Кіріспе

Португалия жазушысы (1825–1890)

Камило Кастело Бранко, 1-ші Коррея Ботелё виконты (kɐˈmilu kɐʃˈtɛlu ˈbɾɐ̃ku; 16 наурыз 1825 – 1 маусым 1890), – 19-шы ғасырдың өнімді португалиялық жазушысы, 260-тан астам кітап жазған (көбінесе роман, пьеса және эсселер). Оның шығармалары романтизмнің драмалық және сезімтал рухын сарказм, ащылық және қара юмордың ерекше үйлесімімен біріктіргендігімен ерекшеленеді. Ол сонымен қатар ерекше зекілігімен, оқиғаларға толы мінезімен, сондай-ақ өте күрделі (және трагикалық) өмірімен де танымал. Оның шығармалары жергілікті және көркемдік мәселелерге ден қойып, жалпы алғанда романтикалық дәстүрмен байланысты, көбінесе Эса де Квироздың шығармаларынан өзгеше қарастырылады – ол Камилоның замандасы болғанымен, 20 жылға жас болған, әлемдік көзқарастас және реализмнің жақтаушысы. Камило мен Эса арасындағы бұл шиеленісті сыншылар көбінесе «әдеби партизандық» деп атайды. Көптеген адамдар осы шиеленісті 19-шы ғасыр португалия әдебиетіндегі екі маңызды бағыттың синтезі деп түсіндіреді. 1846 жылы ол масондыққа қабылданды деген мәлімдемелерге қарсылық бар, себебі сол кезде Мария да Фонте төңкерісі кезінде ол мигелисттердің мүддесі үшін «Шотландиялық генерал Рональд МакДоналлдың бұйрықтарымен көмекші» ретінде күрескен. Сол сияқты, оның көптеген шығармалары оның заңдылыққа деген ұстанымын, консервативтік және католик дәстүршілдігін көрсетеді.

Өмірбаян

Камило некеден тыс дүниеге келді және нәресте кезінде жетім қалды, бірақ оның тегі Солтүстік Португалияның провинциялық аристократиясына жетеді (оның әкесі Мануэль Хоаким Ботельхо Кастело Бранко Вила-Реал маңындағы көрнекті әулеттің ұлы болды, бірақ қатаң тұңғыштық заңының салдарынан кедейлікте өмір сүрді, ол кіші ұлдарды мұрадан шығарды). Камилоның балалық шағы Трас-ос-Монтес аймалындағы ауылда өтті, онда оны үйде үш үйленбеген тәтесі оқытты. 13 жасында ол жақын орналасқан Вила-Реалдағы католик семинариясына қабылданды, онда оған католик дін қызметкерлері білім берді. Жастық шағында ол Луис де Камоес және Мануэль Мария Барбоза де Бокаж өлеңдеріне ғашық болды, ал Фернао Мендес Пинто оған оқиғаға құштарлық сезімін ұялатты. Әдебиетке деген қызығушылығына және грек және латын тілдеріндегі керемет қабілетіне қарамастан, Камило көңілсіз оқушы болды және тәртіпсіз және мақтаншақ болып өсті. Сифилис салдарынан соқыр болған және созылмалы нервтік аурудан зардап шеккен Кастело Бранко 1890 жылы өзінің енді танымал ағаш шайқалатын креслосында отырып, револьвермен өз-өзіне қол жұмсады.

Шығармалары

Камило Кастело Бранко – португал жазушыларының арасында ең шығармашыл, оның туындыларына роман, пьеса, өлең және эсселер кіреді. Сонымен қатар, Камило тек өзінің жазу еңбегінен ғана қаржылық тұрғыда өзін қамтамасыз ете алған алғашқы португал жазушысы болды. Барлығында оның жарияланымдарының саны бес жүз елу алтыға жуықтайды, бірақ ол ең көп романдарымен танымал. Камило көп жұмыс істесе де, өзінің ерекшелігін жоғалтпады. Оның адамдармен жақсы қарым-қатынаста болуы, оған жазбаларын "бразилейро" (Бразилияда байлық жинаған, Португалияға оралған эмигрант), Португалияның солтүстігіндегі ескі "Фидальго" (ақсүйек), және Минью аймағының дін қызметкері сияқты есте қаларлық кейіпкерлер мен португалдық типтермен толықтыруға мүмкіндік берді. Камилоның романдары үш кезеңге бөлінеді. Бірінші кезеңде оның қиял-ойға негіделген романдары бар, олардың ішінде Эжен Сю стиліндегі «Лиссабонның құпиялары» жақсы мысал. Екінші кезеңде оның әдеп-ғұрып романдарын қамтиды, бұл стильді ол дамытып, Эса де Кейроздың «O Crime de Padre Amaro» туындысы пайда болғанға дейін оның негізгі өкілі болды. Осы романдарда ол реализм мен идеализмді үйлестіріп, 19 ғасырдың басындағы Португалияның тұрмыстық және әлеуметтік өмірін керемет бейнелейді. Үшінші кезеңде тарих, өмірбаян және әдеби сын салаларындағы еңбектері бар. Олардың арасында «Noites de Lamego», «Cousas leves e pesadas», «Cavar em ruínas», «Memórias do Bispo do Grão Pará» және «Boémia do Espírito» еңбектерін атауға болады. Оның ең танымал романдары – «O Romance de um Homem Rico» (оның сүйікті туындысы), «Retrato de Ricardina», «Amor de Perdição», «Novelas do Minho» повестьтер жинағы және «A Brasileira de Prazins». Оның көптеген романдары автобиографиялық сипатқа ие, мысалы «Onde está a felicidade?», «Memórias do Cárcere» және «Vingança». Кастело Бранко – керемет әңгімеші, себебі ол тамаша импровизатор болған, бірақ ол кейіпкерлерді терең зерттеуге тырыспайды. Оның сөздік қоры португал әдебиетіндегі ешкімге теңдес емес, көбінесе сирек қолданылатын сөздерді пайдаланады. Сонымен қатар, португал авторларының азазы ғана ана тілінің осыншалықты терең білімін көрсетеді. Табиғат Камилоға поэзиялық қабілет сыйласа да, оның өлеңдері орташа деңгейде саналады, ал оның ең жақсы пьесалары айқын сюжеттік желілермен құрылып, күшті драматикалық жағдайларды қамтиды, ал комедиялары гротескке толы, Гил Висенте шығармаларын еске түсіретін сарказммен сипатталады.