Эндрю Хардинг Сингапурда Конституция емес, Парламент жоғары тұрады деп санайды. Бұл Конституцияның Парламент заң шығару құқығынан бұрын болуы тиіс болғанымен, Парламент 1965 жылғы 22 желтоқсанда Сингапур Республикасының Тәуелсіздік туралы заңы арқылы қабылдағанынан туындайды. Парламент тек 1965 жылғы 22 желтоқсанда ғана Конституцияны тиісінше қабылдағандықтан, 1965 жылғы 9 тамыз бен осы күн арасында үзіліс болды, сондықтан осы аралықта қабылданған заңдардың заңдылығы күмәнді. Осылайша, Сингапур құқықтық жүйесінің Grundnorm немесе негізгі нормасы Конституция емес, Парламент болып табылады. Ал Кеннет Уир Парламенттің конституцияны күшіне енгізуге қажетті құрылтай билігін мүшелерін сайлау арқылы ғана алатынын теориялайды. Конституция халықтың еркін көрсететіндіктен, халық өзінің еркін пайдаланып, депутаттарды өкілдері ретінде сайлағандықтан, Парламент Конституцияны қабылдауға қажетті құрылтай билігіне ие. Парламент РСИА-ны 1965 жылғы 9 тамызға дейін ретроспективті етіп бекіткен кезде бұл үзіліс те шешілді.
І бөлім: Алдын ала
Бұл бөлім Конституцияның қысқаша атауын (ұзақ атауы болмаса да) анықтап, онда қолданылатын белгілі бір терминдер мен тіркестерді түсіндіреді, сондай-ақ Конституцияны жору үшін басқа да ережелер белгілейді.
ІІ бөлім: Республика және Конституция
Бұл бөлім Сингапур Республикасының тәуелсіздігін және Конституцияның оның басты заңы екенін көрсетеді (бұл Сингапурдағы сотқа қадағалаудың теориялық негізі болып табылады).
Түзету
Конституцияда әр түрлі мақсаттар үшін екі түрлі түзету рәсімі қарастырылған. Конституцияның көптеген қағидалары барлық сайланған депутаттардың басым көпшілігімен өзгертілуі мүмкін. Дегенмен, кейбір қағидаларды өзгерту үшін ұлттық референдум қажет. Бұл конституциялық қағидалардың әртүрлі түрлеріне берілген әртүрлі маңыздылықты көрсетеді. Парламенттегі депутаттардың қарапайым көпшілігі екінші және үшінші оқылымда дауыс беру арқылы заң қабылдаса, Конституцияның 5(2)-бабында Конституцияға өзгерту енгізу туралы заң жобасы тек Парламенттегі екінші және үшінші оқылымда сайланған депутаттардың үштен екісінің көпшілігімен қолдау тапса ғана қабылданады. Сайланбаған депутаттар, мысалы, NCMP және NMP конституциялық түзету заң жобаларына дауыс беруге құқығы жоқ. Жоғарыда аталған рәсім Сингапурдың егемендігін қорғайтын Конституцияның III бөлігін өзгертуді көздейтін кез келген заң жобасына қолданылмайды. 3-бөлімдегі 6-бапта «Сингапур Республикасының тәуелсіз мемлекет ретінде егемендігін кез келген басқа егемен мемлекетпен немесе кез келген федерациямен, конфедерациямен, елмен немесе аумақпен бірігу немесе қосу жолымен немесе кез келген басқа жолмен толық немесе ішінара беру немесе беру» және «Сингапур полиция күштері мен Сингапур қарулы күштерін бақылаудан бас тарту» тыйым салынады, егер бұл ұлттық референдумда берілген дауыс санының кемінде үштен екісімен қолдау таппаса. 6-баптың өзі және III бөлімнің басқа қағидалары ұқсас рәсімді ұстанбайынша өзгертілмейді. Ұлттық референдумды өткізу талабы Конституцияның 5(2A) және 5A баптарына да қолданылады, бірақ бұл қағидалар әлі күшке енбеген. 5(2A) бап: «Егер Президент өз қалауы бойынша Спикерге жазбаша түрде бұған қарсы нұсқау бермесе, Конституцияның кейбір негізгі қағидаларын өзгерту туралы заң жобасы ұлттық референдумда берілген дауыстардың кемінде үштен екісінің мақұлдауын қажет етеді». Мұндай түзетулер негізгі конституциялық түзетулер деп аталады. Бұл негізгі қағидалар Конституцияның IV бөлігіндегі негізгі бостандықтар; Президенттің сайлануы, өкілеттіктері, қызметтен босатылуы, сотқа шағымданудан иммунитеті және қызметтен босатылуы туралы V бөлімнің 1-тарауындағы қағидалар; 93A-бап, ол Президент сайлауының жарамдылығын анықтау үшін Бас судьяға немесе ол тағайындаған Жоғарғы Сот судьясына билік береді; 65 және 66-баптар, оның ішінде, Парламенттің ең ұзақ мерзімін оның алғашқы отырысы өткен күннен бастап бес жыл деп белгілейді және жалпы сайлауды Парламент таратылғаннан кейін үш ай ішінде өткізуді талап етеді; Президенттің жеке қалауы бойынша әрекет етуге өкілеттік беретін кез келген қағида; және 5A бабының өзі. 5A бап негізгі емес конституциялық өзгерістерді қарастыру үшін енгізілді. Осы бап Президентке Конституциямен берілген дискрециялық өкілеттіктерді тікелей немесе жанама түрде бұзатын немесе шектейтін конституциялық түзетулерге вето қоюға мүмкіндік береді. Алайда, вето қою құқығы абсолютті емес, өйткені Президент, Министрлер кабинетінің кеңесі бойынша, 100-бапқа сәйкес, конституциялық сотқа ұсынылатын түзетудің осы әсеріне ие екендігі туралы пікірін беруге жол бере алады. Егер сот төрайымының пікірімен келіспеген жағдайда, Президент заң жобасына сот төрайымының ашық отырыста өз пікірін білдіргеннен кейін бірден келіскен болып саналады. Алайда, егер сот Президенттің пікірін қолдаса, премьер-министр заң жобасын ұлттық референдумға жібере алады. Президенттің ветосы егер ұсынылған түзетуді жалпы дауыс беру санының кемінде үштен екісі мақұлдаса, жойылады. Президент референдумның нәтижесі Үкімет газетінде жарияланғаннан кейін бірден келесі күні түзетуге келісім берді деп саналады. Бұл жүйе Президенттің ветосын болдырмау үшін Үкімет жаңа сайлауды шақырса, туындауы мүмкін тосқауылға жол бермейді. Осылайша, 5A бап Президенттің бір жағынан, премьер-министр мен кабинет арасындағы бірқатар құқықтық бақылау мен тепе-теңдіктерді қамтамасыз етеді. Бұл Конституцияның қатаңдығын арттырады, өйткені Конституцияға түзету енгізу құқығы енді тек Парламентке ғана тиесілі емес. 5(2A) және 5A баптары әлі күшке енген жоқ. 1994 жылы вице-премьер Ли Сянь Лунг бұл екі баптың механизмінің күрделілігі Үкімет күткеннен асып түсетінін және «Үкіметтің операциялық икемділікке деген қажеттілігі» мен «Президенттің тиімді қадағалауды жүзеге асыру міндеті» арасындағы теңгерімді табу қиын екенін айтты. 2008 жылдың 21 қазанында, NMP Thio Li ann-нің 5(2A) бабының мәртебесі туралы сұрағына жауап берген Ли, қазір Премьер-министр, былай деді:
Біздің айқын және жарияланған ниетіміз – [сайланған Президент] жүйесін жетілдіру және тәжірибеден туындаған мәселелерді шешу, содан кейін ғана біз бекіту ережелерін күшке енгізіп, қағидаларды бекітеміз. Біз жүйені бекітуді кейінге қалдырдық, бірақ жылдар бойы Президенттің өкілеттіктерін әсер ететін кез келген түзету туралы Президентпен кеңесеміз және екінші оқылымда Парламентке Президенттің пікірін хабарлаймыз. Бір реттен басқа, Президент өкілеттіктерін әсер ететін барлық түзетулерді қолдады. Соңғы екі онжылдықта біз сайланған Президент жүйесін көптеген жағынан жетілдірдік және жақсарттық. Егер бес жылдан кейін ешқандай маңызды өзгерістер қажет болмаса, Президенттің күзетшілік өкілеттіктеріне қатысты қағидаларды бекітуді қарастырамыз. Үкімет конституциялық түзетулерге өзгеріп жатқан саяси және әлеуметтік жағдайларға байланысты кезең-кезеңмен көзқарас таңдады.
Заң шығарушы биліктің конституциялық билікті жүзеге асыруы
Конституцияның 4-бабында, заң шығарушы орган қабылдаған, Конституцияға қайшы келетін кез келген заң, қайшылық көлемінде күшін жояды делінген. Бұл баптың тура мағынада түсіндірілуі 5-бапты мәнсіз етеді, себебі Конституцияға түзетулер енгізу үшін қабылданған кез келген заң, Конституцияның қолданыстағы мәтінімен сөзсіз қайшы болады. Бұл қиындықтан шығу үшін Л. Р. Пенна Малайзия соттарының Парламенттің "құрылтайлық билігін" және "заң шығару билігін" ажырататынын атап көрсетті. Пханг Чин Хок пен Мемлекеттік Прокурор арасындағы 1979 жылғы сот ісінде Лорд Президент Тун Мохамед Суффиан Мохамед Хашим былай деді:
«Конституцияның 4(1) және 159-баптарын (Сингапур Конституциясының 5-бабына баламасы) түсіндіруде, үйлесімді түсіндіру қағидасы екі ережеге де күш беруді талап етеді. Сәйкесінше, 159-бапта белгіленген шарттарға сәйкес келетін Парламент қабылдаған актілер, тіпті Конституцияға қайшы келсе де, жарамды деп санаймыз. Сондай-ақ, Конституцияға әсер ететін актілер мен, әдеттегі тәртіппен қабылданған қарапайым заңдар арасында айырмашылық жасалуы керек. Сингапурдағы жағдай нақты емес, себебі бұл мәселе әлі сотқа ұсынылмаған. Дегенмен, олар Пханг Чин Хок ісін қолдануы мүмкін, өйткені Малайзия Конституциясының 4 және 159-баптары, Сингапур Конституциясының 4 және 5-баптарымен мазмұны жағынан сәйкес келеді. Бұл, негізінен, 5-бапты Конституцияға түзетулер енгізуге заң шығарушы билікті беру ретінде түсіндіруді, ал 4-бапты заң шығарушы билікті жүзеге асыру кезінде Парламент қабылдаған қарапайым заңдарды жою ретінде түсіндіруді білдіреді. Мұндай түсіндіру 4 және 5-баптарды үйлесімді түсіндіруге мүмкіндік береді және Конституцияға түзетулер енгізуге жол ашады. Конституция өз ережелерін өзгертуге шектеу қоймағандықтан, Парламенттің Конституцияны өзгерту өкілеттігіне қандай да бір жасырын шектеулер бар ма деген сұрақ туындайды. Егер мұндай шектеулер болса, олар заң шығарушы органның шексіз түзетулеріне қарсы кепілдік болып табылады және конституциялық ерекшеліктер мен құрылымын қорғайды. Үндістан осы позицияны ұстанады. Жоғарғы Сот, Кесавананда Бхарати мен Керала штаты арасындағы (1973) істе, Үндістан Конституциясының кейбір негізгі қағидалары Парламенттің өзгертулеріне және түзетулеріне жатпайтынын мәлімдеді. Ал Сингапурда Парламенттің Конституцияға түзетулер енгізу өкілеттігіне ешқандай жасырын шектеулер жоқ екені белгілі болды.
Үндістандағы орны
Негізгі құрылым немесе негізгі ерекшеліктер доктринасы заң шығарушы органның Конституцияға өзгерістер енгізу өкілеттігіне жасырын шектеу бар екенін айтады: оған Конституцияның негізгі ерекшеліктерін өзгертуге рұқсат етілмейді. Кесавананда Бхарати ісі бұл доктринаның Үндістанда қолданылатынын бекітті, Парламенттің Конституцияға өзгерістер енгізу құқығы бар екенін, бірақ Конституцияның маңызды ерекшеліктеріне қол сұнуға болмайтынын көрсетті. Үндістанда негізгі ерекшеліктер доктринасының қалыптасуы сот жүйесінің Парламент пен соттың өкілеттіктері арасындағы тепе-теңдікті сақтаудағы рөлімен байланысты. Жоғарғы Сот өзін саяси агрессияға қарсы жеке бостандықтардың институционалдық сақшысы және қорғаушысы ретінде қарастырды, бұл АҚШ Жоғарғы Сотының рөлімен ұқсас, оны Бас судья Джон Маршалл Марбериге қарсы Мэдисон ісінде атап көрсеткен. Бас судья Сарв Митра Сикри Жоғарғы Соттың шешімін оқып, "[К]онституцияның кез келген ережесі Конституцияның негізгі негізі мен құрылымы сақталған жағдайда өзгертілуі мүмкін" деді. Ол Конституцияның негізгі құрылымын, оның ішінде Конституцияның жоғарылығын, республикалық және демократиялық үкімет формасын, Конституцияның діни бейтараптығын, заң шығарушы, атқарушы және сот билігінің бөлінуін және Конституцияның федеративтік сипатын анықтады. Оның сөзіне сүйенсек, бұл негізгі ерекшеліктер "адамның қадір-қасиеті мен бостандығына" негізделген, бұл "жоғары маңызға" ие. Шындығында, егер Парламенттің өзгерту өкілеттігі Конституцияда тікелей көрсетілмеген маңызды ерекшеліктерге байланысты жойылса, соттар жаңа Конституция құрауы мүмкін. Әділ Рей негізгі ерекшеліктер доктринасының басқа да мәселелерін көтерді, оның ауқымының белгісіздігін сынға алды. Негізгі ерекшеліктердің нақты анықтамасы болмаса, Конституцияға өзгерістер енгізу міндеті болжамсыз болады. Оның пікірінше, Конституцияның барлық ережелері маңызды, бірақ бұл оларды өзгертуге кедері келтірмейді.
Сингапурдағы орны
Жоғары соттың Тео Со Лунгқа қарсы Ішкі істер министрі ісіндегі (1989) доктрина судья Фредерик Артур Чуамен қабылданбады. Ол Конституцияның 5-бабы Парламенттің Конституцияға өзгерістер енгізу өкілеттігіне ешқандай шектеу қоймайтынын атап өтті және Конституция жасаушылар мұндай шектеулерді қарастырған болса, оларды тікелей жазып қоятынын тұжырымдады. Судья Чуа сондай-ақ Малайзияның Пханг Чин Хок ісіне сілтеме жасады. Ол Лох Куи Чоунға қарсы Малайзия үкіметі (1977) ісінде Малайзия Федералды соты: «Парламенттің Конституцияны өзгерту өкілеттігін қорқынышпен қабылдау, мұндай өкілеттіктің болуына қарсы аргумент бола алмайды, өйткені билікті теріс пайдалану әрқашан жойылуы мүмкін» деді. Бұдан әрі, Чуа соттың негізгі ерекшеліктер доктринасы арқылы заң шығарушы билікті шектеуі, судья жасаған ереже, сот билігінің Парламенттің заң шығару функциясын узурпациялауына тең болар екенін мәлімдеді. Осыған ұқсас пікірді Пханг Чин Хок ісінде Малайяның бас судьясы Раджа Азлан Шах білдірді: «Бұл доктринаның кемшілігі – сотқа конституциялық түзетулерді сот заңнамасы арқылы Конституциямен нақты бекітілген және түзету билігін жүзеге асыруға таңдалған органға қарағанда күштірек конституциялық түзету билігін беруі». Бұл билік бөлінісінің қағидасын бұзуы және сот пен заң шығарушы органдардың функциялары арасындағы шекараны бұрмалауы мүмкін. Тео Со Лунг ісіндегі Жоғары сот сондай-ақ судья Рейдің Кесавананда ісіндегі үкіміне сілтеме жасады, онда радикалды түзетулерді әрқашан да елемеуге болмайды, себебі олар ұлттың тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін оң өзгерістер әкелуі мүмкін. Конституцияға түзетулер енгізуге себептер бар. Болашақта жаңа мәселелер туындауы мүмкін, ал Конституцияны өзгеретін жағдайларға сәйкес түзету қажет болуы мүмкін. Судья Рейдің сөзін келтірсек: «Конституция жасаушылар түзету билігіне ешқандай шектеу қоймады, өйткені Конституцияның мақсаты – халықтың қауіпсіздігі, ұлылығы және әл-ауқаты. Конституцияға енгізілген өзгерістер осы ұлы мақсаттарға қызмет етеді және Конституцияның нақты мақсаттарын іске асырады». Судья Чуа сондай-ақ лорд Диплоктың Хиндс пен Королева ісіндегі (1975) шешіміне сүйенді, онда ол Вестминстер үлгісіндегі конституцияның тіпті негізгі ережелері де конституцияда көзделген тиісті рәсімдер сақталған жағдайда өзгертілуі мүмкін деген пікірін білдірді: «Вестминстер үлгісіндегі конституция бұрынғы колония немесе протекторат халықтарының толық тәуелсіздікке қол жеткізудегі соңғы қадамы болған жағдайда, конституция оның кез келген ережелерін, негізгі құқықтар мен бостандықтарға, немесе үкімет құрылымына және оның әртүрлі органдарына заң шығарушы, атқарушы немесе сот өкілеттіктерін бөлуге қатысты болсын, халықтың сайланған өкілдері арқылы парламентте белгіленген көпшілік дауыспен өзгертуге мүмкіндік береді». Сонымен қатар, судья Чуа Сингапур мен Үндістан конституцияларының жасалу жолындағы айырмашылықтарға байланысты Сингапур Парламентінің Конституцияға түзету енгізу өкілеттігі Үндістан Парламентіне қарағанда шектелмегенін айтты. Үндістан Конституциясы құрылтай жиналысымен жасалған, ал Сингапур Конституциясы парламенттің үш құжаттан – 1963 жылғы мемлекеттік Конституция, RSIA және Малайзия Федералды Конституциясынан алынған ережелерден құралған. Парламент 1965 жылдың 9 тамызында Сингапурдың тәуелсіздігі мен егеменді мемлекет мәртебесіне ие болған саяси фактіге сүйене отырып, RSIA-ны қабылдауға толық өкілеттілікке ие болды. Пенна негізгі ерекшеліктер доктринасы Сингапурда маңызды емес сияқты екенін атап өтті, өйткені Конституцияның 5(3)-бабында «түзету» сөзі «қосу және жою» ұғымдарын қамтиды. «Түзету» – бұл қолданыстағы заңды толық жоюды білдірмейтін өзгерістерді білдіреді. Ал «жою» – бұл кейін күшіне енетін басқа заңмен бүкіл заңның күшін жоюды білдіреді. Егер Парламент Конституцияның ережелерін жоюға құқылы болса, бұл қазіргі Конституцияны мүлдем басқа және жаңа Конституциямен алмастыруға конституциялық кедергі жоқ дегенді білдіреді. Осылайша, конституциялық түзетулерде негізгі ерекшеліктер доктринасына орын жоқ екенін көрсетеді. Сонымен қатар, Үндістан Конституциясының 368(1)-бабы, жиырма төртінші түзету арқылы енгізілген, «түзету» терминін «қосу, өзгеру және жою» деп анықтайды.
real purposes of the Constitution." Justice Chua also relied on Lord Diplock's judgment in Hinds v. The Queen (1975), in which his Lordship expressed the view that even fundamental provisions of a constitution on the Westminster model can be amended as long as the proper procedure provided by the constitution has been complied with:
[W]here a constitution on the Westminster Model represents the final step in the attainment of full independence by the peoples of a former colony or protectorate, the constitution provides machinery whereby any of its provisions, whether relating to fundamental rights and freedoms or to the structure of the government and the allocation to its various organs of legislative, executive or judicial powers, may be altered by those people through their elected representatives in the Parliament acting by specified majorities
Additionally, Justice Chua said that due to the differences in the way the Singapore and Indian Constitutions were made, the Singapore Parliament's power to amend the Constitution is not limited in the manner the Indian Parliament's is when amending the Indian Constitution. The Indian Constitution was framed by a constituent assembly, while Singapore's Constitution was put together by the Parliament out of three different documents, namely, the 1963 State Constitution, the RSIA, and provisions drawn from the Federal Constitution of Malaysia. Parliament had plenary power to enact the RSIA from the political fact of Singapore's independence and status as a sovereign nation on 9 August 1965. Penna has observed that the basic features doctrine appears to be irrelevant in Singapore as the word amendment is defined to include "addition and repeal" in Article 5(3) of the Constitution. "Amendment" connotes a change to the existing law that does not amount to doing away with such a law entirely. On the other hand, "repeal" implies the abrogation of the entire law by a different statutory provision that subsequently comes into force. If Parliament is entitled to repeal provisions of the Constitution, this means there is no constitutional hindrance to substituting the current Constitution for a completely different and new one. Thus, this suggests there is no place for the basic features doctrine in constitutional amendments. Similarly, Article 368(1) of the Indian Constitution, which was brought in by the Twenty fourth Amendment, defines amendment as "addition, variation and repeal".
Маңызды өзгерістер
1965 жылдың 9 тамызынан бастап Конституцияға әртүрлі түзетулер енгізілді. Олардың кейбіреулері төменде көрсетілген. 1965 жыл. Конституция парламенттегі барлық сайланған депутаттардың қарапайым көпшілігімен бекітілуге мүмкіндік алды. 1973 жылы Президентке қарасты Азшылықтар құқығын қорғау кеңесі деп қайта аталды, оның басты міндеті – Парламент қабылдаған заң жобаларының нәсілдік немесе діни топтарға қатысты кемсітушілік жасамауын тексеру. 1979 жыл. Конституцияға түзету енгізу үшін қажетті сайланған депутаттардың саны конституциялық түзету туралы заң жобасының екінші және үшінші оқылымдарында кем дегенде үштен екі көпшілікке қайта бекітілді. 1984 жыл. Сайлау округінен сайланбаған депутаттар (NCMP) енгізілді. 1988 жыл. Топтық өкілдік сайлау округтері (GRC) енгізілді. Бұл Сингапурдағы сайлау округтері, олардың депутаттары парламентке топтасып сайланады. Әрбір GRC-нің кем дегенде бір мүшесі азшылық өкілі болуы тиіс. 1990 жыл. Парламентке партиялық емес пікірлерді әкелу мақсатында Тағайындалған депутаттар (NMP) енгізілді. 1991 жыл. Конституцияға халықтың тікелей сайлау арқылы сайланатын президентті бекітуге түзетулер енгізілді. 1994 жыл. Сингапур Республикасының Конституциялық трибуналы құрылды, ол Президентке, Министрлер кабинетінің кеңесімен, Конституцияның кез келген ережесіне қатысты туындаған немесе тууы мүмкін мәселелерді қарау үшін механизм ұсынады. 2016 жыл. Президенттік лауазымды бес немесе одан көп мерзім бойы атқармаған қауым үшін резервтелген сайлаулар тұжырымы қосылды. 2022 жыл. Парламентке неке туралы анықтама беру және сот шақыруларынан қорғау құқығы берілді, яғни некенің бір ер және бір әйел арасындағы одақ екендігі анықталды. 2023 жыл. Президент пен кабинетке ұлттық мүдделерге сәйкес болған жағдайда, жеке тұлға ретінде халықаралық лауазымдарға тағайындалуға мүмкіндік беретін жүйе құрылды.
Мақалалар мен веб-сайттар
Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the "English text" section to be able to fulfill your request. I will then use the "Existing translation reference" only as a guide for terminology, prioritizing accuracy to the original English meaning.
.