Маथुराның арыстан бағанасының тарихы және жазулары
Mathura lion capital
Матура арыстан астанасы – б.з. алғашқы онжылдығындағы Солтүстік Үндістандағы скифтік тас өрнек. Раджувула билігінде салынған, Мауес патшаның құрметіне арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Матураның арыстан астанасы – Солтүстік Үндістанның Матура қаласынан табылған Индо-Скифтік құмтастан жасалған астана (бағанның бір бөлігі), біздің заманымыздың 1-ші ғасырының бірінші онжылдығына (1–10 ж.с.) жатады. Бұл астана Матура аймағының солтүстік сатраптарының бірі Раджуваланың тұсында қасиетті саналды. Елорданы 1869 жылы Бхагван Лал Индражи Матураның Саптариши үйіндісінде тапқан. Онда Солтүстік-Батыс Үндістанда қолданылған хароштхи жазуымен жазылған пракрит жазулары бар. Астана "ұлы патша Муки және оның атының" (Мукинің Мауес болғаны болжамдалады) қойылған күніне арналған. Астанада басқа сыйлықтармен қатар, "Матураның Индо-Скифтік билеушісінің бас патшайымы, сатрап Раджувала" Аясия патшайымының Будданың реліктік қалдығы бар ступаны сыйға тартқандығы туралы жазылған. Матураның арыстан астанасы – Матурадан, Орталық Үндістаннан табылған Индо-Скифтік құмтастан жасалған астана, ол біздің заманымыздың 1-ші ғасырына жатады. Арыстан астанасында Матураның бірнеше Индо-Скифтік сатраптарының шежіресі де көрсетілген. Онда Раджуваланың ұлы Содаса оның орнын басып, Матураны өзінің астанасы еткендігі айтылады. Астананың ортасында буддалық триратана символы бейнеленген, бұл Индо-Скифтік билеушілерінің буддизммен байланысын растайды. Жазуда Махасамгикаларға қарсы Сарвастивадиндердің қолдауы көрсетілген. Ол Британ мұражайындағы Sir Joseph Hotung Gallery for China and South Asia галереясының Оңтүстік Азия бөлімінде қойылған.
The Mathura lion capital is an Indo Scythian sandstone capital (a part of a pillar) from Mathura in Northern India, dated to the first decade of the 1st century CE (1–10 CE). It was consecrated under the rule of Rajuvula, one of the Northern Satraps of the region of Mathura. The capital was unearthed at the Saptarishi mound of Mathura by Bhagwan Lal Indraji in 1869. It is covered with Prakrit inscriptions in the kharoshthi script of northwestern India. The capital was made on the occasion of the funeral of "the illustrious king Muki and his horse" (Muki has been conjectured to be Maues). The capital describes, among other donations, the gift of a stupa with a relic of the Buddha, by Queen Ayasia, the "chief queen of the Indo Scythian ruler of Mathura, satrap Rajuvula". The Mathura lion capital, an Indo Scythian sandstone capital from Mathura in Central India, and dated to the 1st century CE, describes in kharoshthi the gift of a stupa with a relic of the Buddha, by queen Nadasi Kasa, "the wife of Rajuvula" and "daughter of ", who is mentioned as the "daughter of Kharahostes". The lion capital also mentions the genealogy of several Indo Scythian satraps of Mathura. It mentions Sodasa, son of Rajuvula, who succeeded him and also made Mathura his capital. The capital also displays at its center a Buddhist triratana symbol, further confirming the involvement of Indo Scythian rulers with Buddhism. The inscription indicates support of the Sarvastivadin, against the Mahasamghikas. It is on display in the South Asia section of the Sir Joseph Hotung Gallery for China and South Asia at the British Museum.
Интерпретация
Үнді будда жазуларының толық тізімін жасаған Стен Коноу былай деді: "Егер mb-нің Хароштхи дхаммапада диалектісінде m, яғни mm болып өтетінін және бұл Арыстан астанасы жазуларындағы Судасадағы жалпы 'о' әрпі үшін қолданылатынын еске алсақ, Арыстан астанасындағы Камуя санскрит тіліндегі Камбоджиканы жақсы бейнелей алады. Коноудың көптеген түсіндірмелері, сөйлемдер тізбегі және кейбір интерпретациясы, әсіресе король Мауеспен байланысы, Х. Фальктің жаңа оқуына сәйкес өзгертілуі керек."
Sten Konow, who compiled a definitive listing of Indian Buddhist inscriptions said: "If we bear in mind that mb becomes m i. e mm in the dialect of Kharoshthi dhammapada, and that is used for the common o in Sudasa in the Lion Capital Inscriptions, the Kamuia of the Lion Capital can very well represent a Sanskrit Kambojika I shall only add that if Kharoshtha and his father Arta were Kambojas, the same may have been the case with Moga, and we understand why the Kambojas are sometimes mentioned with the Sakas and Yavanas". Many of Konow's readings, his sequence of sentences and some of the interpretation, particularly the connection with king Maues, need to be changed in the light of a new reading of H. Falk.