Кіріспе

Дистрибуция келісім-шарты (дистрибуция келісім-шарты немесе дистрибьюция келісім-шарты деп те аталады) - бір тарап пен екінші тарап арасындағы өнімнің дистрибьюциясын басқару туралы заңды келісім. Тарату келісімдерінің әр түрлі түрлері бар. Эксклюзивті және эксклюзивті емес дистрибьюторлық келісімдер бар. Эксклюзивті дистрибьюторлық келісімде бір ғана дистрибьютор немесе дистрибьютор агенті болады. Өнім беруші басқа дистрибьюторларға ие бола алмайды. Осылайша өнім беруші осы дистрибьютордың қызметімен шектеледі. Егер дистрибьютор өнім сатпаса, онда өнім сатылмайды. Осылайша заң осы үлестіру келісімдеріне белгілі бір күш салуды білдіреді. Сонымен, дистрибьютордың келісімшарт бойынша қандай келісім жасаса да, егер ол өнімдерді таратуға тырыспаса, заң бұзылған деп саналады. Сонымен қатар, тарату келісімдерінде нақты шарттар болуы керек. Бұл проблема дистрибьютор бірнеше өнім таратқанда және/немесе басқа да бизнесі болған кезде туындайды. Эксклюзивті емес дистрибьюторлық келісім бойынша жеткізуші басқа дистрибьюторларды қолдана алады, бұл жоғарыда аталған мәселелерді жеңілдетеді. Алайда, спектрдің екінші шетінде жеткізушінің бірнеше дистрибьюторы болуы мүмкін, бұл олардың нарықтағы көптігіне тең болуы мүмкін, сондықтан дистрибьюторлар баға мен шарттар бойынша қатал бәсекелестікке ұшырайды. Дистрибуция келісімдері көбінесе елдерге бөлінген, яғни бір нарықтағы/елдегі жеткізуші компаниялар, мүмкін спорттық құралдар сияқты байланысты салалардағы жеткізуші компаниялар, басқа нарықтағы/елдегі дистрибьютормен бөліседі. Бұл шығындарды төмендетеді, бұл дистрибьюторға масштабтық үнемдеуді пайдалануға мүмкіндік береді. Тағы бір мәселе - жеткізушінің немесе дистрибьютордың сапасы нашарлаған кезде туындайды. Егер қарсы жеткізуші/дистрибьютор оларға тым қатты байланысты болса, олар өнім беруші/дистрибьютордың сапасы/қызметі нашарлай бастауы мүмкін. Осылардың бәрін дистрибьюторлық келісімдер жасағанда ескеру керек.