Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық макарондық ақын Теофило Фоленго (8 қараша 1491 – 9 желтоқсан 1544), латын тілінде Мерлино Коккахо немесе Мерлинус Кокайус аттарымен жазған, итальяндық макарондық поэзияның маңызды өкілдерінің бірі болды.
Italian macaronic poet
Teofilo Folengo (8 November 14919 December 1544), who wrote under the pseudonym of Merlino Coccajo or Merlinus Cocaius in Latin, was one of the principal Italian macaronic poets.
Өмірбаян
Фоленго Италияның Мантуя қаласына жақын Сипадада, ақсүйек отбасында дүниеге келді. Ол бала кезінен-ақ ерекше ой-қиялымен және өлең жазудағы талантымен көзге түсті. Он алты жасында Брешия маңындағы Сант-Эвфемия монастырына кірді, және он сегіз айдан кейін бенедиктин орденінің мүшесі атанды. Бірнеше жыл бойы монах өмірі реттелген сияқты, және ол Виргилий стилінде жазылған көптеген латын өлеңдерін жазған. 1516 жылы Фоленго монастырь өмірін тастап, Гиролама Диеда есімді әдемі қызбен бірге бірнеше жыл ел аралап саяхаттады, көбінесе кедейлікке ұшырады, өйткені оның жазу талантынан басқа күнкөріс көзі болмады. Кейін өмірінде Фоленго шіркеуге оралуға шешім қабылдады. Төрт жыл тәубе еткеннен кейін, 1534 жылы ол орденге қайта қабылданды. 1538 жылы Мантуядан келген басқа монахтармен бірге Палермоға жақын Сицилияға жіберілді. Сицилиядағы соңғы жылдарын император Карл V-тің Сицилия вице-королі (1535–1546) Ферранте Гонзаганың қамқорлығында өткізді. Ол Сан-Мартино-дель-Скале (Монреал) аббаттығында болған. 1543 жылы Бассано маңындағы Кампезедегі Санта-Кроче монастырына зейнетке шығып, 1544 жылдың 9 желтоқсанында қайтыс болды.
Folengo was born of noble parentage at Cipada near Mantua, Italy. From his infancy he showed great vivacity of mind, and a remarkable cleverness in making verses. At the age of sixteen he entered the monastery of Sant'Eufemia near Brescia, and eighteen months afterwards he became a professed member of the Benedictine order. For a few years his life as a monk seems to have been tolerably regular, and he is said to have produced a considerable quantity of Latin verse, written, not unsuccessfully, in the Virgilian style. About the year 1516 he forsook the monastic life for the society of a well born young woman named Girolama Dieda, with whom he wandered about the country for several years, often suffering great poverty, having no other means of support than his talent for writing. Later in his life Folengo decided to return to the Church. After four years of penance in which he lived as a hermit, he was re admitted to the order in 1534. In 1538 he was sent to Sicily near Palermo, together with many others monks from Mantua. He spent in Sicily some of his later years, under the patronage of Ferrante Gonzaga, who served the emperor Charles V as Viceroy of Sicily (1535–1546). He appears to have been based at the abbey of San Martino delle Scale (Monreale). In 1543 he retired to the Santa Croce monastery of Campese, near Bassano; and there he died on 9 December 1544.
Танымал шығармалары
Оның алғашқы еңбегі, латынша Мерлинус Кокайус деген псевдониммен жазылған, макарондық поэма «Бальдо» (1517) болды. Онда француз королінің ұрпағы және жас кезінде тәртіпсіздік жасаған қылмыскердің басынан өткен оқиғалар баяндалады. Бальдоның жолдарында оған түрлі серіктер қосылады: алып, кентавр, сиқыршы және оның ең жақсы досы – алаяқ Сингар. «Бальдо» латын тілін итальян диалектілерімен алты буынды өлеңмен үйлестіреді. Көп рет сынға ұшырағанына қарамастан, ол тез арада кең танымалдылыққа ие болды, бірнеше жылдың ішінде бірнеше рет қайта басылды және кейіннен Фоленго оны кеңейтті. Фоленгоның келесі туындысы – сегіз кантодан тұратын итальян поэмасы, рифмаланған октавалармен жазылған «Орландино». Ол 1526 жылы жарық көрді, ал аталым бетінде Лимерно Питокко (Мерлин сақалы) да Мантованың жаңа псевдонимдері көрсетілген. Сол жылы, босқындық өмірден шаршаған Фоленго діни қызметіне қайта оралды және көп ұзамай «Caos del tri per uno» атты туындысын жазды. Онда ол проза мен өлеңді, латын және итальян тілдерін, сондай-ақ макарондық стильді қолданып, әртүрлі есімдермен өмір сүрген өмірінің ауытқуларын жасырын түрде суреттейді. 1533 жыл шамасында ол рифмаланған октавалармен «L'Umanità del Figliuolo di Dio» атты Мәсіхтің өмірі туралы жазды. Содан кейін ол адамның жаратылуы, күнәға түсуі және құтқарылуы туралы тағы бір діни поэма жазды, сонымен қатар бірнеше трагедия да жазды. Фоленго «Atto della Pinta» атты сакральді көрініс те жазды, ол бірнеше рет сахналанды. Алайда, бұл туындылар ешқашан жарияланбаған.
His first work, under the Latin pseudonym Merlinus Cocaius, was the macaronic narrative poem Baldo (1517), which relates the adventures of a fictitious hero named Baldo ("Baldus"), a descendant of French royalty and something of a juvenile delinquent who encounters imprisonment; battles with local authorities, pirates, shepherds, witches, and demons; and a journey to the underworld. Throughout his adventures Baldo is accompanied by various companions, among them a giant, a centaur, a magician, and his best friend Cingar, a trickster. Baldo blended Latin with various Italian dialects in hexameter verse. Though frequently censured, it soon attained a wide popularity, and within a very few years passed through several editions and was later expanded by Folengo. Folengo's next work was Orlandino, an Italian poem of eight cantos, written in rhymed octaves. It appeared in 1526, and bore on the title page the new pseudonym of Limerno Pitocco (Merlin the Beggar) da Mantova. In the same year, wearied with a life of dissipation, Folengo returned to his ecclesiastical roots; and shortly afterwards wrote his Caos del tri per uno, in which, partly in prose, partly in verse, sometimes in Latin, sometimes in Italian, and sometimes in macaronic, he gives a veiled account of the vicissitudes of the life he had lived under his various names. We next find him about the year 1533 writing in rhymed octaves a life of Christ entitled L'Umanità del Figliuolo di Dio; and he is known to have composed, still later, another religious poem upon the creation, fall and restoration of man, besides a few tragedies. Folengo wrote also a sacra rappresentazione, the Atto della Pinta, which was repeatedly staged. These, however, have never been published.
Ағылшын тіліндегі аудармалары
Теофило Фоленго (автор), Энн Э. Муллани (аудармашы). Балдо, 1-том, 1-12 кітаптар (И Татти Ренессанс кітапханасы). Гарвард университетінің баспасы. Теофило Фоленго (автор), Энн Э. Муллани (аудармашы). Балдо, 2-том, 13-25 кітаптар (И Татти Ренессанс кітапханасы). Гарвард университетінің баспасы.
Teofilo Folengo (Author), Ann E. Mullaney (Translator). Baldo, Volume I, Books I XII (The I Tatti Renaissance Library). Harvard University Press. Teofilo Folengo (Author), Ann E. Mullaney (Translator). Baldo, Volume II, Books XIII XXV (The I Tatti Renaissance Library). Harvard University Press.