Кіріспе

Заңдық ұғым - тарапты оған қатысты заңдық процестер туралы хабардар ету. Хабарлама – бұл тараптың құқықтары, міндеттемелері немесе борыштарына әсер ететін заңдық процестер туралы білуін талап ететін заңдық ұғым. Хабарламаның бірнеше түрі бар: жалпыға жарияланған (немесе заңды) хабарлама, тікелей хабарлама, болжамды хабарлама.

Процесс туралы хабарлама

Жалпы құқық бойынша хабарлама процеске қызмет етудің негізгі қағидасы болып табылады. Осы жағдайда процеске қызмет ету айыпталушыны шағымда немесе басқа да осындай құжатта қамтылған талаптар туралы хабардар етеді. Хабарламаның маңыздылығын ескере отырып, сот егер құжат айыпталушыны хабардар етпесе, оны кемшілікті деп тануы мүмкін. Азаматтық істе айыпталушыға қатысты жеке сот юрисдикциясы шақыру қағазын табыс ету арқылы қамтамасыз етіледі. Шақыруды немесе сотқа шақыруды айыпталушыға немесе оның уәкілетті өкіліне тікелей табыс ету арқылы қызмет етуге болады. Хабарламаны жеткізудің басқа да тәсілдері бар; мысалы, көптеген юрисдикцияларда шақыруды жауап берушінің тұрғын жері немесе жұмыс орнында тиісті жастағы және жауапкершілігі бар тұлғаға табыс етуге болады. Корпорацияларға қатысты юрисдикцияны көбінесе осындай процесті қабылдауға уәкілетті мемлекеттік орган арқылы алуға болады.

Тиісті процеске қатысты мәселелер (АҚШ)

Америка Құрама Штаттарында үкімет жеке адамды қорғалатын мүддеден айыру алдында оған хабарлама беру құқығы, сондай-ақ тыңдалу мүмкіндігі, Конституцияның Бесінші және Он төртінші түзетулеріндегі Әділ сот процесі туралы ережелермен кепілдендіріледі. Алтыншы түзетуде қылмыстық айыпталушының тағылған айыптар мен олардың негіздері туралы хабардар етілу құқығы нақты көрсетілген. Егер сот штаттан тыс немесе шетелдік айыпталушыға қатысты жеке юрисдикцияны ұзақ қол заңына негіздесе, сот Әділ сот процесінің хабарлама талабына сәйкес айыпталушыны хабардар ету тәсілін мұқият таңдауы керек. Кейде бұл айыпталушының штат ішінде орналасқан өкілдері арқылы жасалады. Штаттан тыс айыпталушыларды табу әрдайым оңай болмайтындықтан, кейбір штаттық немесе жергілікті заңдар жариялау арқылы хабарлама жіберуге мүмкіндік береді. Мысалы, айыпталушының тұратын жері деп есептелетін жерде шығарылатын газетте сотқа шақыру туралы хабарлама жариялау. Айыпталушы сотқа келмесе, оған қарсы әдепкі сот шешімі шығарылатындықтан, мұндай шаралар айыпталушыға Әділ сот процесін қамтамасыз ету үшін нақты хабарлама беруге жеткілікті түрде бағытталған болуы керек. Муллан мен Орталық Хановер Банкі және Траст компаниясы арасындағы іс, конституциялық хабарлама талаптарын белгілейтін маңызды іс-шара, АҚШ Жоғарғы Соты хабарламаның "барлық жағдайларда мүдделі тараптарды іс жүріп жатқаны туралы хабардар етуге және оларға өз қарсылықтарын білдіру мүмкіндігін беруге" жеткілікті түрде бағытталған болуы керек деп шешті. Сонымен қатар, айыпталушыларға қол жетімді "ең тиімді тәсілдермен" хабарлама жіберу керек.

Ескерту және білім

Көптеген заңдарда айыпталушының заңға қарсы әрекет еткенін білгені туралы талаптар бар. Егер тарапқа заң бұзушылық туралы "ескертілсе", бұзушылықты жалғастыру оның мұны білетінін көрсете алады.