Түркия аралдары: Проконесс тарихы, ежелгі грек атауы, мәрмәр кеніштері, Әулие София мен Генчано саркофагында қолданылуы. Мәрмәр аралдары туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркия аралы
Island of Turkey
Этимология
Ежелгі заманда арал Пройконес (Προικόνησος) немесе Проконнес (Προκόννησος) деп аталған, латын тілінде Proconnesus деп аударылған. Бұл атау μάρμαρος (mármaros) сөзінен туындаған, яғни «кристалды тас», «жарықтандыратын тас», мүмкін, μαρμαίρω (marmaírō) етістігінен – «жарқырау, жылтылдау, сәулелену» деген мағынада, себебі ол жердегі ақ мәрмәр өте танымал болған. Проконнес атымен Рим-католик шіркеуі мен Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының титулдық орталығы саналады. Проконнезия мәрмәрі Константинопольдегі Айя София соборында және қазір Британ мұражайында сақталатын Генцаноның Геркулеан саркофагында кеңінен қолданылған. Сонымен қатар, ол Максенций базиликасында және Рим форумындағы Септимий Север аркасында да пайдаланылған. (Аралдың негізгі экспорт тауары бүгінгі күнге дейін мәрмәр болып табылады.)
In ancient times the island was called Proikonesos (Προικόνησος) or Prokonnesos (Προκόννησος), Latinized as Proconnesus. and that from μάρμαρος (mármaros), "crystalline rock", "shining stone", perhaps from the verb μαρμαίρω (marmaírō), "to flash, sparkle, gleam", because it was famous for the white marble quarried there. Under the name Proconnesus it is a titular see of the Roman Catholic Church and of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople. Proconnesian marble was used extensively in the Hagia Sophia in Constantinople, and exclusively in the Herculean Sarcophagus of Genzano now in the British Museum. Additionally, it was used in the Basilica of Maxentius and the arch of Septimius Severus in the Roman Forum. (Marble is still the island's primary export.)
Тарих
Аңыздар мен әңгімелер Мармара аралын (көне Проконнессос) Ясон мен Аргонавттардың сондай-ақ Геродоттың б.з.б. 1250 жылға дейін даулаған Трояға қарсы гректердің жорығымен байланысты етеді. Мармараға гректердің алғашқы қоныстануының тарихи куәлігі б.з.б. 8 ғасырда Иониялық гректердің келуімен болды. Б.з.б. 493 жылы Ұлы Дарий үшін шайқасқан финикиялық флот оны өртеп тастады. Арал Ахеменид империясы үшін грек тираны Метродордың басқаруында болды. Б.з.б. 410 жылы Алківиад оны Афина үшін жаулап алды. 4 ғасырда Константин Ұлы билік құрған кезде Константинопольдің көрнекті аристократиясы алғаш рет аралда қоныстанды. 569 жылға қарай, көптеген Византия аристократтары өз үйлері деп санаған аралда сарайлар салды. Осы кезеңдегі ең үлкен сарайды император Юстиниан I салды. Императормен бірге көптеген ақсүйектер, сарай күзетшілері, саудагерлер мен қызметшілер келді. Юстиниан Мармарада тарихтағы ең ертедегі монастырьлардың бірін де салды. Византиялық патшалықтың аралдағы ықпалы Константинополь патриархатымен тығыз байланысы арқылы күшті болды. Тарихының көп бөлігінде арал "Проиконнес" (патшалық құдалық аралы) және "Принкипо" (аристократия аралы) деп аталды. Византия империясының құлауынан Осман империясының басталған кезеңіне дейін аралда негізінен грек православиелік христиандар тұрды. Арал Девширме жүйесінен қашқандарға пана болды. Мысалы, 1567 жылы Мармара аралының жергілікті тұрғындары Бандирмадағы Дютлимани портынан балаларды тасымалдау кезінде қашқандардың тобын қорғап, жасырды. 17 ғасырдан бастап аралда түріктер мен салыстырмалы түрде көптеген еврейлер тұрды; олардың көпшілігі Испаниядан Инквизициядан кейін кеткен сефардтар болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде халықтың көп бөлігі аралдан материкке күштеп көшірілді. Соғыстан кейін 1923 жылғы Лозанна шарты және Грекия мен Түркия арасындағы халық алмасуы нәтижесінде Мармара аралында туған барлық гректер Грекияға және әлемнің басқа жерлеріне эмиграциялады. Аралдың грек православиелік диаспорасы негізінен Халкидикидегі Неос-Мармарас, Эвбея аралы және Грекияның солтүстігіндегі Салоники қаласына қоныстанды. Сонымен қатар, Канада, Австралия және Оңтүстік Америка сол кездегі гректердің иммиграциясы үшін танымал бағыттар болды. Көптеген бұрынғы еврей тұрғындары Солтүстік Американың Нью-Йорк, Лос-Анджелес, Сан-Франциско, Портленд (Орегон) және Сиэтл/Такома аймақтарына қоныстанды. Қазіргі Мармара Адаси тұрғындарының көпшілігі 1920 жылдары грек аралдарынан қашқан түріктердің және Ресей Кавказынан шыққан черкестердің (Çerkesler) ұрпақтары.
Stories and legends identify the island of Marmara (ancient Prokonnessos) as a visiting place of Jason and the Argonauts and with the Hellenic expedition against Troy, the Trojan War, which Herodotus dates around 1250 BC. Historical evidence of the first Hellenic presence on Marmara came with the early colonization of Ionian Greeks in the 8th century BC. In 493 BC it was burned by a Phoenician fleet fighting for Darius the Great. The island was ruled for the Achaemenid Empire under a Greek tyrant named Metrodorus. In 410 BC, Alcibiades conquered it for Athens. During the reign of Constantine the Great in the 4th century, notable aristocracy from Constantinople first settled on the island. By 569, many Byzantine aristocrats had built palaces on the island that they had accepted as their home. The greatest palace of this period was built by the Emperor Justinian I. With the Emperor came a large entourage of nobility, palace guards, tradesmen, and servants. Justinian also built a large convent on Marmara that is one of the earliest in recorded history. The Byzantine royal presence on the island was strongly felt through strong ties to the Patriarchate of Constantinople. During most of its history, the island was called "Proikonnesos" (island of the royal dowry), and "Prinkipo", (island of the aristocracy). From the fall of the Byzantine Empire through the beginning of the Ottoman period, the island was almost exclusively populated by Greek Orthodox Christians. The island was a refuge for the runaways of the Devshirme System. For example in 1567, a group of runaways was protected and hidden by the locals of Marmara Island while the batches of children were being transported from the port of Dutlimanı in Bandırma. Beginning in the 17th century some Turks and a relatively large number of Jewish people lived on the island; most of these were Sephardi who had left Spain after the Inquisition. During World War I much of the population was forced off the island onto the mainland. And, following the war, as a result of the 1923 Treaty of Lausanne and the population exchange between Greece and Turkey, all remaining Greeks native to the island of Marmara emigrated to Greece and other locations around the globe. The island's Greek Orthodox diaspora settled primarily in Neos Marmaras in Chalkidiki, the island of Euboea and in the city of Thessaloniki in northern Greece. In addition, Canada, Australia and South America were popular destinations for Greek immigration of that time. Many of the former Jewish residents settled in the North American cities of New York, Los Angeles, San Francisco, Portland (Oregon) and the Seattle/Tacoma area. Many of the current residents of Marmara Adasi are descendants of Turks who fled Greek islands during the population transfers of the 1920s and Circassians (Çerkesler) originally from the Russian Caucasus.
1935 жылғы жер сілкінісі
1935 жылы 4 қаңтарда жергілікті уақыт бойынша сағат 16:41:29-да Мармара аралы мен оған жақын Ава және Пашалимани аралдарында жер сілкінісі болды, салдарынан бес адам қаза тауып, 30 адам жарақат алды және бірнеше ауыл қирады.
On 4 January 1935 at 16:41:29 local time, an earthquake hit the Marmara Island and its neighboring islands Avşa and Paşalimanı, causing five deaths, 30 people injured and several villages destroyed.