Кіріспе
Сунда аралындағы жойылған жолбарыстар популяциясы – Бали жолбарысы. Индонезияның Бали аралында 1950-ші жылдардан бері жойылған *Panthera tigris sondaica* популяциясы. Бұрын *Panthera tigris balica* ғылыми атауымен жеке жолбарыс түрі деп есептелген, және 2008 жылы IUCN Қызыл тізімінде жойылған деп танылған. Балиде соңғы жолбарыстар 1930 жылдардың соңында тіркелген. Көптеген жекелеген жолбарыстар 1940-шы жылдарға, мүмкін 1950-ші жылдарға дейін сақталған болуы мүмкін. Бұл популяция толығымен жойылды, себебі оларға аңшылық жасалды және олардың табиғи ортасы адамдардың пайдалануына бейімделді. Бали тілінде жолбарыс *харимау Бали* және *самонг* деп аталады.
The Bali tiger was a Panthera tigris sondaica population on the Indonesian island of Bali which has been extinct since the 1950s. It was formerly regarded as a distinct tiger subspecies with the scientific name Panthera tigris balica, which had been assessed as extinct on the IUCN Red List in 2008. In Bali, the last tigers were recorded in the late 1930s. A few individuals likely survived into the 1940s and possibly 1950s. The population was hunted to extirpation and its natural habitat converted for human use. Balinese names for the tiger are harimau Bali and samong.
Таксономиялық тарихы
1912 жылы неміс зоологы Эрнст Шварц Сенкенберг музейінің коллекциясындағы Балиден алынған ересек әйел жолбарысының терісі мен бас сүйегін сипаттады. Ол оны Felis tigris balica деп атады және оның Жаван жолбарысынан жарқын түсті жүнімен және жіңішке жақ сүйектері бар кіші бас сүйегімен ерекшеленетінін айтты. 1969 жылы Бали жолбарысының ерекшелігі күмәнді болды, себебі Балиден алынған бірнеше жолбарыстың бас сүйектерін морфологиялық талдау Жава жолбарысының бас сүйектерімен салыстырылатын өлшемді өзгерістерді көрсетті. Жүнінің түсі мен жолақтары да айқын айырмашылықтарды көрсетпеді. Бали және Жава жолбарыстарының 23 музейлік үлгісінен алынған митохондриялық ДНК тізбектерінің басқа тірі жолбарыстардың түрлерімен салыстыру нәтижесінде, Зунда аралдарындағы жолбарыстардың генетикалық жақындығы анықталды. Олар Азия материгіндегі жолбарыстардан шалқая тізілген, біртекті топты құрайды. Еркектердің терісі тіректер арасында өлшенгенде, басынан құйрығына дейін ұзындығы ал, аналықтарының терісі болса, еркектердің салмағы – аралығында, ал аналықтарының салмағы – аралығында болды.
Мекендейтін орта және экология
Бали жолбарысының белгілі зоологиялық үлгілерінің көп бөлігі Балидің батыс бөлігінен алынған, онда мангр ормандары, құмды төбелер және саванналық өсімдіктер кездесетін. Бали жолбарысының негізгі азығы Ява русасы (Rusa timorensis) болған болуы мүмкін.
Құрып кету
XIX ғасырдың соңында Балидің бай жанартаулық солтүстік беткейлерінде және аралды айналатын аллювиалды жазықта пальма плантациялары мен суармалы күріш далалары пайда болды. Голландтар Балиді басып алғаннан кейін жолбарыс аулау басталды. 1941 жылы Балидің батысында алғашқы қорық, қазіргі Батыс Бали ұлттық паркі құрылды, бірақ Балидегі жолбарыстар популяциясын құтқаруға ол жеткіліксіз болды. Олар, шамасы, Екінші дүниежүзілік соғыстың аяғына дейін жойылды. Соғыстан кейін бірнеше жолбарыс 1950 жылдарға дейін тірі қалған болуы мүмкін, бірақ олардан ешқайсысы мұражай коллекцияларына түспеді.
Мәдени маңызы
Бали халқының фольклорлық сенімдері мен сиқырында жолбарыстың айқын орны болған. Ол халық әңгімелерінде еске алынады және дәстүрлі өнерде бейнеленеді, мысалы, Клунгкунг патшалығының Камасан суреттерінде. Бали халқы жолбарыстың кірпіктерінен жасалған ұнтақты өзінің жауы үшін өте күшті және анықталмайтын у деп санаған. Балилік нәрестеге қара маржаннан және "жолбарыс тісінен немесе жолбарыс сүйегінен" жасалған қорғаушы алқа тағылды. Балидің дәстүрлі Баронг биінде Баронг Макан деп аталатын жолбарыс бетпердесі бар кейіпкер сақталған. Бали халқы мәртебелі немесе рухани себептермен, мысалы, күш пен қорғану үшін жолбарыстың бөліктерін әшекей ретінде тағуды жақсы көреді. Тістері мен тырнақтарынан жасалған немесе жолбарыс тісінен жылтыратылған ерлер сақиналары күнделікті қолданыста әлі де кездеседі. Бали мен Явада жолбарыс жоғалып кеткендіктен, ескі бөліктері қайта өңделген, немесе барыс пен күн аюдың дене бөліктері қолданылған.