Кіріспе

1938 жылы түсірілген Григорий Александровтың фильмі. Неміс фильмі.

«Волга-Волга» (Волга Волга) – Григорий Александровтың режиссерлік еткен советтік музыкалық комедиясы, 1938 жылдың 24 сәуірінде жарық көрді. Фильм «Мәскеу музыкалық Олимпиадасы» деп аталатын таланттар байқауына қатысу үшін Мәскеуге бара жатқан әуесқой артистер тобының оқиғасын баяндайды. Оқиғаның көп бөлігі Волга өзенімен саяхаттайтын кемеде өтеді. Басты рөлдерді Александровтың әйелі Любовь Орлова және Игорь Ильинский сомдады. Орлованың сөзіне сүйенсек, фильмнің атауы Александровтың Сан-Франциско шығанағында Чарли Чаплинмен бірге қайық шауып жүргенде ән салған «Стенка Разин» деген танымал орыс халық әнінен алынған. Чаплин әзілдеп осы сөздерді фильм атауы ретінде ұсынған, бірақ Александров оны қабылдап, жаңа фильмін «Волга-Волга» деп атаған. Бұл фильмді Кеңес Одағының премьер-министрі Иосиф Сталиннің сүйікті фильмі деп есептеген. Никита Хрущев өзінің естеліктерінде Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Сталин оны фильмдегі кейіпкерге ұқсатып күлгенін айтқан. Фильм Мәскеу каналын мақтайды, бірақ оның ГУЛАГ тұтқындарымен салынғаны туралы қандай да бір меңзеу жоқ. 1961 жылы «Иосиф Сталин» кемесі алынып тасталған фильмнің жаңа нұсқасы шықты. 2006 жылы түпнұсқа қара-ақ фильмге түс енгізу жұмыстары басталды. Түсті нұсқасының тұсаукесері 2010 жылдың 14 ақпанында Ресейдің Бірінші арнасында өтті.

Өмірбаян

"Волга-Волга" романынан бұрын Григорий Александров консерваторияны бітіргеннен кейін жақсы жұмыс таба алмаған әйел тапер (балет залында кинотеатрларда пианист ретінде жұмыс істейтін) Катя Муратова туралы сценарий жазды. Ол оның әйелі Любовь Орлованың өмірбаянына негізделген. Фильм, үнсіз фильмдер дәуірінде жиі болатындай, жыртылған кезде оны жөндеу үшін уақыт керек болады, ал пианист көрермендерді тыныштандыру үшін үзілісті толтыруға мәжбүр болады, олар "Жарамсыз!" деп шулап, ашуланып сыбызғылайды. Сондықтан, әйел пианист классикалық музыка орындайды және бұл әдетте жақсы нәтиже береді. Бірақ бірде кинопроектор оның өнеріне қатты риза болып, жөндеуді әдейі кешіктіреді, сонда Катя Муратова классикалық туындыны толық орындайды. Көрермендердің "тазалықты сақтаушы" топтары театрдың "классикалық" фильмдерді көрсетуін талап етті, ал қалғаны оған қарсы болды. Содан кикіру болып, ақырында кинотеатр қиратылады, нәтижесінде пианист жұмыстан босатылады. Өкінішке орай, бастапқы сценарийге ешқашан рұқсат берілмеді, бірақ классикалық және заманауи музыка жақтастары арасындағы қақтығыс режиссер "Волга-Волга" фильміне енгізілді, оған қайғы-мұң мен Любовь Орлова Катя Муратова рөліне қарама-қарсы рөлде ойнады.

Сюжет

Волга өзенінің жағасындағы Мелководск қаласында музыкаға құштар хат тасушы Дунья Петрова, немесе "Жебе" Иван Бываловқа маңызды хабар жеткізу үшін баржамен саяхаттайды. Жебенің әнші болу арманы бар және ол музыкаға өте бейім. Жебемен бірге классикалық оркестрдің дирижері Алеша Трубышкин де жолға шығады. Ол оның ән жазу қабілетін сыйламағандықтан, олар ажырасып кетеді. Бывалов – амбициялы, мақтаншы, біршама бейшара аппаратшы, Мәскеудегі жұмысқа өтуді үміттенеді және хабарға қызығушылық танытады. Жебе Бываловқа Мәскеу музыкалық олимпиадасына әуесқойлерді іздеп отырғанын жеткізеді. Бывалов Мелководскіде музыкалық талант иесі жоқ екенін және олар ешкімді жібермейтінін жауап береді. Сонда Жебе қаланың барлық халқын жинап, олардың музыкалық қабілетін көрсету үшін ән мен би ойнатады. Бывалов Мәскеуге бару мүмкіндігін түсінген соң, орындаушыларды жіберуге келіседі. Трубышкин мен Жебе басқаратын екі топ Мәскеуге кемемен келеді, бірақ Бывалов Жебенің тобын музыкалық таланты жоқ деп айыптап, шығарып жібереді, ал Трубышкин мен оркестрі қалады. Жебе мен оның тобы мойынсұнбай, алдымен салмен, содан кейін желкенді қайықпен Мәскеуге бәсекелесіп жетеді. Екі топтың Мәскеуге саяхаты барысында түрлі күлкілі оқиғалар орын алады. Жолда Трубышкин мен Жебе бір-бірін іздеп кемелерін ауыстырады. Жебе мен оның тобы ақыры "Иосиф Сталин" атанған заманауи кемеге отырып, Трубышкин қорлаған "Волга әнін" аяқтайды. Дауыл салдарынан әннің сөзі мен ноталары жоғалып кетеді. Жебе әнінің кеңестік кеңістікте ең танымал әнге айналғанын және оның еңбегіне лайықты құрметке ие бола алмайтынынан қатты ренжіп, жүрегі ауырады. Ақыры Трубышкин оның музыкалық талантын мойындап, олар татуласады. Мәскеуде әннің авторы ретінде Бывалов танылады, себебі өлеңдер оның кеңсесінен алынған қағазға жазылған. Алғашқыда өзіне лайық емес құрметке талпынғаннан кейін, оның музыкалық қабілеті жоқ екені анықталады. Өзінің жалпы білімсіздігін көрсетіп, Бывалов "Волга әнінің" авторы ретінде бірнеше бұрын қайтыс болған классикалық композиторларды атайды, бірақ Жебе әнді жазғанын мойындауға мәжбүр болады. Ұзақ ізденістен кейін Трубышкин мен Жебе Мәскеудегі Музыкалық олимпиадада бірге өнер көрсетеді және "Волга әнін" орындайды, ең жақсы ән сыйлығын жеңіп алады. Ежовщинаға сілтеме жасағандай, Жебе төртінші қабырғаны бұзып, көрермендерге Бывалов сияқты аппаратшылардың тағдыры шешіліп жатқанын айтады.